Visionairen

Een koelkast die vanzelf merkt wanneer de melk leeg is en natuurlijk ook voor nieuwe voorraad zorgt; een multifunctionele jas waaraan de MP3- speler direct wordt aangesloten en de mobiele telefoon aan wordt opgeladen: visies van jongeren, ontwikkeld in het kader van het nationale innovatie- initiatief jeugd denkt toekomst. De Just more, zo de naam van de multifunctionele jas, haalt haar energie uitsluitend uit de bewegingsenergie van de drager.

Jeugd in toekomst
Jonge stemmen over het thema toekomst WMA, 3:47 min.

Naast de technische mogelijkheden zijn ook energie- en milieuvragen een aspect, wanneer de jeugd “vandaag het morgen denkt”. De toenemende globalisering en demografische ontwikkeling van het land komen net zo aan bod als de generatie- gerechtigheid, onderwijs en veiligheid.

Geen science fiction – roman

Maar hoe zal ze eruit zien, de toekomst voor jonge mensen in Duitsland? De voorstellingen van jongeren gelijken niet op een science fiction- roman. Zo is een jonge Berlijnse bijvoorbeeld van mening dat het familieleven eerder weer traditioneler zal worden – maar zonder het traditionele rollenbegrip. En de werkdag stellen ze zich mentaal veeleisender voor. Hun eigen toekomst schatten jonge mensen tussen 12 en 25 optimistisch in, zoals het laatste Shell jeugdonderzoek vaststelde. In Oost- en West- Duitsland blikken iets meer dan de helft optimistisch vooruit op de komende jaren, minder dan tien procent hebben een zeer duistere voorstelling van hun eigen persoonlijke toekomst.

Zelf vorm geven aan de toekomst

Met toekomstvragen houdt ook het Toekomstonderzoek zich bezig. Maar zoals ook de bevraging van het Orakel van Delfi een eigen interpretatie van het antwoord vereiste, geven ook moderne toekomstonderzoekers geen voorspellingen. Ze tonen mogelijke ontwikkelingen van de toekomst en voorzien mogelijke scenario’s. Een blik in de glazen bol is daarbij minder behulpzaam dan de blik in het verleden en in het heden. De zo ontstane toekomstbeelden helpen ons om handelingsbekwaam te zijn. Wij kunnen ons tijdig aanpassen, ontwikkelingen bespoedigen of provoceren. Is toekomst dan maakbaar? Daarvan is professor dokter Rolf Kreibich, directeur van het instituut voor toekomststudies en technologie- evaluatie in Berlijn, overtuigd. Hij is van mening dat het individu het belangrijkste element in het hele concept is: “Wanneer het individu namelijk niet handelt, dan gebeurt er niets. – En wij moeten afleren om te denken dat alles van boven komt, van de politiek en de grote economie.” Want ieder beslist zelf waar hij inkopen doet, met welke wagen hij rijdt en veel meer.

Levenslang leren

Een groot deel van de jongeren in Duitsland ziet wat betreft hun professionele toekomst maar weinig speelruimte om te handelen. Angsten omwille van opleiding en carrière domineren bij hen. Hun beroepsmogelijkheden schatten ze eerder pessimistisch in. Zo toonde een opiniepeiling van de Bertelsmann- stichting in juli 2005 aan dat 45% van de bevraagden er aan twijfelt of ze na hun opleiding een arbeidsplaats zullen vinden die beantwoordt aan hun wensen. Troebele vooruitzichten dus voor de jeugd van Duitsland? Prof. Dr. Rolf Kreibich ziet dat gedifferentieerder: jongeren die over talenkennis beschikken, die een goede opleiding hebben en misschien nog sociale capaciteiten bezitten, hebben met zekerheid goede job vooruitzichten. Voor minder goed geschoolde jongeren ziet de toekomst er niet zo rozig uit. Door betere scholing en permanente kwalificatie kan deze tweedeling volgens de toekomstonderzoeker toch nog worden overwonnen. Dus is leren voor de toekomst noodzakelijk.