Alexandra Martini

Interview met Alexandra Martini door Rory MacLean

Copyright Alexandra Martini
Copyright Alexandra Martini
Rory MacLean en Alexandra Martini
Design is van groot belang in Berlijn. De stad kreeg als eerste in Europa van UNESCO de titel “City of Design” (Stad van design) toegekend. Het is de thuishaven van 6.000 beeldende kunstenaars, 2.700 architecten, 400 fotografen en 1.300 designstudio’s. Berlijn heeft zich in de loop van de voorbije eeuw voordurend opnieuw uitgevonden – in de gouden jaren twintig, in 1993, na de oorlog, met en nadien zonder de Muur – en zo is zijn identiteit uiteindelijk niet op stabiliteit, maar op verandering gebaseerd. Het is dus niet verwonderlijk dat Berlijn vandaag de designhoofdstad van Duitsland is.

„Bij design gaat het om het streven naar verandering“, zegt Alexandra Martini, en legt haar arm onder haar bolle buik. “Goed design denkt mee, heeft een naar voren gerichte beweging en houdt rekening met aspecten zoals functionaliteit, esthetiek, traditie, processen en culturele context.”

Berlin Bending Tower. Copyright Alexandra MartiniMartini is met haar 36 lentes een van de meest dynamische ontwerpsters van Berlijn. Ze werkt alleen en in het partnerschap Martini, Meyer. Ze heeft de iconische BerlinBendingTower gecreëerd en de eerste campagne Nieuw Berlijn na de hereniging ontworpen, ze toverde ergonomische kantoorinterieurs te voorschijn en bouwde een Yellow Room hoog boven Londen voor hemelobservatie. Nu staat ze drie dagen voor de geboorte van haar zoon en barstensvol ideeën.

„Ik ben ontwerpster, geen kunstenares”, benadrukt ze, haar intensieve blauwe ogen met groen gespikkeld. “Een designer is een teamplayer die samenwerkt met partners om een oplossing voor een specifiek probleem te vinden.”

Haar levensweg begon in Ingolstadt, de stad in Beieren aan de oevers van de Donau waar ze opgroeide. Ingolstadt is de thuishaven van Audi, en Martini zag tijdens haar jeugd hoe de autofabrikant succes boekte, dat deels aan goed design te wijten was. Audi’s reclameslogan “Vorsprung durch Technik” (letterlijk “Voorsprong door technologie”) had voor haar net zo goed “voorsprong door innovatie” kunnen heten.

The Yellow Room. Copyright Alexandra Martini“Na de schooltijd begon ik te reizen. Ik vond het zo leuk – nieuwe plaatsen te zien, nieuwe mensen te ontmoeten, in andere talen te communiceren – dat ik soms zes maand per jaar aan een stuk weg was. Mijn ouders hebben mij erg gesteund, maar hebben zich zorgen gemaakt over mijn verdere vorming. Toen ik net een vliegticket enkele reis naar Carácas geboekt had, zei mijn vader: “Waarom denk je niet eens na over wat je na deze trip naar Venezuela wilt gaan doen.” Dat deed ik, en solliciteerde bij de Berlijnse UdK, de Universiteit der Kunsten. Ze boden mij onmiddellijk een plaats aan. Ik ben nooit tot in Carácas geraakt.”

In plaats daarvan ontwikkelde ze haar talent voor design en haar gepassioneerde communicatie van ideeën. Nadat ze afgestudeerd was, behaalde ze haar Master of Arts onder Ron Arad aan het Royal College of Art in Londen. Ze bleef ook verder reizen, werkte bij MOMA en Ecco Design in New York, onderwees in Barcelona en Athene. Haar werk begon internationaal de aandacht te trekken. Ze won prijzen voor designs voor het Goethe-Institut, habitat UK, DaimlerChrysler en zelfs voor Audi.

“Begin deze eeuw was er een pioniersgeest in Berlijn”, herinnert ze zich. “De grote firma’s stonden open voor experimenten. Mijn klanten vertrouwden mij eenvoudig en gaven me de tijd om elk individueel creatief project te ontwikkelen.”

