Γερμανικά ως ξένη γλώσσα (DAF)

Και το έτος 2010 το ίδρυμα Netzwerk Deutsch [Δίκτυο Γερμανικά] παρουσίασε στατιστικά στοιχεία για τη θέση της γερμανικής γλώσσας σ’ όλο τον κόσμο. Το αποτέλεσμα: Ο αριθμός των ανθρώπων που μαθαίνουν γερμανικά μειώθηκε μεν συνολικά, η τάση όμως σε πολλές χώρες παγκοσμίως είναι ανοδική.

Το Ίδρυμα Netzwerk Deutsch [Δίκτυο Γερμανικά], αποτελούμενο από εκπροσώπους του Υπουργείου Εξωτερικών, της Γερμανικής Υπηρεσίας Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών (DAAD), του Ινστιτούτου Goethe και της Κεντρικής Υπηρεσίας για το Σχολικό Σύστημα στο Εξωτερικό για την Προώθηση των Γερμανικών ως Ξένη Γλώσσα, δημοσιεύει κάθε πέντε χρόνια την πιο πλήρη και επίκαιρη στατιστική καταγραφή στοιχείων για τα Γερμανικά ως Ξένη Γλώσσα. Για το 2010 η στατιστική αυτή κατέγραψε συνολικά 14.042.789 άτομα που μαθαίνουν Γερμανικά. Είναι κατά 2.675.912 άτομα λιγότερα σε σχέση με το 2005. Μια μεγάλη πτώση του αριθμού σημειώθηκε προπάντων στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, όπου, έως τις αρχές του 2000, η ζήτηση των γερμανικών ήταν ασυνήθιστα υψηλή.

Ωστόσο τα γερμανικά σαν πρώτη ξένη γλώσσα εκτοπίζονται όλο και περισσότερο από τα Αγγλικά. Οι αριθμοί των μαθητών της γερμανικής γλώσσας στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη πέφτουν από τότε συνεχώς. Και στα πανεπιστήμια επίσης οι σπουδές της κλασσικής γερμανικής φιλολογίας γνωρίζουν μια κάμψη. Σε πολλά μέρη όμως τα γερμανικά παραμένουν η δεύτερη σημαντικότερη ξένη γλώσσα στα σχολεία και αν παρατηρήσει κανείς συνολικά την Ευρώπη, ο αριθμός των ατόμων που μαθαίνει γερμανικά παραμένει σταθερός. Το ίδιο σταθερός παραμένει και ο αριθμός των ενηλίκων μαθητών της γερμανικής γλώσσας. Σε όλες τις ηπείρους εξάλλου υπάρχουν επίσης χώρες, στις οποίες αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων που μαθαίνουν γερμανικά.

Η διαφήμιση φέρνει αποτελέσματα

Στις χώρες, στις οποίες έγινε περισσότερη διαφήμιση για τα γερμανικά ως ξένη γλώσσα, μπορεί να διαπιστώσει κανείς άνοδο του αριθμού των μαθητών της γερμανικής γλώσσας. Έτσι αυξήθηκε, για παράδειγμα, σε σύγκριση με το 2005 ο αριθμός των ατόμων που μαθαίνουν γερμανικά στην Ιταλία κατά σχεδόν 141.000, στην Πολωνία κατά περίπου 137.000 και στην Ελλάδα σχεδόν κατά 37.000. Και στη Γαλλία επίσης η διαφήμιση έφερε θετικά αποτελέσματα: Ενώ για σχεδόν δέκα χρόνια ο αριθμός των μαθητών της γερμανικής γλώσσας μειωνόταν συνεχώς, το 2010 παρέμεινε για πρώτη φορά σταθερός και μάλιστα στα 1.037.885 άτομα συνολικά.

Πολιτική της εκπαίδευσης και παγκοσμιοποίηση

Μεγάλη επίδραση στην αλλαγή της θέσης της γερμανικής γλώσσας ασκούν τα προγράμματα εκπαιδευτικής πολιτικής των διαφόρων κρατών. Έτσι μπορεί κανείς να διαπιστώσει, ότι λιγότεροι μαθητές μαθαίνουν γερμανικά, όταν στο σχολείο διδάσκεται μόνο μια ξένη γλώσσα. Στην περίπτωση αυτή προτιμούν τα αγγλικά, όπως μεταξύ άλλων στη Ρωσία, όπου ο αριθμός των μαθητών της γερμανικής γλώσσας μειώθηκε σχεδόν κατά ένα εκατομμύριο. Απεναντίας επιβεβαιώνεται, ότι σε χώρες, στις οποίες η εκπαιδευτική πολιτική καθορίζει να διδάσκονται στα σχολεία περισσότερες από μια ξένες γλώσσες, εκεί η γερμανική γλώσσα διατηρεί καλές μελλοντικές προοπτικές.

