De Duitsers en het Oktoberfeest

Wanneer op een zaterdag in München, om acht uur ’s morgens, rijen vormen met tienduizenden mensen, dan is noch een nieuwe spel console, noch de start van de ticketverkoop voor een hippe band daarvoor verantwoordelijk. De oorzaak is veel, veel belangrijker: het Oktoberfeest begint.

VIP of VEP

Op 20 september 2008, om negen uur, worden de poorten geopend van de veertien grootste biertenten. De ca. 100.000 zitplaatsen zijn in een mum van tijd bezet, en toch blijven velen nog buiten. Wie te laat komt of geen connecties heeft, moet wachten tot de eerste mensen vertrekken. Dat duurt een beetje. VIP of VEP, dat is de beslissende vraag – very important of very early person. Wie erin geslaagd is om binnen te geraken in een tent, kan zich eerst maar eens ontspannen, want het duurt nog drie uur tot de officiële start van het “mooiste en grootste feest ter wereld”, zoals de minister-president van Beieren, Günther Beckstein, het zo treffend heeft verwoord.

Zoals de traditie het verlangt, doorboort de burgemeester van München, Christian Ude, om stipt twaalf uur, het houtvat. Slechts twee hamerslagen heeft hij er dit jaar voor nodig en evenaart daarmee zijn record van 2006. Twaalf kanonschoten weerklinken over de Theresia- weide, het teken voor de waarden dat ze mogen beginnen met het uitschenken. Kort daarop haast het dienstpersoneel zich met armen vol kruiken door de gangen, om de dorstige gasten eindelijk te bevoorraden.

Verbazingwekkend vreedzaam

Het Oktoberfeest geniet wereldwijd het aanzien van een legende. Uiteindelijk is het, zoals de Duitse Centrale voor Toerisme in 1999 vaststelde, in het buitenland net zo “typisch Duits” als Adolf Hitler of de Berlijnse Muur. Ook dit jaar zullen in de loop van 16 dagen om de 7 miljoen mensen op het terrein aan de rand van het stadscentrum in München toestromen en gemiddeld iets meer dan één maat (liter) bier consumeren. Dat daarbij honger ontstaat, spreekt vanzelf. In 2007 verorberden 6,7 miljoen bezoekers 104 ossen, 54.446 varkenspoten en 521.872 braadkippen. Daar komen bergen aan vis, braadworsten en allerlei zoetigheden bij.

Toch zijn cijfers eerder belemmerend om het fenomeen Oktoberfeest te vatten. Er zijn weliswaar vooraf traditioneel heftige discussies over de hoge bierprijzen (de prijs ligt dit jaar tussen 7,80 en 8,30 euro per liter), maar ten laatste bij het tweede vat is de prijs de meeste bezoekers om het even. Uiteindelijk gaat het niet zozeer om het geld, maar eerder om de stemming. Gezien de massa’s in en rond de tenten, gaat het er opvallend vredig aan toe. Geweld en “schnapslijken” zijn de uitzondering, zelfs al eist het alcoholgebruik bij de één of de ander zijn tol.

Oorspronkelijk een paardenwedren

Nochtans speelde bier in het begin van het evenement nog geen rol. Het feest vond voor de eerste keer plaats in 1810, om het huwelijk te vieren tussen kroonprins Ludwig en prinses Therese von Sachsen-Hildburghausen. Op een terrein aan de toenmalige plaatsrand, “Theresia- weide” gedoopt ter ere van de bruid, vond een paardenkoers plaats. Het succes van het spektakel op de weide was zó groot, dat het in de daaropvolgende jaren werd herhaald en zich ontwikkelde tot een volksfeest, dat naast biertenten – in werkelijkheid grote gebouwen die elk jaar werden opgebouwd en weer afgebroken – ook een reusachtig pretpark biedt en talloze kraampjes om te proeven. Een ervaring voor groot en klein, ook voor bezoekers uit de hele wereld.

Zo zijn de toegangsstraten uit het zuiden tijdens de drie weekends van het Oktoberfeest hopeloos geblokkeerd met kampeerauto’s uit Italië. Japanners in lederbroeken en dirndl, de traditionele klederdracht uit Beieren, nemen deel aan de kostuum- en jagerstocht. Op het terrein stromen mensen toe uit India, Amerika, Australië, Afrika en China. Zij lijken allemaal enthousiast over de vrolijke atmosfeer en de bonte gebeurtenissen.

Gigantische geldlawine

Vandaar is het niet verwonderlijk dat jaarlijks zo’n 3000 Oktoberfeesten plaatsvinden rondom de wereld – het grootste daarvan in het Canadese Kitchener nabij Toronto. Maar ook in Dubai of Pakistan mag gevierd worden – zonder alcohol en varkensvlees wel te verstaan. De stad München, die aanspraak heeft op het merk “Oktoberfeest München“, kan dat gelaten zien: het spektakel brengt meer dan een miljard euro in omzet op, daarenboven biedt het alleen al op het terrein werk aan 12.000 mensen. Daar komen nog overnachtingen bij, shoppen, ritten met de taxi en openbare verkeersmiddelen. Een gigantische geldlawine, die elk jaar weer aan het rollen gaat.

Of bijna elk jaar. Want hoewel het eerste Oktoberfeest 198 jaar geleden plaats vond, kwam het in 2008 slechts tot de 175ste uitgave. De redenen voor de uitvallen waren steeds zwaarwichtig: oorlog, cholera, crisissen in de wereldeconomie. Sinds 1949 heeft het jaarlijks plaatsgevonden, zelfs een bomaanslag aan de hoofdingang, waarbij in 1980 dertien bezoekers omkwamen, en de aanslagen van 11 september 2001, leidden niet tot een afgelasting.

Voor kommer is er geen plaats op de Theresia-weide. Wie eenmaal in één van de tenten met een bierkruik in de hand op een bank gedanst heeft en met de buren geklonken heeft, terwijl de blaasmuzikanten maar weer eens “een proost der gezelligheid. Een, twee, drie- Gsuffa!” inleidden, wil de atmosfeer niet meer missen. Om het even hoe vroeg men ervoor moet opstaan of hoe lang de wachttijd aan de ingang is.