De laatste tien jaar heeft Martini zich toegelegd op interieurs, design en communicatie. Haar werk met interieurs noopte het tijdschrift I.D. tot de uitspraak dat zij en Henrike Meyer de werkplaats opnieuw uitvonden. Met haar fantasievolle designs transformeerde ze traditionele voorwerpen, terwijl ze tegelijkertijd het cliché in de luren legde. Toen bijvoorbeeld Philippe Starck zijn dwergstoel ontwierp, zette Martini zich aan het werk om het Duitse equivalent te ontwerpen. Het resultaat was de hilarische, bekroonde Landlord, een zitplaats uit massief hout in de vorm van een huis met zadeldak. Daarmee stelde ze de vraag: is er iemand in Duitsland die niet een eigen huis wil bezitten?

Landlord. Copyright Alexandra MartiniHet meest pregnante voorbeeld van Martinti’s werk met communicatie is Litter Only, haar boek over vuilnisbakken.

“Duitsers zijn zich gewoonlijk bewust van afval en recyclage. Toen ik opgroeide, leerde ik de verschillende afvalsoorten te scheiden en in de juiste vuilnisbakken te sorteren. Ik werd me bewust van het belang van de container.”

Martini fotografeerde openbare vuilnisbakken in 30 landen over heel de wereld, om hun verschillen en gelijkenissen vast te leggen en ons aan te moedigen de wereld in een nieuw licht te zien.

“Misschien kan dit boekje je inspireren om een niet alledaagse blik op het alledaagse te werpen”, schrijft ze in het voorwoord. “Overal vallen er verrassende dingen te ontdekken.”

Martini mag dan wel ontkennen een kunstenares te zijn, maar ze heeft met kunstenaars het verlangen gemeen ons een nieuw perspectief op de wereld te tonen.. en dat is natuurlijk de belangrijkste rol van kunst. Ze geeft ook toe dat “designers, net zoals kunstenaars, de wereld willen veranderen. Ze willen er een betere plaats van maken.”

Werk Suite Henry. Copyright Alexandra Martini„Ik heb een persoonlijke wet van energiefysica”, vertelt ze. “Wanneer je je energie en passie in een project of in een bepaalde richting investeert, dan zal die energie terugkomen naar jezelf. Het zal niet per se terugkomen in de vorm die je verwacht, maar het komt terug. Niets groeit zonder inspanning, en het maakt deel uit van je werk, jezelf en je doelstellingen voortdurend te heroverwegen.’

Martini creëert niet alleen nieuwe designs en kinderen, maar is ook professor aan de Hochschule für Bildende Künste (Hogeschool voor Beeldende Kunsten) in Braunschweig. Ze fungeerde als “design ambassadrice” voor Berlijn in Buenos Aires en Montréal. Ze pleit ook voor politieke ondersteuning voor designers. Ze zetelt in de raad van het Create Berlin netwerk en was jurylid bij de concept award van het Internationale Forum.

“Een van de meest positieve veranderingen in de designwereld tijdens de laatste vijftien jaar is de toenemende institutionele ondersteuning. De lokale overheden en de federale overheid werken nu samen om de media, IT en creatieve branches te ondersteunen.”

Deze institutionele ondersteuning, alsook de dynamische culturele mix van de stad en de verhoudingsgewijs lage kosten voor het levensonderhoud hebben van Berlijn een goede woonplaats gemaakt voor creatieve personen.

“In Berlijn kunnen designers de tijd vinden om goed werk te leveren”, zegt Martini. “Goed design ontstaat door quality time met het design door te brengen.

Postscriptum: Sinds onze ontmoeting heeft Alexandra Antonia ter wereld gebracht, nog een opmerkelijke creatie.

Rory MacLean
Juli 2009
Links over dit onderwerp

Dossier: Media Art in Germany

History, tendencies, names and institutions