Portret van Max Raabe

In een tijdlus

Max Raabe. Foto/Copyright: Olaf Heine
Max Raabe. Foto/Copyright: Olaf Heine
Eigenlijk zou Max Raabe tegenwoordig als freak moeten worden beschouwd; hij is altijd beleefd, gaat altijd gekleed in een elegant pak, geheel en al de ouderwetse gentleman. Zelfs zijn liederen zijn in de stijl van de jaren twintig en lopen in het hedendaagse muzieklandschap in de kijker. Net dat maakt hem zo populair bij iedereen: de muziek van de “gouden jaren twintig” is tijdloos.

Britney Spears wellustig gezongen hit Oops, I did it again uit het jaar 2001 leek een eenmalige zomerhit. Dan maakte Max Raabe er zijn eigen cover van, verwijderde de elektronische drums en de synthesizer, en orkestreerde het lied met talrijke hoorns, violen, een banjo en een klarinet. In welk ander poplied is er tegenwoordig nog een klarinet horen? Met een paar trucjes krijgt het girlie-liedje het vernis van een era met zeer veel glamour: de “gouden jaren twintig”, een periode waarin de kunst, cultuur en wetenschap in Duitsland tot bloei kwamen. De 46-jarige zingt de meisjesachtige woorden in een nasaal, ouderwets Amerikaans accent, alsof hij zo uit de verfilming van F. Scott Fitzgeralds Der große Gatsby gestapt is. De Duitsers vinden het geweldig. Max Raabe en zijn Palast Orchester (“Paleisorkest”) zijn een Duits popfenomeen, maar, in tegenstelling tot Kraftwerk of Rammstein, omdat ze achteruit blikken in het verleden.

ABBA’s Super Trouper in de stijl van de jaren twintig

De slanke Max Raabe zou gemakkelijk kunnen doorgaan voor een gentleman uit het Berlijnse vocaal ensemble “Comedian Harmonists sextet”, dat van 1927 tot 1935 verschillende hits croonde. Hij is er ook op uit: hij heeft altijd pommade in zijn haar, draagt een rokkostuum en trekt veelzeggend zijn wenkbrauwen op, alsof hij zo-even uit een stomme film gewandeld is. Hij leunt tijdens zijn optredens vaak tegen een vleugelpiano en kijkt laconiek in het rond. Max Raabe heeft talrijke liederen geschreven in de stijl van de jaren twintig en dertig, maar hij kijkt ook niet neer op het brengen van covers, zoals Super Trouper van Abba, Tainted Love van Soft Cell of zelfs Angel van Shaggy.

Max Raabe werd in 1962 geboren in Lünen, in Westfalen, zijn geboortenaam luidt Matthias Otto. In 1986 ging hij naar het grote Berlijn en is er sindsdien nooit meer weggegaan. Hij wil zanger worden en volgt een opleiding tot operazanger aan de Hogeschool voor Operazangers, in de zangstem bariton. Samen met studievrienden richt hij het Palast Orchester op en speelt aanvankelijk oude schellaks uit de jaren vijftig na, die oude grammofoonplaten met rubberen lak. Het eerste grote optreden van de groep vindt plaats in de foyer van de Berlijnse Hogeschool der Kunsten.

Bruiloftslied voor Marilyn Manson

De doorbraak van het Palast Orchester volgt in 1992 met de eerste eigen compositie van Raabe, het schertsend bedoelde Kein Schwein ruft mich an – het stroperig voorgedragen lied leek een gevoelige snaar geraakt te hebben bij het publiek. Max Raabe was kort te zien in Sönke Wortmans film Der Bewegte Mann (1994), en in diens versie van de Duitse komedie klassieker Charley’s Tante (1997). Het voorlopige hoogtepunt van Raabes carrière was zijn concert in de Carnegie Hall in New York in oktober 2007. Na meer dan 20 albums is Max Raabe nu een wereldster, hij toert in Japan, Rusland en Amerika. De Goth rocker Marilyn Manson behoort tot zijn fans: hij vroeg Max Raabe en zijn orkest om te spelen bij zijn huwelijk met Dita Von Teese.

Met zijn repertoire uit de Weimar periode – tango’s, schlagers, jazz – is Raabe misschien wel het meest succesvolle product uit een golf van nostalgie, die begon met Duitse chansonniers zoals Tim Fischer en auteur / muzikant Ulrich Tukur, ergens begin de jaren negentig. Er werd een verhoogde opkomst bij dansscholen vastgesteld, en in 1992 werd in Berlijn het Wintergarten Varieté geopend, als hommage aan de originele “Wintergarten” uit de Weimar periode. Het Varieté, een concertzaal eng verbonden met het circus, bracht artistieke, dans-, acrobatische en muzikale opvoeringen – licht entertainment, met een vleugje klasse.

„Een goede dosis zwarte humor“

Het is moeilijk te achterhalen waar die fascinatie met nostalgie vandaan komt. Terwijl in Frankrijk de chanson bij jongeren nooit uit de mode geraakt is, kent Duitsland geen dergelijke traditie. De eenvoudigste uitleg: de swing, met zijn gesyncopeerde ritmes, lijkt tijdloos. Bij het Eurovisiesongfestival in 2009 wedde Duitsland met muziekanten Alex Swings Oscar Sings! weer op de retro sound, nadat de Duitse vrouwelijke popgroep No Angels het er in 2008 zeer slecht van afgebracht had. Je moet lichte entertainmentmuziek niet graag horen, maar het is moeilijk om er iets tegen in te brengen. Er is zelfs een eigen online radioprogramma aan gewijd: Weimar Rundfunk zendt enkel muziek uit de Weimar periode uit.

Maar Raabe en zijn snoezige stijl zijn ook toonbaar, een soort van “everybody’s darling”. Hij speelde op benefietconcerten zoals “Tu was!”, of modereerde de feestelijke Berlijnse operagala voor de AIDS stichting, als opvolger van de Duitse humorist Vicco von Bülow, alias Loriot. Max houdt van die “intelligente vorm van banaliteit”, zoals hij het tijdens een interview voor de krant formuleert, de “kunst van afleiding”. Los daarvan vertonen de liederen uit de Weimar periode een nogal zwarte humor, in het bijzonder de liederen van de door Raabe zo vereerde Amerikanse musical-componist Cole Porter. De toppers uit de jaren twintig werden niet geschreven om de wereld te veranderen, ze moesten de mensen enkel uit hun trieste realiteit rukken, zegt Raabe. Meer niet. Eric Cruz uit Noorwegen, die de eerste Max Raabe fanclub op facebook opgericht heeft, ziet het ook zo: “Het klinkt schoon, fris en toegankelijk. Ik denk dat deze muziek zo populair is,omdat de melodieën zo bekend in de oren klinken.”

Franziska Schwarz
heeft kunst en journalistiek gestudeerd, en is freelance journaliste in München.

Copyright: Goethe-Institut e. V., Online redactie
Maart 2009

Hebt u nog vragen over dit artikel? Contacteer ons!
online-redaktion@goethe.de

 

Links over dit onderwerp

Weblog: Rory’s Berlin-Blog

Rory MacLean Weblog
Settling in Berlin: Travelwriter Rory MacLean gives an amusing and insightful account of his new home.

Jeugd in Duitsland

Mode, muziek, outfits, politieke voorkeuren: wat doet de Duitse jeugd?