در باب ادبيات

دربارة فکر و فن

فکر و فن (اندیشه و هنر) مجله‌ای فرهنگی بود که از سال ۱۹۶۳ تا ۲۰۱۶ توسط انستیتو گوته به منظور توسعه مبادله فرهنگی بین آلمان و کشورهای اسلامی منتشر می‌شد.با انتشار آخرین شماره تحت عنوان «آوارگی» (شماره ۱۰۵) در پاییز ۲۰۱۶، رسیدگی و به روز رساندن نشریه به صورت آنلاین نیز قطع شد. .

پیشگفتار
درباره‌ی وضع ادبیات

ادبيات با چاپ و نشر وارد صحنة اجتماع ميشود. آنچه از زمان گوتنبرگ (قرن شانزدهم) روندي بديهي است که کتابها چاپ شوند و مؤسسات نشر کتاب آن را پخش کنند و کتابفروشيها بفروشند در بسياري از کشورها مخصوصاً آفريقا همواره بهطور محدود صدق ميکرد و اما ما در غرب غني هنوز نميدانيم که آيا اين مدل نشر کتاب در آينده هم ابقا خواهد شد يانه. کتابهاي الکترونيک و کتابفروشيهاي آنلاين در صدد آن هستند که کتابفروشي سنتي را نابود کنند و اکنون مجبوريم بپرسيم که اين روند چه تأثيري در ادبيات خواهد گذاشت و ادبيات چه واکنشي در برابر آن نشان خواهد داد و چه تحولي خواهد يافت و اين تحول در رفتار و وضع اقتصادي نويسندگان چه اثري خواهد داشت.

هنگامي که ما سال گذشته در هيئت امناي مجله تصميم گرفتيم که شمارهاي از «انديشه و هنر» را – مجلهاي که در نام آن کلمة هنر آمده – به يک موضوع هنري اختصاص دهيم و ادبيات را در مرکز ثقل شمارة 103 قرار دهيم براي ما روشن بود که نميتوان در اينجا فقط متون ادبي آورد. چرا که در اين صورت هر گزينشي دلبخواه خواهد بود و با توجه به عرصة وسيع منطقة انتشار مجله از مراکش گرفته تا اندونزي نميتوانيم تنوع ادبياتکشورهاي مورد نظر خود را نشان دهيم. بنابراين در اين شماره بجاي متون ادبي دربارة ادبيات سخن خواهيم گفت، دربارة اينکه پديدآورندگان ادبيات و کتاب، امروز در برابر تغيير دامنهدار اوضاع سياسي و اقتصادي و رسانهاي چه واکنشي نشان ميدهد و آيا ادبيات از اين تغييرات جان سالم بدر خواهد برد و اگر بلي به چه صورت. ادبيات با چاپ و نشر وارد صحنة اجتماع ميشود. آنچه از زمان گوتنبرگ (قرن شانزدهم) روندي بديهي است که کتابها چاپ شوند و مؤسسات نشر کتاب آن را پخش کنند و کتابفروشيها بفروشند در بسياري از کشورها مخصوصاً آفريقا همواره بهطور محدود صدق ميکرد و اما ما در غرب غني هنوز نميدانيم که آيا اين مدل نشر کتاب در آينده هم ابقا خواهد شد يانه. کتابهاي الکترونيک و کتابفروشيهاي آنلاين در صدد آن هستند که کتابفروشي سنتي را نابود کنند و اکنون مجبوريم بپرسيم که اين روند چه تأثيري در ادبيات خواهد گذاشت و ادبيات چه واکنشي در برابر آن نشان خواهد داد و چه تحولي خواهد يافت و اين تحول در رفتار و وضع اقتصادي نويسندگان چه اثري خواهد داشت.

