برخورد با گذشته

دربارة فکر و فن

فکر و فن (اندیشه و هنر) مجله‌ای فرهنگی بود که از سال ۱۹۶۳ تا ۲۰۱۶ توسط انستیتو گوته به منظور توسعه مبادله فرهنگی بین آلمان و کشورهای اسلامی منتشر می‌شد.با انتشار آخرین شماره تحت عنوان «آوارگی» (شماره ۱۰۵) در پاییز ۲۰۱۶، رسیدگی و به روز رساندن نشریه به صورت آنلاین نیز قطع شد. .

سرمقاله

«برخورد با گذشته» را ازاينرو موضوع اصلي اين بخش قرار داده‌ايم که اعتقاد داريم چنين برخوردي در هر جامعة نوين اجتناب‌ناپذير است. منظورمان البته نوعي برخورد انتقادي است که از انگشت گذاشتن روي  نقاط حساس و حتي تابوها نيز ابايي ندارد، نمي‌خواهد گذشته را واپس‌براند بلکه جسورانه با آن روبرو شود.

جوامع بسيار اندکي اين سعادت را دارند که از گذشتة واقعاً بي‌مسئله و عاري از خشونت برخوردار باشند. حتي در کشورهايي هم که وارد جنگي نشده‌اند و دموکراسي نمونه به شمار مي‌روند، مي‌توان لکه‌هاي سياهي يافت. نمونة بارز آن سويس است که در جنگ جهاني دوم نقش مسئله‌داري در ارتباط با غنائم نازيان برعهده گرفته بود. نقش سويس در دورة ناسيونال سوسياليستها در «گزارش برژيه» بخوبي نشان داده شده است.

آلماني‌ها در «غلبه بر گذشته» کارشناس و نمونه به شمار مي‌روند. چرا که مي‌بايستي بر دو گذشته بسيار متفاوت، دو استبداد متفاوت غلبه کنند: يعني دورة ناسيونال سوسياليسم با جنگ جهاني دوم و هلوکاوست به عنوان نقطة اوج غم‌انگيز آن و استبداد کمونيستي حزب وحدت سوسياليستي آلمان در جمهوري دموکراتيک آلمان. و اما وقتي که ما آلماني‌ها امروز به غلبة خود بر گذشته افتخار مي‌کنيم و آن را مانند کالاي صادراتي «ساخت آلمان» (Made in Germany) به همة جهان توصيه مي‌نماييم، نبايد فراموش کنيم که غلبه بر گذشتة ناسيونال سوسياليستي تازه از سال 1968 بطور کامل انجام گرفته و غلبه بر گذشتة جمهوري دموکراتيک از آن جهت آسان بود که اين کشور و دستگاه قدرت آن سريعاً از هم پاشيد و برخورد با گذشته در جمهوري دموکراتيک تبديل به سياست رسمي شد، البته تحت تأثير سياست کل آلمان.

کار ساير کشورها پس از فروپاشي رژيم استبدادي يا پايان جنگ داخلي و يا پيروزي انقلاب به اين آساني نبود. اگر در اين کشورها برخلاف انقلاب روسيه يا ايران کار به تسويه حساب خونين غالباً غيرقانوني با نيروي قديمي نکشد، بايد در اکثر آنها هواداران نيروهاي نو و قديمي نوعي باهم کنار بيايند و با نظرات و گذشته‌هاي متفاوت حتي‌المقدور بسازند. اين سازش غالباً به بهاي واپس‌راندن گذشته و سکوت دربارة آن به دست مي‌آيد. ولي بيم آن مي‌رود که با اين روش زخم‌ها واقعاً اليتام نيابند و اين مسئله در آينده به اختلافات خونين منجر شود. به همين علت لازم است که راه و روش خردمندانه‌اي براي برخورد با گذشته يافته شود.

اين شمارة انديشه و هنر تلاش مي‌کند که با آوردن نمونه‌هايي از همة جهان نشان دهد که جوامع مختلف با چه روشهايي با گذشتة خود برخورد مي‌کنند. نگاهي به جهان عرب آشکار مي‌سازد که اين مسئله در روزگار ما چقدر حاد است. اين نگاه همچنين نشان مي‌دهد که هر جامعه‌اي بايد راه و روش خاص خود را در برخورد با گذشته‌اش انتخاب کند. نسخه‌هايي که براي التيام درد آلمان و آفريقاي جنوبي مفيد بودند، ممکن است در مصر يا سوريه بي‌اثر باشند. و اما جوامعي که در حال تحول هستند مي‌توانند از اشتباهات و تلاشهاي ديگران درس عبرت بگيرند.

اميدواريم که بحث فعلي ما در جوامعي که بيم آن مي‌رود آينده‌شان در گرو گذشته‌ باشد، بحث‌هاي منصفانه‌اي را درباره نقاط تاريک تاريخشان برانگيزد.

با آروزی ساعات خوش هنگام مطالعۀ مجله
سردبیر اندیشه و هنر/ فکر و فن
اشتفان وایدنر

    Andishe va Honar بصورت صفحات الکترونیکی :

    Andishe va Honar بصورت صفحات الکترونیکی :

    نسخه 98 “بازنمایی دموکراسی“ Fikrun را در تلفن همراه، BlackBerry یا خواننده الکترونیکی خود بخوانید! برو به بارگیری...

    Bestellen

    فرم درخواست

    اعضای سازمانی یا افرادی که ساکن مناطق ایبرو - آمریکایی زبان هستند و در بخش روزنامه نگاری یا فرهنگی فعال هستند می توانند به صورت رایگان عضویت دریافت کنند.
    به فرم درخواست...

    قنطره: گفتگو با جهان اسلام

    سياست، فرهنگ، جامعه: اطلاعات و بحث به آلمانی، عربی و انگلیسی

    زنيت آنلاين

    شرق در شبکه: نقادانه، ابتکاری و متعادل