Portret van MIA.

Berlijn is in de laatste 20 jaren geslaagd in een indrukwekkende verandering. Ging de stad in de tijd van de Duits- Duitse splitsing nog door als grijs en onaantrekkelijk, dan is vandaag de spreuk van regerend burgemeester Klaus Wowereit “Berlijn is arm, maar sexy”, de inofficiële slagzin geworden. Sinds de hereniging in 1990 heeft zich in de metropool aan de Spree een bruisend cultureel leven ontwikkeld. Of het nu spectaculair is zoals in het Sony Center aan de Potsdamer Platz, of gerenommeerd zoals in de Staatsopera onder de linden of veelzijdig zoals in de talloze kleine clubs, er heeft zich een vruchtbare voedingsbodem voor alle vormen van kunst ontwikkeld, die ook in het muzikale domein opmerkelijke dingen heeft voortgebracht.

Schril en opzienbarend zoals de Duitse hoofdstad is het daar gedomicilieerde kwintet MIA. (het punt is bestanddeel van de naam), rond frontvrouw Mieze Katz die zich bij concerten en openbare evenementen graag in eigenzinnige en kleurrijke modecreaties kleedt. Haar stijl is niet onomstreden, net zoals de houding van de band tot de Duitse natie. “Velen storen zich aan de ‘hysterische presentatie’ van zangeres Mieze en de aanvarende directheid en ‘permanente zelfoverschatting’ van de band“, zo valt op Li-ak, de Duits- Arabische jeugdwebsite van het Goethe-Institut, te lezen. Een probleem hebben MIA. met zulke kritieken nauwelijks, want provocatie en verandering horen bij hun wezen.

Pioniers van de Electro- punk

In 1997 brengt de latere TV- presentator en succesrijke boekenschrijfster Sarah Kuttner haar medeleerlingen Mieze en Andi Ross (later Andi Penn, gitaar) met Ingo Puls (gitaar, keyboards, hoorn), Robert Schütz (bas) en Hannes Schulze (slagwerk) samen. Na meerdere naamveranderingen zijn de medeleden het uiteindelijk eens over MIA., wat oorspronkelijk voor Me in Affairs staat, later voor Muziek is Alles. Een eenduidige vertaling is er echter niet.

Speciaal om MIA. een platform te bieden, ontstaat het label R.O.T (Respect Or Tolerate). Bij BMG brengt MIA. in 1999 de single Sugar My Skin uit, ze bereiken nauwelijks meer dan een waardering- succesje, waardoor ze kort daarop zonder veel marketing verder doen. Na een lang aanslepende tournee verschijnt in 2001 de single Factory Gril, die in de Duitse clubs een hit wordt. Daaropvolgend ontvangt MIA. een contract bij Sony, waar men erop mikt dat hun electropunk zich gaat ontwikkelen tot een nieuwe trend. Na het vertrek van Hannes Schulze treedt Gunnar Spieß toe als nieuwe percussionist.

Stilistisch doet MIA.’s debuutalbum Hieb&Stichfest (Waterdich) (2002) denken aan Die Neue Deutsche Welle (De Nieuwe Duitse Golf), die in de eerste helft van de jaren 1980 met Nena, Trio of Falco ook internationale successen vierde. Nadat de eerste twee singles nog in het Engels verschenen waren, zingt Mieze sindsdien bijna nog alleen in haar moedertaal. “Duits is de taal, waarmee ik opgegroeid ben en waarin ik denk en droom. Ik hou van woorden en de poging om gevoelens te vatten”, belicht de zangeres in een interview op de website Kittyboom.de.

“De Duitse kleuren met nieuwe betekenis vullen”

In 2003 zorgen MIA. voor een controversie, die hen definitief in de publieke waarneming vestigt. Om tegen de oorlog van de USA in Irak te protesteren, gaan veel mensen in Duitsland de straat op. Daarmee ondersteunden ze de regering van de toenmalige bondskanselier Gerhard Schröder, die weigert om Duitse troepen naar Irak te sturen. MIA. en hun intussen tot een kunstenaarscollectief omgevormd label R.O.T., roepen de actie Aangevangen in het leven, om over de waarden respect, verdraagzaamheid, liefde en moed te discussiëren. Ze zijn van mening dat het daarvoor noodzakelijk is om het concept van de Duitse identiteit opnieuw vast te leggen.

Daarom probeert MIA. met het stuk Wat Het is, “de zware betekenis van de Duitse kleuren opnieuw in te vullen”, licht gitarist Andi Penn toe in het tijdschrift Blond. Dat MIA. daarop bij een concert van politiek links georiënteerde bezoekers met eieren bekogeld wordt en in het rechtsextremistische tijdschrift Deutsche Stimme, Duitse stem, geprezen worden, zegt echter meer over de moeilijke verhouding van vele Duitsers tot hun nationaliteit dan over de gezindheid van de band, die zich reeds vroeger tegen rechtsextremisme en racisme uitgesproken heeft en zich ook inzet voor Greenpeace en Amensty International.

“Zonder franjes, maar detailverliefd”

De discussie stimuleert in ieder geval MIA.’s carrière. Hun tweede album Stille Post bereikt plaats 13 in de Duitse charts, hun derde, Circus (2006), zelfs plaats 2. Daarvoor mogen ze hun eerste gouden plaat in ontvangst nemen. Muzikaal zien ze toenemend af van elektronische elementen en richten zich tot een meer poppige sound. Het etiket “Electropunk” zweert MIA. in 2006 af. Ze zien zich zoals vroeger als punks, maar bedoelen daar eerder een houding mee, dan de stijl van hun muziek.

Dat ze zich toch verder op de weg naar succes bevinden, bewijst in juli 2008 de single Mijn vriend, waarop Miezes gezang doet denken aan de Franse Chanson- zangeres Edith Piaf. Op 5 september 2008 verschijnt MIA.’s vierde album Welkom in de Club. “Het is met minder franjes, minder opgesmukt, maar desondanks met aandacht voor detail. “In ieder geval hoort deze plaat massief op de dansvloer, in de lente en in de zomer!, schrijft Mieze op de website van de officiële MIA. fanclubs.

Arm zijn de medeleden van MIA. gezien het commerciële succes in Duitsland waarschijnlijk niet meer, maar sexy nog altijd. Slechts één iets ontbreekt, om hun geboortestad te evenaren: de doorbraak in het niet- Duitstalige buitenland. Ervaring hebben ze reeds verzameld: in opdracht van het Goethe-Institut gaven ze in Rusland en China concerten. Misschien wordt 2009 hun jaar?