Kaydedilmiş Anılar

Cumhuriyet Günü, Saraybosna, 29 Kasım 1989
serisinden


Milomir Kovačević: "Yugoslavya'da büyüyen herkesin 29 Kasım'daki 'Cumhuriyet Günü'yle ilgili güçlü anıları vardır. Bu fotoğraf serisi 1989'da Saraybosna'da çekildi. 'İkinci Yugoslavya'nın, 46 yıldan beri devam eden bu sistemin artık sonu gelmişti. Kentin görsel kronikçisi olarak o günün atmosferini yakalamak istiyordum. Eskiden 'Cumhuriyet Günü'nde dükkânların vitrinleri hep özenle süslenirdi. Şimdiyse, kentin tek alış veriş merkezinden eski kente kadar uzanan dört beş kilometrelik bir kısımdaki bütün vitrinlerde, insanların eski simgelere inanmayı sürdürme ihtiyacı açıkça görülse de, herkesin üzerine büyük bir huzursuzluk çöktüğü hissedilebiliyordu."

"Tito'nun damgasını vurduğu bir dönemde dünyaya geldim, o dönemde büyüdüm. Benim ve benim kuşağım için Tito demek, barış ve Yugoslav halklarının birliği demekti. Her yerde Tito'nun portresi asılıydı: Okullarda, belediye binalarında, mağazalarda, kamusal alanlarda, meydanlarda. Milliyetçi partilerin iktidara gelmesiyle yeni bir dönem başladı, ama savaşın başında Saraybosna'da hâlâ her yerde Tito'nun resimleri görülüyordu. Sonra ordu, o zamana kadar Tito'nun iktidarını ayakta tutmuş olan ordu, kamusal alanlardaki Tito portrelerini tahrip etmeye başladı."

"Saraybosna'nın kurtuluşunun yıldönümü olan 6 Nisan'da, İkinci Dünya Savaşı'nın kurbanları çiçekler ve çelenklerle anılırdı. Milletler arasında ayrım yapmayan Yugoslavya ruhundan ve barıştan ötürü mutluluk duyar, kırmızı yıldızlı beremizi gururla takardık. 1989'daki anma gününde Genç Öncülerin, okullarına adını veren yazar ve İkinci Dünya Savaşı kahramanı Veselin Masleša'nın büstüne de çiçek koyduklarını gördüm. Kısa süre sonra bu okula gittim ve barışı ve Yugoslav sınırlarını koruyan Ulusal Ordu'nun onuruna yapılmış bir tablonun önünde Genç Öncülerin tek tek fotoğraflarını çektim. Herkes mutlu ve gururluydu. Çok yakında her şeyin değişeceği kimsenin aklından bile geçmiyordu. Savaş dönemindeki zor koşullar Saraybosna çocuklarının oyun oynamasına engel olamadı. Çocukların kahramanları çizgi film kahramanları ya da kovboylar ve Kızılderililer değil, cephede savaşan babaları, ağabeyleri ve komşularıydı. Tüfekleri tahtadandı, kartondan yaptıkları kurşun geçirmez yelekleri, çelik borulardan silahları vardı. Çocuklar nöbet tutuyor, siperler kuruyor, üstünde 'Çocuk Polis' yazan üniformalar uyduruyorlardı kendilerine. Bazıları, örnek aldıkları yetişkinlerin hal ve tavırlarını masumca taklit ediyordu. Bu sayede kendilerini güvende hissediyorlardı. Çekimler, Genç Öncüler fotoğraf serisinin çekildiği yerde gerçekleştirildi. Yaşam koşullarının, ideolojinin, gündelik hayatın sadece üç yıl içinde ne kadar değiştiğinin bilincine varmak ilginçti. Savaş çocukları artık başka bir dünyanın parçası, kurbanları, belki de geleceğiydi."

 

Milomir Kovačević
1961'de Čajniče'de (Bosna) doğdu; Paris'te (Fransa) yaşıyor

Kovačević fotoğraf çalışmalarına 1978'de Saraybosna Üniversitesi'ne bağlı CEDUS'ta (Center of Social Activities of Sarajevo University) başladı. O tarihten bu yana kentin kültürel hayatını belgeliyor; ülkedeki köklü siyasi değişiklikleri 1990'dan beri izliyor. 1998'de, Yugoslavya hapishanelerindeki yaşamı belgelediği çalışmasıyla Fondation CCF Ödülü'nü kazandı.

Kişisel Sergiler:
Sarajevo, ma ville, mon destin, Espace photographique de l’Hôtel de Sauroy, Paris, Fransa, 2012. Le cœur invisible, Le Petit Trou, Paris, Fransa, 2007. Souvenirs de Sarajevo, Cloître Saint-Louis, Maison des arts contemporains d’Avignon, Avignon, Fransa, 2004. Sarajevo 1992–1995, Centar za kulturnu dekontaminaciju, Belgrad, Sırbistan, 2001.Tito in War, Galerie Collegium Artisticum, Saraybosna, Bosna-Hersek, 1993

Grup Sergiler:
History Started Playing With My Life, İsrail Dijital Sanat Merkezi, Holon, İsrail, 2007. Essence of Life – Essence of Art, Ludwig Muzeum Budapest, Macaristan, The State Tretyakov Gallery, Moskova, Rusya, 2005. Kontext Europa, Künstlerische Impulse aus Südosteuropa, Theater des Augenblicks, Viyana, Avusturya, 2003. Sarajevo selvportraet, Museet for Fotokunst, Brandts Klaedefabrik, Odense, Danimarka, 2001. Sarajevo urbicide, Gwangju Bienali, Güney Kore, 1997