Maix Mayer

Maix Mayer: aantekeningen uit Utopia

`Maix Mayer´; Hrsg. Galerie EIGEN+ART; Copyright: Hatje Cantz Verlag GmbH & Co. KG Maix Mayer; Copyright: Gregor HohenbergMet zijn filmen, foto’s en installaties spoort de kunstenaar Maix Mayer uit Leipzig de architecturen uit de jaren zestig en zeventig na. Hem interesseren de vormen en ideeën uit de tijd van zijn kinderjaren en dat, wat van de apart gebouwde utopieën vandaag nog over is. Nu is voor het eerst een totaaloverzicht van het werk van de kunstenaar voorhanden, samen met korte beschrijvingen van de afzonderlijke werken van de laatste tien jaar.

Van het Schrebertuinhuis...

In principe, zo Maix Mayer over zichzelf en zijn werkwijze, is hij een moderne archeoloog van ruimtebeelden. Het gaat hem om "mediale fixatie van atmosferen die men als een jager opspoort".

Maix Mayer, melancholie 70, 2001, beeld van de installatie Galerie EIGEN + ART Berlijn, 2001; met dank aan Galerie EIGEN + ART Leip-zig/Berlijn; Foto: Uwe Walter Het Kugelhaus universal bijvoorbeeld, voor het eerst voorgesteld in 1970 op de beurs in Leipzig, is één van deze uitgravingen, die Mayer voor een meteen driedelige “collectie” kon gebruiken. Uit het, in de DDR ontwikkelde, bouwpakket laat zich een soort ruimtestation assembleren in het formaat van een schrebertuinhuis. Het holle lichaam, zoals bij een voetbal samengesteld uit twaalf vijf- en twintig zeshoeken, beschikt bij een doorsnede van bijna vijf meter over een oppervlak van 13 vierkante meter.

Bij de installatie Melancholie 70 werden de staven voor het geraamte van het Kugelhaus omgevormd tot een soort zwevende ruimteverdeler en doen vaag denken aan het principe van deze tijd om de nog zo eng bemeten woonruimte naar zijn functie te structureren. Verder zweeft het computer- geanimeerde Kugelhaus, geprojecteerd op een porseleinen plaat, quasi als ruimteschip door een stedelijk landschap en verwijst daarmee naar de eerste satellieten, die van de Volksrepubliek China in 1970 in de omloopbaan gestuurd werden. Het oosten is rood, heet het bekendste vliegobject van zijn tijd, maar op de keerzijde van het bord is, gebrand in Chinese letters, de titel van een film van Werner Herzog uit datzelfde jaar te lezen: Ook dwergen zijn klein begonnen.”

...naar de dode stad

De protagonisten in Maix Mayers’ filmen zijn steeds onderweg. Nooit hectisch, eerder niet- geagiteerd bewegen ze zich in deze architectonische vondsten, die ons ooit de toekomst hadden moeten wijzen, of aan oorden die in losse verbinding staan tot elkaar. Voor hem zijn het “passagiers van het heden die zich permanent in zones van overgang bevinden, waar ruimte- en tijdervaringen met elkaar versmelten”.

Maix Mayer; Hanoi 12, 2004, Diasec op Aludibond, 79 x 106 cm; met dank aan Galerie EIGEN + ART Leipzig/Berlijn Maar wie beweegt zich vandaag noch naar “Ha- nieuw” / Ha- Neu”? Tot voor de omwenteling was het stadskwartier Neustand van Halle (kort: “Ha- Neu”) een onafhankelijke stad met 93.000 inwoners die hun geld verdienden als arbeider of bediende in de chemiebedrijven in de omgeving en enkel naar huis kwamen om te slapen. Vandaag is de stad, bij gebrek aan arbeidsmogelijkheid, blootgesteld aan een dramatisch verschrompelingproces. De meest frontaal opgenomen beelden van de kunstenaar tonen mensenloze, schijnbaar tweedimensionale stadsruimtes, waarin de bestanddelen pure oppervlaktes worden: de geprefabriceerde flats, gestructureerde gebouwenvoorgevels, stad- meublement en lege fonteinen. De beelden dienen als voorbereiding op een nooit verwezenlijkte film. Voor de tentoonstellingsbezoekers word Haneu door een audio- cd met een zelf geproduceerd hoorspel weer levendig.

Onbewogen sentimentaal

Maix Mayers’ werken, of ze nu opgevoerd zijn in foto’s, filmen of modellen, zijn uiterst nauwgezet gerechercheerde en exact uitgevoerde documentaires van een verleden, dat eigenlijk toekomst wou zijn. Er komt minder nostalgie, en al zeker geen "oostalgie" (Ostalgie) aan te pas, eerder de herinnering aan een kinderlijke blik, die zich enkel kan verbazen over wat de toekomst aan mogelijkheden biedt. Toen de kunstenaar in 1960 in Leipzig werd geboren, hadden de eerste bezoeken in de ruimte ook in domeinen zoals mode, design, architectuur, film en literatuur hun eerste gevolgen getoond.

In Subfiction 2 bijvoorbeeld verwijst Maix Mayer naar de in 1962 geproduceerde Franse kortfilm La Jetèe (Aan de rand van het landingsveld) van Chris Marker. Mayer koppelt Markers’ film aan persoonlijke herinneringen, in de film nagespeeld door zijn eigen kinderen. Toen deze hem onlangs eens vroegen waarom hij bij het bekijken van filmen nooit weende, had hij geen verklaring paraat, zo vertelt de zeebioloog en vroegere gastprofessor aan de Hogeschool voor Grafiek en Boekkunst in Leipzig: “Zolang ik hen op die vraag geen bevredigend antwoord kan geven, zal ik mij aan mijn eigen filmprojecten weiden en de vochtige ogen in een onopgemerkt moment afdeppen.”

Maix Mayer, psycho 70, beeld van de installatie Govett-Brewster Art Gallery, New Plymouth, Nieuw-Zeeland, Film, DV op DVD-PAL/4:3 en 16:9, 115 min dubbelprojectie; met dank aan Galerie EIGEN + ART Leipzig/Berlijn

Voor Psycho 70 uit het jaar 2002 filmde Maix Mayer zijn bejaarde moeder, hoe zij in de pluche- huiselijke atmosfeer van haar woonkamer in een geprefabriceerd flatgebouw voor het eerst in haar leven Alfred Hitchcocks´ triller Psycho ziet. Ten laatste wanneer men op de in het boek afgebeelde filmdia´s het gelaatsspel van de dame volgt, is men er zeker van dat er bij de zoon geen oog droog gebleven is.

Galerij EIGEN+ART (Hg.): Maix Mayer; Hatje Cantz Verlag/Uitgever, Ostfildern, 2008. Duits/ Engels, ISBN 978-3-7757-2128-8
Daniela Gregori
is kunsthistorica en freelance journaliste en schrijfster. 2002-2004 was zij presidente van de Oostenrijkse sectie van het internationale kunstcriticiverband AICA.

Copyright: Goethe-Institut e. V., Online-Redaktion
april 2008
Links over dit onderwerp

Dossier: Media Art in Germany

History, tendencies, names and institutions