Het lezen

Falko leest Lenin voor, Gregor leest uit Faust – Martin Scharfe over "volkslesen.tv"

Screenshot von volkslesen.tv; © volkslesen.tvScreenshot von volkslesen.tv; © volkslesen.tvOp zoek naar voorlezers rijdt Martin Scharfe voor "volkslesen.tv" met zijn videocamera dwars door Berlijn – en leert daarbij mensen en boeken in gelijke mate kennen. In gesprek met Goethe.de licht hij zijn intentie toe.

Predikanten lezen, hindoes lezen, daklozen, senioren, taxichauffeurs, leden van een filharmonisch orkest, blinden, moleculaire genetici lezen ook. De website volkslesen.tv laat week na week drie tot vier vertegenwoordigers van een groep passages uit hun lievelingsboek voordragen.

                                               Martin Scharfe; © privatMartin Scharfe, oprichter en organisator van het platform, brengt in dit interview verslag uit over zijn tours met de videocamera doorheen Berlijn, over leesvoorliefdes en hobby-voorlezers – en over Kafka´s Schloss (Slot), waar alles mee begonnen is.

Heer Scharfe, waarom is het fijn waneer iemand je iets voorleest?

Een boek op zich is al iets heel fijns. En als het dan nog voorgelezen wordt door iemand voor wie het belangrijk is, dan is dat de optimale verbinding.

"Bijzonder goed waren de zangers"

Waarom hebben in de 29ste kalenderweek in 2010 bijvoorbeeld uitgerekend moleculaire genetici voorgelezen?

Dat houdt verband met mijn nieuwsgierigheid. Ik had in de krant een interessant artikel gelezen over moleculaire genetica en heb vervolgens het Max Planck Instituut gecontacteerd.

Screenshot of volkslesen.tv; © volkslesen.tv

Sedert het begin van het project in 2008 heben al veel verschillende groepen uit hun lievelingsboeken voorgelezen. Is er een groep die buitengewoon goed voorgelezen heeft?

De zangers waren bijzonder goed. Zangers hebben immers geleerd met hun stem om te gaan, voor hen is de samenhang tussen stem en tekst beroepshalve zeer belangrijk.

Het gewone volk moet lezen

Screenshot of volkslesen.tv; © volkslesen.tv

Parlementsleden van verschillende fracties hebben voorgelezen. Gregor Gysi is een van de meeste bekende. Hij heeft Faust gekozen, de kerkerscène. Maar bij het volkslezen gaat het eigenlijk net niét om beroemdheden, maar gewoon om de mens die leest.

Verraadt de keuze van een tekst iets over het karakter van de voorlezer?

In elk geval! Door het voorlezen kom je nogal dicht bij een mens. In het begin heb ik gedacht dat iedereen uit zijn laatste vakantiecrimi zou voorlezen of uit de nieuwste bestseller. Maar dat gebeurt bijna nooit. De keuze valt op boeken die de voorlezer na aan het hart liggen, en daarom een heleboel over hem verraden.

Lezen is individueel 

Lezen dominees bijzonder graag detectiveverhalen en belastingsconsulenten het liefst liefdesromans? Kunt u bijzondere leesvoorliefdes van individuele groepen herkennen? 

Screenshot of volkslesen.tv; © volkslesen.tv

Nee, eigenlijk niet. Ik had ook gedacht dat ik daar gaandeweg een gevoel voor zou ontwikkelen, wat welke mensen voorlezen. Maar dat is hoegenaamd niet zo. Het blijkt elke keer weer een verrassing. Leesvoorliefdes zijn naar het schijnt volledig individueel.

U rijdt met uw videocamera dwars door Berlijn op weg naar de individuele voorlezers...

… maar er waren ook al lezers bij uit Zürich en Wenen, Dubai en Nairobi, onlangs ook uit Dessau. Het grootste deel komt inderdaad uit Berlijn. Het is echter mijn bedoeling de regionale specialisering te doorbreken. Ik zou graag voorlezers uit alle streken van Duitsland voor het lezen winnen, en ben op zoek naar mede-organisatoren in andere steden.

Lectuurspiegel van de maatschappij

Wie ontbreekt nog in uw collectie?

Screenshot von volkslesen.tv; © volkslesen.tvEr zijn nog oneindig veel mogelijkheden. Er zijn zoveel verschillende mensen, en iedere mens zou in heel verschillende groepen kunnen lezen. Met volkslesen.tv wil ik een maatschappelijk beeld schetsen en dat steeds weer vervolledigen

Het project moet zo lang mogelijk lopen. Het zou geweldig zijn, mochten we in 2040 een blik kunnen terugwerpen op 2010 en zien hoe de mensen er toen uitzagen, hoe ze gesproken hebben, wat voor hen belangrijk was.  

Kafka in het witte slot

Hoe bent u eigenlijk op de idee gekomen?

Een paar jaar geleden heb ik in Zürich gewerkt. Ik had er een goede vriendin, die een restaurant bezat, waar ik steeds kon gaan eten zonder er iets voor te moeten betalen. In dat restaurant speelden in het weekend steeds country of jazz bands. Mijn vriendin heeft me gevraagd of ik niet eens een lezing kon geven. Dat wou ik eigenlijk niet per se, maar ik kon moeilijk nee zeggen. 

Het restaurant heette Das weiße Schloss (Het witte slot), dus heb ik uit Kafka´s Das Schloss (Het slot) voorgelezen. Ik vond het echt leuk om doen, en ik heb er dan over nagedacht wat ik daaruit kon ontwikkelen. Tijdens een kerstfeest heb ik dit ´s avonds laat aan oude vrienden verteld. Een van mijn vrienden zei toen opeens: "Oh, dan lees ik ook, dan lees ik Remarque, Der schwarze Obelisk (De zwarte obelisk). Dan wou Falko iets van Lenin voorlezen, en Udo wou uit het Oude Testament lezen, en Bex wou Goethe voorlezen, en zo was de idee geboren."

Hoe komt "volkslesen.tv" bij het publiek aan?

De belangstelling stijgt constant, onze website telt momenteel 500 bezoekers per dag. Ik zou het fijn vinden, mocht de idee zich verspreiden. Eigenlijk zou er in elk land en in elke taal een volkslesen.tv moeten bestaan.

Verena Hütter

Copyright: Goethe-Institut e. V., Online-Redaktion
December 2010

online-redaktion@goethe.de

Links over dit onderwerp

Weblog: Rory’s Berlin-Blog

Rory MacLean Weblog
Settling in Berlin: Travelwriter Rory MacLean gives an amusing and insightful account of his new home.

Weblog: „Meet in Finland“

Onder „Meet in Finland“ kunt u lezen wat schrijvers en kunstenaars, die op uitnodiging van het Goethe-Institut een langere tijd in Finland doorbrengen, daar beleven.