De Duitsers en de wanorde

De Duitsers en de wanorde

Hinweisschilder; Copyright: picture-alliance / OKAPIA KG, GermanyWladimir Kaminer; Copyright: picture-alliance/ ZB De angst voor de wanorde is het kwetsbare punt van de Duitsers. Een commentaar van Wladimir Kaminer.

Stefan Zweig heeft in zijn laatste boek De wereld van gisteren. Herinneringen van een Europeaan over de Duitsers aangestipt, dat ze alles verdragen kunnen, oorlogsnederlagen, armoede en nood, maar geen wanorde. Niet de oorlogsnederlagen of de inflatie hebben ze in de vertwijfeling gedreven en Hitler- rijp gemaakt. Omwille van de financiële anarchie waren ze bereid zich bij elke duivel aan te sluiten, die hen het herstel van de orde beloofde. Sindsdien is er veel tijd vergaan – uit Duitsland ontstond de BRD – een vrij democratisch land met drie medeklinkers: één zeurend, één brullend en één slurpend. Alles loopt naar plan, de angst voor de wanorde blijft echter het zwakke punt van de natie.

Waneer een plan eens niet functioneert, een trein te laat komt of een taxi niet stopt en een vliegtuig niet op tijd vertrekt, breekt meteen de hele wereld samen en slaan alle stoppen door. Intelligente, beleefde burgers trappelen op hun kinderen, smijten met hun koffers, springen op de sporen. In alle gebouwen in Duitsland hangen evacuatieplannen aan de muur voor het geval van brand. Dat heeft zijn redenen. Zonder zo een plan zouden de Duitsers niet in staat zijn een brandend gebouw te verlaten. Ze zouden liever in vlammen opgaan dan iets zonder plan te ondernemen.

Een mol op een verbodsteken; Copyright: picture-alliance / OKAPIA KG, DuitslandWanneer iemand een verjaardagsfeestje plant, moet hij als eerste zijn buren daarvan op de hoogte brengen. Daarna kan hij de hele nacht door dreunen, niemand voelt zich gekwetst. Waneer het echter in een woning zonder waarschuwing luid wordt, dan draaien de buren onmiddellijk door, ze slaan met hun hoofden tegen de muur, steken het huis in brand en bellen de politie op.


Meteen na de geboorte wordt gepraat over de vraag naar mogelijke kunstmatige beademing op latere leeftijd, alsook over de in vraag komende verzorgingsniveaus voor de toekomst, omdat ieder kind vroeg of laat oud zal worden, dat wil zeggen, als alles naar plan verloopt. Om hier oud te worden, moet men echter heel veel formulieren invullen, ontelbare verzekeringen afsluiten en toestemmingsverklaringen afleggen. Van zodra een mens hier schrijven, respectievelijk, ondertekenen kan, zal hij hier elke dag van zijn leven invullen en ondertekenen, invullen en ondertekenen, invullen en ondertekenen… Mijn kind gaat naar het gymnasium. Ik geef hem dagelijks een ondertekende toestemmingsverklaring mee. “Opdat uw kind gebruiker van de bibliotheek kan worden, om de foto’s van uw kind in de muurkrant te mogen afdrukken, om aan de zwemlessen te mogen deelnemen…” – ik onderteken alles.

Gisteren bestelde ik in een hoekcafeetje een populair gerecht, de Stoere Max, een belegd broodje met ei en spek. “Maar met één sneetje brood in plaats van twee alstublieft”, preciseerde ik. “Eén sneetje brood in plaats van twee? Hoe? Eén in plaats van twee?” De kelner dacht diep na, of en hoe het mogelijk was, een Stoere Max klaar te maken met één sneetje in plaats van twee, het ging met de beste wil niet, nee, het was een “gastronomische impasse”. Iets geagiteerd keek hij mij aan. Natuurlijk trok ik mijn bestelling onmiddellijk weer in, de Stoere Max moest blijven zoals hij altijd is: met twee sneetjes brood en twee spiegeleieren erop.

Waarschuwingsbord; Copyright: picture-alliance / OKAPIA KG, DuitslandEn? – zal menig lezer zich misschien afvragen, wat is er nu zo slecht aan liefde voor orde? Waarom zou niet alles naar plan lopen? Het eigenlijk Duitse drama bestaat daarin, dat zo goed als niets naar plan verloopt. Het leven steekt vol met verrassingen, ook moeder natuur handelt onnauwkeurig, de wind waait eens van rechts dan weer van links, de sterren zijn eens meer dan weer minder aan de hemel te zien en soms komt de zon vroeger respectievelijk later op dan verwacht, ondanks de tijdverandering. Zelfs wanneer je twee maal per dag een straat veegt, blijft altijd ergens vuil liggen, enkele honden lopen altijd zonder leiband rond, en er zijn altijd mensen die zich op vers geverfde banken zetten, omdat ze er plezier in hebben. Het is om gek van te worden. Om in deze chaos tot rust te komen, verstopt de Duitser zich in zijn kleine stukje tuin, daar kan hij zijn utopie van een absolute orde verwezenlijken. Daar plant hij en snijdt en giet en plant.

Wladimir Kaminer
werd in 1967 in Moskou geboren. Sinds 1990 leeft hij met zijn vrouw en zijn beide kinderen in Berlijn. Kaminer publiceert regelmatig teksten in verschillende Duitse kranten en tijdschriften, hij heeft een wekelijkse uitzending, Wladimirs’ wereld genaamd, bij SFB4 Radio Multikulti en ook een rubriek in het ZDF- ochtendmagazine en organiseert evenementen in café Burger, zoals zijn ondertussen beruchte Russendisco. Met zijn gelijknamige verhaalverzameling alsook met zijn roman “Militaire muziek” werd hij één van de meest geliefde en gevraagde jonge schrijvers in Duitsland.

Copyright: Goethe-Institut e. V., Online-Redaktion
oktober 2007

Links over dit onderwerp

Weblog: Rory’s Berlin-Blog

Rory MacLean Weblog
Settling in Berlin: Travelwriter Rory MacLean gives an amusing and insightful account of his new home.

Weblog: „Meet in Finland“

Onder „Meet in Finland“ kunt u lezen wat schrijvers en kunstenaars, die op uitnodiging van het Goethe-Institut een langere tijd in Finland doorbrengen, daar beleven.