از طرف ديگر نشر الکترونيک و ساير گزينههاي مشابه در قياس با مدل نشر کلاسيک از طريق ناشران و کتابفروشيها فرصتهاي نو زيادي را فراهم ميآورد. نشر و انتشار امروز به قيمت مناسبتر، سريعتر و بدون راههاي پرپيچوخم انجام ميگيرد. هرکس اينترنت در دسترس داشته باشد و بتواند از کامپيوتر و تبلت و يا حتي تلفن هوشمند استفاده کند ميتواند با اپهايي از ايپاپ، txtr يا کيندل از طريق ايريدر که امتيازات بيشتري از کتاب سنتي دارد به اغلب متون کلاسيک جهاني دسترسي پيدا کند که در اکثر موارد مجاني است. اين تسهيلات و مردمي کردن کتابخواني که با نشر الکترونيک مقدور است، متأسفانه همهجا ميسر نيست: چرا که به داشتن اينترنت و کامپيوتر و تبلت و تلفن هوشمند بستگي دارد که در غرب غني امري تقريباً بديهي شده است ولي در آفريقا هنوز جزو تجملات است. بنابراين (همان طور که هولگر الينگ و آرتور اتول در مقالات خود نشان ميدهند) ارزش آن را دارد که در پي گزينههاي ديگري براي نشر کتاب باشيم. بويژه چون خواندن کتاب تنها اسباب تفريح يا عامل مهمي براي سوادآموزي نيست بلکه همچنين بدين وسيله اطلاعات حياتي در اختيار مردم گذاشته ميشود، مثلاً زماني که ميخواهند کتابهاي درسي مهمي را براي قابلهها در آفريقا منتشر کنند.

مسئلة ديگر اينکه اپهاي ايبوکها در زبانهاي شرقي بقدر زبانهايي که با خط لاتين نوشته ميشوند، توسعه نيافتهاند. و گاهي توزيع کتابهاي الکترونيک از آن جهت با مشکل روبرو ميشود که پرداخت آنها فقط با کارت اعتباري و يا ساير سيستم پرداختهاي آنلاين مقدور است و مردم کشورهاي عقب افتاده که در اين ميان بسياري از کشورهاي اروپا شرقي هم جزو آنها به شمار ميروند، از اين تجمل برخوردار نيستند. بهرحال به نظر ميرسد که نشر الکترونيک در وضع فعلي بيشتر در غربِ شکمسير جالب توجه باشد تا در کشورهاي عربي و اسلامي. زيرا در آنجا مسائل اضطراري ديگري وجود دارد که نويسندگان با آنها دستو پنجه نرم کنند – مسائل بقدري بزرگ است که نويسندگان ميپرسند آيا ادبيات اصلاً با توجه به دگرگونيها و فجايعي که رخ ميدهد حائز اهميت است. در اينجا مسئلة بود و نبود ادبيات مطرح است و نه فقط چگونگي نگارش و نشر کتاب. اينگونه اظهار نظرها از طرف نويسندگان جهان عرب اسلامي که ما از آنها مقاله خواسته بوديم شواهد غمناک مقاومت و پايداري ادبيات در برابر فروريزي نظامها و جوامعي است که غرب نظير آن را پس از جنگ جهاني دوم ديگر تجربه نکرده است.

بهرغم وضع فجيعي که اين اظهارات از آن منشأ گرفته هنوز هم جاي اميدواري است، اين اميدواري در مورد شعرهاي مندرج در خيابانهاي شهرهاي بزرگ ترکيه صدق ميکند که مانند گلهايي هستند که در اعتراض به سياست خودکامة اردوغان نخستوزير ترکيه روييدهاند. آخيم واگنر عکاس آلماني از اين اشعار عکس برداشته و آنها را براي ما تشريح کرده است.

مطالعة آموزنده و تأملبرانگيزي براي شما آرزومنديم.

هيئت تحرية انديشه و هنر
کلیه حقوق محفوظ برای انستیتو گوته – اندیشه و هنر

مه 2015

    Andishe va Honar بصورت صفحات الکترونیکی :

    Andishe va Honar بصورت صفحات الکترونیکی :

    را بصوورت صفحات الکترونیکی با خود همراه داشته باشید  Andishe va Honar.
    برو به بارگیری...

    Bestellen

    فرم درخواست

    اعضای سازمانی یا افرادی که ساکن مناطق ایبرو - آمریکایی زبان هستند و در بخش روزنامه نگاری یا فرهنگی فعال هستند می توانند به صورت رایگان عضویت دریافت کنند.
    به فرم درخواست...