Μια νέα ευκαιρία για τη γερμανική γλώσσα παρουσιάζεται στον τομέα της παιδαγωγικής της πρώιμης ηλικίας. Όλο και περισσότερες χώρες μεταθέτουν τη διδασκαλία ξένων γλωσσών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ακόμα και σε παιδικούς σταθμούς και νηπιαγωγεία. Η στατιστική καταγραφή δείχνει εδώ σαφείς δυνατότητες για τα γερμανικά, ώστε να καθιερωθούν ως ξένη γλώσσα και να διευρύνουν το πεδίο τους.

Η οικονομική και η πολιτισμική σημασία και η γεωγραφική της θέση εξακολουθούν να καθιστούν τη Γερμανία και κατ’ επέκταση και τη γερμανική γλώσσα ελκυστική. Η σπουδαιότητα των ξένων γλωσσών και μέσα από το πρίσμα της παγκοσμιοποίησης αναγνωρίζεται σαφώς από κάποιες χώρες. Στη Βραζιλία λόγου χάριν αυξήθηκε κατά πολύ ο αριθμός των μαθητών της γερμανικής γλώσσας. Σε πολλές άλλες νοτιοαμερικανικές χώρες η στατιστική καταδεικνύει καλές μελλοντικές προοπτικές για τα γερμανικά ως ξένη γλώσσα.

Τι πρέπει να γίνει ακόμα

Η συμμετοχή των παγκοσμίως ενεργών, ενδιάμεσων οργανισμών και των διεθνών εταίρων τους συμβάλλει αποφασιστικά στο να διατηρηθεί και να ενισχυθεί το ενδιαφέρον για τη γερμανική γλώσσα. Παράλληλα με επιτυχημένες πρωτοβουλίες για τη διάδοση της γερμανικής γλώσσας, όπως η ευρέως διαδεδομένη πρωτοβουλία για αδελφοποίηση σχολείων PASCH, πρέπει επίσης να υλοποιηθούν μέτρα εκπαιδευτικής πολιτικής. Για να εξασφαλιστεί η θέση της γερμανικής γλώσσας στον κόσμο, βασική σημασία έχει η καθιέρωση μιας δεύτερης υποχρεωτικής ξένης γλώσσας στα σχολεία παγκοσμίως. Τα μέτρα προώθησης των γερμανικών ως ξένη γλώσσα πρέπει να συνδέσουν με περισσότερη σαφήνεια την σπουδαιότητα των ξένων γλωσσών στον χώρο της εκπαίδευσης με τις δημόσιες σχέσεις, που αφορούν στην πολιτική των ξένων γλωσσών.

Πρέπει να ληφθεί υπόψη, ότι η στατιστική για τη γερμανική γλώσσα στον κόσμο συμπεριλαμβάνει μόνο τον αριθμό εκείνων που μαθαίνουν αυτή τη δεδομένη χρονική στιγμή γερμανικά, όχι όλων των ανθρώπων, που γνωρίζουν ήδη τη γερμανική γλώσσα. Εκτός αυτού δεν συμπεριελήφθησαν επίσης και οι μαθητές των γλωσσικών τμημάτων των Ινστιτούτων Goethe. Επίσης δεν πρέπει να παραβλέψουμε, ότι η στατιστική δεν αναφέρεται καθόλου στην ποιότητα ή την εντατικότητα του μαθήματος γερμανικών στην εκάστοτε χώρα. Τα δεδομένα που αξιολογήθηκαν στην στατιστική καταγραφή βασίζονται σε πληροφορίες επίσημων πηγών ή σε εκτιμήσεις των ειδικών επί τόπου. Για τις χώρες, από τις οποίες απουσιάζουν αριθμητικά μεγέθη και δεν ήταν δυνατόν να διατυπωθούν ρεαλιστικές εκτιμήσεις, δεν δόθηκαν καθόλου στοιχεία.