Portret van Timm Klotzek

Sinds vijf jaar hebben jonge volwassenen tussen 20 en 35 jaar in Duitsland een tijdschrift en een spirituele thuis: NEON ging in 2003 van start met de slogan “Eigenlijk moeten we volwassen worden” en definieerde daarmee voor het eerst een beginnend levensgevoel van deze generatie tussen opleiding en eerste werkervaring, tussen eerste kind en een afstandsrelatie, tussen “hoe voer ik loononderhandelingen” en “waar kan ik een feestje bouwen?”. Met een oplage van 150.000 exemplaren ging het jonge filiaal van Stern uit het Verlagshaus Gruner + Jahr van start en stelde in zijn eerste nummer zelfbewust de honderd belangrijkste jonge Duitsers voor. Deze mix tussen understatement en trendsetting werd positief onthaald. Intussen heeft het maandblad een oplage van meer dan 230.000 exemplaren, 20 redactiemedewerkers voor print en drie voor online. De redactie bevindt zich in München.

Anders dan andere tijdschriften

NEON is inderdaad anders dan alle andere tijdschriften voor een jonge doelgroep. NEON stelt meer vragen dan dat het antwoorden geeft, want “dat is precies wat het leven binnen deze leeftijdscategorie ook doet”, stelt Timm Klotzek, een van de twee hoofdredacteurs. “Krijg ik een baan?” “Kan ik mijn werk houden?” “Zou ik trouwen?” “Wat is het juiste ogenblik voor een kind?” “Zou ik nog eens naar het buitenland gaan?” “Hoe weet ik dat iemand de juiste partner is voor mij?” De fase tussen de leeftijd van 20 en 35 jaar wordt vooral gekenmerkt door een gevoel van onzekerheid. En dat is wat NEON weergeeft. Het magazine stelt zich niet slimmer op dan zijn lezers. Reportages werpen een andere blik op de wereld, maar willen niet belerend zijn. Zo was NEON een van de eerste Duitse tijdschriften dat een reportage maakte over de Afrikanen in de bossen rond Melilla waarvan sommigen al jaren wachten op hun overzet naar Europa en in het rechteloze niemandsland in leven proberen te blijven.

NEON ontdekte ook het verhaal van Benjamin Prüfer, die na een nachtje samen in Phnom Penh zijn met HIV besmette flirt Sreykeo niet aan haar lot overliet, maar zich over haar ontfermde en uiteindelijk met haar trouwde om haar voor een betere behandeling naar Duitsland te kunnen halen. Naast dergelijke verhalen brengt het blad heel wat informatie over de meest recente boeken, films, computerspelen, bands – en columns die het tijdschrift een heel eigen touch geven. Zo schreef in het begin actrice Heike Makatsch regelmatig over dingen die nog moesten worden uitgevonden om het dagelijkse leven te vereenvoudigen, terwijl een andere medewerker het dan weer had over hoe hij zijn weg moest banen door de verschillende instellingen en hun vaste bezigheden. Heel geliefd zijn de momentopnames, waarin ook lezers kort een merkwaardige waarneming uit het dagdagelijkse leven kunnen vertellen en de uit bont samengegooide feiten voorgestelde rubriek “Unnützes Wissen” (nodeloze kennis) – niet in het minst omdat deze formaten in andere magazines vaak worden gekopieerd.

Magazine met een Community

Een ander essentieel aspect van het succes van NEON is de mediaoverstijgende strategie. De website van het tijdschrift was een van de eerste met een Community: hier kan je niet alleen artikelen lezen, maar kunnen de Users ook zelf teksten schrijven en aan networking doen. En daaruit ontstaan dan heel vaak weer artikelen. “Wij kijken wat er wordt geschreven en wat door andere users wordt becommentarieerd en gelezen – noem het ons dagelijks marktonderzoek -, zodat wij ons niet alleen verlaten op het gevoel van onze 20 personen tellende redactie. In heel wat rubrieken werkt de lezer dan ook mee aan de totstandkoming van het blad” verklaart Klotzek.

Timm Klotzek bedacht en ontwikkelde NEON. Deze 36-jarige is afkomstig uit Frankfurt am Main en ontdekte pas toen hij aan de schoolkrant werkte dat hij graag van journalistiek zijn vak wilde maken. “Op mijn vijftiende wist ik nog niet wat ik wilde worden”, vertelt hij en beschouwt het hele succesverhaal vaak nog steeds als toeval. NEON won in 2006 de Lead-Award; Klotzek zelf en de tweede hoofdredacteur Michael Ebert werden door het toonaangevende sectorblad uitgeroepen tot “journalisten van het jaar”. Anderen zien de carrière van Klotzek dan weer meer stringent: Na zijn opleiding aan de Duitse journalistenschool in München en regelmatige opdrachten als freelancer bij jetzt, het jeugdblad van de Süddeutsche Zeitung, was Klotzek op zijn 28ste bij jetzt heel kort de jongste redactiechef van Duitsland. Maar toen werd hij plots werkloos; de uitgeverij stopte met het tijdschrift: “zo ontslagen worden is geen pretje, maar dat mag niemand hinderen met nog meer vastberadenheid opnieuw te beginnen en nog betere journalistiek te brengen.” En met die gedachte speelde niet hij alleen: Klotzek kreeg een telefoontje van Gruner + Jahr uit Hamburg en werd belast met de ontwikkeling van een nieuw tijdschrift. En zo ontstond NEON.

De crisis biedt kansen

Uiteraard kan dergelijk magazine enkel bestaan als het op de gepaste financiële steun en gegarandeerde vrijheid van een grote uitgeverij kan rekenen. Maar precies dat maakt nieuwe producten, ook als ze succes hebben, kwetsbaar. “Je kunt nooit zeker zijn dat iets aanslaat” zegt Klotzek en verwijst daarmee naar de parallellen tussen de mediacrisis van 2002, waar jetzt het slachtoffer van werd, en de huidige crisis. Maar Klotzek is geen jammerende journalist. “De crisis schept ook mogelijkheden om nieuwe dingen door te voeren. De concurrentie speelt zich niet alleen tussen printproducten af, men dingt vooral naar de tijd van de mensen.” Vandaag zijn er zowel in de gedrukte media als op het internet massa’s nicheproducten. Wie leest dat allemaal? “Ik ben ervan overtuigd dat er voor goede journalistiek ook nog lang een markt zal bestaan waar veel geld kan worden verdiend. Het komt erop aan specifieke markten te vinden, een wereld af te bakenen. Dan vindt men ook trouwe lezers. Dat vergt ook iets van de mediamakers. Goed zo.” De 36-jarige pakt zijn eigen generatie graag hard aan: “Heel wat jonge journalisten zijn te gestroomlijnd. Veel te veel verhalen die worden voorgesteld, zijn gebaseerd op zwak onderzoek. De mensen bekijken het blad en vragen zich af “hoe krijg ik mijn verhaal daarin, hoe kan ik daarin overkomen als een schrijver, en zijn dan verbaasd dat ze worden afgewezen. Mensen met ideeën en die zich daarvoor met hart en ziel inzetten, zijn er helaas te weinig.”

Vooral de afgelopen tijd heeft Klotzek behoorlijk grijs haar gekregen. Eindelijk volwassen geworden? Zo lijkt het alvast. Momenteel werkt hij aan het concept van een tijdschrift voor jonge ouders en “Lohas” (de volgelingen van een Levensstijl van Gezondheid en Duurzaamheid). Het eerste nummer zou in april 2009 verschijnen. De werktitel: Nido.