Fair trade

Actrice Karoline Herfurth modereerde de meest recente Fair trade Award in een avondkleed uit gecertificeerd biokatoen. Uit haar optreden blijkt de imagoverandering van fair trade: voorbij zijn de tijden van jutezakken en Jezussloffen.

In het voorbije jaar werden alleen al in Duitsland fairtrade producten ter waarde van 322 miljoen euro uitgegeven, meer dan ooit tevoren. Het productengamma breidt zich bovendien almaar uit. Onder de meest recente nieuwelingen bevinden zich niet alleen chilisauzen en kokoszeepjes, maar ook voetballen en bootcut jeans. Vooral de vraag naar gecertificeerd textiel is in de voorbije jaren sterk gestegen. Dieter Overath, zaakvoerder van de onafhankelijke certificatie-organisatie TransFair e.V, presenteerde tijdens de vakbeurs FA!R 2010 de meest recente cijfers voor de Duitse markt. Alleen al de omzet van biokatoen is in vergelijking tot het voorgaande jaar verdubbeld.

Maar ook de traditionele branches groeien nog steeds. Zo is de suikerconsumptie met 23 procent gestegen, koffie kende een stijging van 20 procent. Tot de toonaangevende katalysatoren behoren gastronomische ketens zoals Starbucks, dat al enkele jaren mikt op fairtrade producten, zoals gecontroleerd geteelde koffie. Vanaf 2015 will Starbucks uitsluitend eerlijk verhandelde koffie aankopen en aanbieden.

Terug naar het begin: initiatieven van jeugdorganisaties

De koffieteelt behoorde tot de belangrijkste duurzaam ondersteunde branches, toen 40 jaar geleden de eerste initiatieven voor fairtrade opgericht werden. Katholieke en protestantse jeugdverenigingen vestigden in 1970 door protestmarsen voor het eerst de aandacht op de wereldwijde hongercatastrofen. Kort daarna onstonden de eerste importbedrijven, GEPA en El Puente. Tot de maatgevende doelstellingen behoorden destijds net zoals tegenwoordig nog: adequate werkomstandigheden en lonen voor producenten, bovendien duurzame ontwikkeling van de teeltgebieden, bescherming van ecologische systemen en kwaliteitsborging van goederen.

Succesvolle tussenbalans: hoe de werknemers profiteren

Vooral vrouwen worden tegenwoordig bijzonder bevorderd, en dat kinderarbeid taboe is, is vanzelfsprekend. Veel bedrijven investeren bovendien intensiever in opleidingen en in de oprichting van scholen en kleuterscholen. TransFair heeft onlangs Omniflora gehuldigd, een importeur van snijbloemen, die zijn producten vooral uit Kenia en Tanzania invoert. Omniflora financeert ook kleuterscholen en scholen. Het is het bedrijf dus niet alleen om passende werkomstandigheden te doen, maar ook om de verbetering van de algemene levenssituatie van de families.

Het bedrijf Fairwein gaat gelijkaardig te werk en concentreert zich op projecten in de Argentijnse provincie Mendoza. Fairwein biedt de wijngaardarbeiders de mogelijkheid alsnog hun einddiploma te behalen en bekostigt de computercursussen van hun kinderen. Parallel daarmee wordt momenteel een gezondheidscentrum gebouwd. En: families die vroeger onder zeer beperkte omstandigheden leefden, kunnen zich nu een wasmachine of een gasaansluiting veroorloven.

Kritische stemmen: fairtrade-producten in de discountzaak

Het succesverhaal van fairtrade heeft evenwel ook een problematische kant. Ondertussen vindt de klant biobananen en mueslirepen in meer dan 30.000 supermarkten en discountzaken in heel Duitsland. Zo heeft ook Lidl sedert 2006 een klein aanbod aan fairtrade-producten. Hier gaan kritische stemmen op, zoals van de koepelorganisatie van wereldwinkels. Enerzijds juicht men het toe dat de markt groeit, anderzijds staat men afwijzend tegenover het feit dat in discountzaken gecertificeerde producten te vinden zijn naast producten, die afkomstig zijn van kinderarbeid en diens kwaliteit dubieus is. TransFair is zich van deze problematiek bewust, de organisatie is echter van mening dat de distributie niet enkel – zoals dit in de beginjaren het geval was – kan worden georganiseerd via biowinkels, nicheleveranciers en speciaalzaken. De verkoopkracht van discountzaken is te sterk om ze uit te sluiten.

Voor klanten die zeker willen zijn dat alle waren uit het productengamma van een winkel afkomstig zijn uit eerlijke handel is er altijd nog de wereldwinkel – 2.400 winkels in Europa, 850 alleen al in Duitsland. Een bijkomend voordeel: in tegenstelling tot verkopers in discountzaken zijn de werknemers heel goed op de hoogte van de productie-omstandigheden en de meest recente ontwikkelingen op de fairtrade markt – per slot van rekening waren wereldwinkels de pioniers van de beweging.