Beeldende kunst

De ‘Humboldt-Box’ is even omstreden als de heropbouw van het Slot van Berlijn, die hij moet promoten.

Wie in Berlijn over de boulevard Unter den Linden loopt, van de Brandenburgse Poort richting Alexanderplatz, kan er niet naast kijken. Op de plaats waar velen graag het heropgebouwde Slot van Berlijn zouden zien staan, doemt nu een merkwaardige constructie op: de ‘Humboldt-Box’.

Een tijdelijk gebouw naar het voorbeeld van de legendarische ‘Infobox’ op de Potsdamer Platz, waar zowel inwoners van Berlijn als toeristen zich kunnen informeren over de ambitieuze onderneming het Hohenzollernschloss te herbouwen.

In het herbouwde slot moet het ‘Humboldt-Forum’ komen, een multicultureel centrum waarin de Berlijnse musea voor buiten-Europese kunst vertegenwoordigd zijn, de Humboldt-Universiteit haar wetenschappelijke collecties presenteert en een deel van de Berlijnse stadsbibliotheek wordt ondergebracht. Ook komt er een ‘agora’, naast de gebruikelijke tearooms en winkels.

Aluminium bekleding en textielmatten

De Berlijnse architecten Krüger Schuberth Vandreike zijn verantwoordelijk voor de architectuur van de ‘Box’, die na ongeveer acht jaar – als het heropgebouwde slot klaar is – weer zal worden afgebroken. Voor de constructie werden op vier punten paalfunderingen gebruikt. Van het geraamte met de stalen dragers die als een waaier vanuit de voetpunten vertrekken, maakten de architecten een vormelijk thema. Ze bekleedden de dragers met aluminium en spanden er textielmatten tussen. Die textielbekleding zal geregeld worden vervangen: er zullen geregeld nieuwe kleuren en reclameopdrukken te zien zijn, want de hoofdsponsor van dit tijdelijke 6,5-miljoenenproject verdient zijn geld met grote reclameboodschappen.

Veel lof konden de architecten met hun ontwerp nog niet oogsten. “Hässlicher Klotz oder innovatives Informationszentrum?” (“Lelijk blok of innovatief informatiecentrum?”), titelde de lokale pers. “Eckiges Überraschungsei” (“Hoekig verrassingsei”) of “dröhnender Platzhalter für ein kleinlautes Projekt” (“dreunende plaatsbezetter voor schuchter project”) waren andere weinig vleiende omschrijvingen. Inderdaad, niemand zal het 28 meter hoge gebouw, dat volgens de verantwoordelijken ‘consequent eigentijds’ contrasteert met het barokslot, elegant en gracieus noemen.

Voorproefje van het Humboldt-Forum

Tot nog toe vallen de bezoekerscijfers van de Box best mee, maar van een overrompeling is zeker geen sprake. Wie dat wil, vindt gemakkelijk een plaatsje op een van de twee dakterrassen of in de lunchroom in rococosfeer. Hier boven wordt de bezoeker voor zijn klim door de info-etages beloond met een prachtig uitzicht over de binnenstad.

De ‘Agora’ bevindt zich op de eerste verdieping, waar de Förderverein Berliner Schloss e. V. een maquette van het slot heeft gebouwd en informatie geeft over de bouwvorderingen en de reconstructieplannen. De tweede en derde verdieping moeten het publiek alvast warm maken voor de toekomstige tentoonstellingen in het Humboldt-Forum. Hier kom je te weten hoe de citrusvrucht over de wereld verspreid raakte, hoe een inheemse taal van het Pacifische eiland Vanuatu klinkt en waarom er in West-Afrika – ecologisch gezien – te veel kikkers gegeten worden; met degelijke middelen gerealiseerd, kunnen deze tentoonstellingen uitgroeien tot een Humboldt-Forum op laboratoriumschaal. En voor degenen wier interesse dan nog niet gewekt is, biedt de stadsbibliotheek een boeiende leeshoek. Een ‘lounge’ op de vierde verdieping zal verhuurd worden voor evenementen en moet bijdragen aan de financiering van de Box.

Collectebus XXL

Officieel zal de Box dus informeren over het toekomstige Humboldt-Forum. Tegelijk moet het gebouw private giften werven. Daarom is er op de eerste verdieping een automaat dat in ruil voor cash of een betaling met creditcard fiscaal aftrekbare giftkwitanties aflevert. Want de financiering van het slot is nog lang niet rond. De Bondsdag mag dan de oorspronkelijke bouwsom van 552 miljoen naar 590 miljoen verhoogd hebben, toch blijft de in het budget voorziene 80 miljoen aan giften voor de reconstructie van de barokke gevels vooralsnog een onzekere factor. Daarnaast is er nog eens 28,5 miljoen aan giften nodig voor de koepel en de binnenportalen, zonder dewelke de heropbouw onvolledig zou zijn.