Portret van Matthias Schweighöfer

Coole engel

copyright: Warner Bros Entertainment GmbHcopyright: Warner Bros Entertainment GmbH
Matthias Schweighofer heeft al bijna alle hoogtes en dieptes doorleefd, die bij een acteercarrière horen. Hij heeft meerdere figuren gespeeld uit de moderne geschiedenis – van Friedrich Schiller tot Rainer Langhans. Maar als gevierde jonge ster staat hij in 2007 plots zonder verbintenissen daar. Intussen heeft hij weer veel succes, toch wil Schweighöfer in de toekomst onafhankelijker worden van nationale rolaanbiedingen – ook een reden, waarom hij zijn voelers uitstrekt richting USA.

Matthias Schweighöfer heeft geen angst voor historisch materiaal: in de laatste jaren heeft de jonge acteur met het engelengezicht en de onbeteugelde, steeds iets verwaaide blonde krullen, rollen aangenomen, waarbij menig collega weke knieën krijgt. In 2005 speelt hij onverschrokken en vol elan Friedrich Schiller en in 2007 in Das wilde Leben de communard en jaren ´68- veteraan Rainer Langhans. Hij houdt van groot historisch materiaal en vindt dat de Duitsers nog altijd geen ontspannende omgang met hun geschiedenis hebben geleerd.

Niet enkel bij het spelen van grote mannen geeft Schweighöfer zijn figuren een behoorlijke portie passie mee, die hen het uiterste laten wagen en hen moed laat opbrengen om onoverwinnelijk lijkende hordes te overwinnen. Vaak speelt hij weemoedige personages die omgeven zijn door een aura van eenzaamheid – zoals de reddingssanitair uit Keulen, die door iedereen enkel “Crash” genoemd wordt en in Kammerflimmern (2005) als een slaapwandelaar door een moloch uit ongeluk en ellende wandelt en daarbij probeert de vertwijfelde mensen weer op de been te helpen. De manier en wijze waarop hij zich in deze rol een meisje, dat zich van een flatgebouw wil storten en zelfmoord wil begaan, zijn jas toewerpt en extreem charmant in een gesprek verwikkeld is niet na te amen. De scène is om te huilen: overal grauw beton, een koude wind, de ogen van het meisje zijn gezwollen en haar haar strooierig, terwijl Schweighöfer verschijnt als een slungelachtige en coole beschermengel en laconiek zegt: “Mij passeert toch nooit iets.”

De acteerschool opgegeven

Als zoon van een acterend paar wordt het beroep hem quasi in de wieg gelegd. Maar anders dan zijn ouders zal de in 1981 in het Meckelburgse Anklam geboren zoon uiteindelijk niet de klassieke weg gaan via het theater: hij geeft de gerenommeerde Berlijnse acteerschool “Ernst Buch” al na een jaar op en geeft er de voorkeur aan eerst televisierollen aan te nemen. Dan gaat het in razend tempo bergop; een tijdlang lijkt Schweighöfer alomtegenwoordig in de Duitse cinema en televisie. In 2005 wordt hij voor Kammerflimmern tot beste jonge acteur verkozen. Twee jaar later acht de jury van de Beierse Filmprijs de pas 26 jaar oude acteur rijp voor de onderscheiding als beste mannelijke nationale hoofdacteur – vooraleer hij noodgedwongen een pauze moet inlassen.

“Ik weet hoe het is wanneer een hype voorbij is”, zegt Schweighöfer in 2008 in een interview met Stern.de, terugblikkend op zijn 15 maanden werkloosheid. “Misschien is men mij moe gezien”, vermoedt hij. Misschien was ik ook te ingewikkeld. Ik ben nu eenmaal ook enorm veeleisend wat aanbiedingen betreft. Anders verdien ik liever geen geld.” Zijn ontevredenheid en zijn tegenzin om compromissen te sluiten, heeft Schweighöfer uiteindelijk ertoe gebracht een nieuw waagstuk aan te gaan: hij ondersteunt als producent met zijn eigen geld regisseur Nikolai Müllerschön en zijn draaiboek voor de film De rode baron (2008). Schweighöfer neemt zelf de rol voor zijn rekening van legendarische en niet onomstreden Duitse bommenpiloot, die in de Eerste Wereldoorlog als held werd vereerd. Hij voelt vóór de première al aan: “Voor deze film kan men zeker ook wat op zijn bakkes krijgen.“ Met een budget van 18 miljoen Euro en Joseph Fiennes in de rol van Richthofen Widersachsen mikt de productie op een internationale commercialisering van de film. In eigen land werd de film echter niet alleen door het feuilleton versnipperd– de Süddeutsche Zeitung zou een “verfilmde modecataloog” hebben gezien. De rode baron kan zich ook aan de Duitse cinemakassa´s niet echt doorzetten en verdwijnt al na drie weken uit de top 10.

De wens naar onafhankelijkheid

Ondanks deze ontnuchterende ervaring lijkt Schweighöfer enthousiast over zijn idee om onafhankelijkheid te verkrijgen en artistiek nieuwe wegen in te slaan. “Eind 2009 zal ik zelf mijn eerste film draaien”, kondigt hij aan. Hij schrijft samen met Anita Decker, de co- auteur van de succesfilm Keinohrhasen (Geen Oor Konijn), aan een draaiboek. Tegelijkertijd staat hij momenteel bijna ononderbroken voor de camera. Met de Beierse cult- acteur Joseph Bierbichler en de door critici vereerde Sandra Hüller speelt hij in Rigor Mortis (cinemastart vermoedelijk in 2009). Mijn leven, de verfilmde biografie van Marcel Reich-Ranickis, wordt met spanning verwacht. Matthias Schweighöfer speelt in deze televisiefilm, uitzending gepland voor voorjaar 2009, de literatuurpaus als jonge man, van 20 tot 40- jarige leeftijd. Ook de opgave om een levende legende te belichamen neemt Schweighöfer met de voor hem typische onbezwaardheid aan: de blonde verheugt zich het intellectuele zwaargewicht “met zwart haar en kaal hoofd” te spelen.

Door de rol van een Duitse soldaat in het Stauffenberg drama Valkyrie heeft hij in 2007 Tom Cruise leren kennen en waarderen. De beiden weten elkaar te schatten; Schweighöfer verzekert dat zijn Amerikaanse collega een “echt cool type” is. Maar de Duitser, die in Berlijn- midden thuis is, heeft nog verdere contacten in de USA: in 2009 komt met Night Train een verdere VS- productie met Schweighöfer in de bioscoop. In het interview met de Welt wimpelt Schweighöfer alle speculaties over een nakende Hollywood- carrière eerst maar af en legt daarentegen een duidelijke bekentenis af over de Europese cinema. “Mij heb je daar in 100-voudige uitvoering, en niet eens met Duits accent. Zolang hier ook filmen in het Engels geproduceerd worden die men ook daar tonen kan, ben ik heel ontspannen.”

Lasse Ole Hempel
is cultureel wetenschapper en journalist. Hij werkt als redacteur en lektor in Berlijn.

Copyright: Goethe-Institut e. V., Online-Redaktion
september 2008
Links over dit onderwerp

Weblog: Rory’s Berlin-Blog

Rory MacLean Weblog
Settling in Berlin: Travelwriter Rory MacLean gives an amusing and insightful account of his new home.

Jeugd in Duitsland

Mode, muziek, outfits, politieke voorkeuren: wat doet de Duitse jeugd?