1914/2014 – Anıların Muharebe Meydanı

5 Ülkeden 5 Okul Kitabına Bir Ara Bakış

Ders kitaplarından alınan seçme bölümlere bir göz gezdirin:

Bosna-Hersek I
Bosna-Hersek II
Almanya
Sırbistan
Türkiye


Kaynak:
9 Tarih – İlköğretim 9. sınıfları için ders kitabı

Yayımlandığı tarih: 2012
ISBN: 978-9958-18-049-1

Yayıma Hazırlayan/Yazar: Muamer Spahić

NAM Tuzla ve Vrijeme Zenica Yayınevlerinin izniyle

Çeviriyi göster

Saraybosna Suikastı ve Savaşın Başlangıcı

Avusturya Macaristan İmparatorluğu, 1914 Haziran'ında Veliaht Prens Franz Ferdinand'ın bir ziyaret gerçekleştirdiği Bosna-Hersek'te askeri bir tatbikat düzenledi. Bu ziyaret sırasında Veilaht Prens'in yolu Saraybosna'ya da uzandı.

Bu vesileyle, 28 Haziran 1914'te Saraybosna caddelerinde pek çok insan toplanmıştı – bu kalabalığın arasında “Genç Bosna” (Mlada Bosna) örgütünün taraftarları da vardı. [Habsburg karşıtı lise ve üniversite öğrencilerinin kurduğu] bu cemiyet, Sırbistan'ın da desteğiyle, Avusturya-Macaristan tahtının varisine karşı bir suikast hazırlığı içindeydi. Franz Ferdinand'ın içinde olduğu otomobil, belediye binası Vijećnica'ya doğru seyir halindeyken bir patlama gerçekleşti. Kalabalığın içinden bir kişi, hedefini [yani Veliaht Prens'i] bulmayan bir bomba atmıştı. [Ancak Franz Ferdinand hiçbir zarar görmeden, belediye binasına doğru yoluna devam etti.] İkinci suikastçı Gavrilo Princip, ... Franz Ferdinand'a dönüş yolunda tuzak kurar. Princip, Veliaht Prens'e ve eşi Sophie'ye çok yakın mesafeden ateş eder. Saraybosna'da patlayan bu silah sesleri çok geçmeden tüm dünyayı sarsacaktı. (S. 25f.)

“Avusturya-Macaristan hükümetinin maliye bakanı Leon von Biliński, Franz Ferdinand'ın Bosna'ya yapacağı ziyaretin başta askeri bir nitelik taşımasının planlandığını, ancak ziyaretten hemen önce planın Veliaht Prens'e sorulmadan, Saraybosna'daki törensel bir kabulü de kapsayacak şekilde değiştirildiğini yazar anılarında. 'Saraybosna'daki törensel otomobil konvoyu planlama gerektiriyordu: Yeterli sayıda aracın hazırlanması ve yarım mil uzunluğunda bir güzergâhın emniyet altına alınması gerekiyordu. Ne biri, ne de öteki yapıldı...' diye yazar Biliński...

Saraybosna'da şehrin güvenliğini sağlayan polislerin sayısı bir elin parmaklarını geçmiyordu. O dönemde bir özel güvenlik polisi yoktu. Veliaht Prens'in ziyaret tarihi yaklaştığında. ... [sorumlu] Emniyet Müdürü, [Bosna-Hersek Eyalet Başkanı Oskar] Potiorek'i arayarak, elindeki 30-40 polisle, ... Tütün Fabrikası'ndan Belediye Binası'na giden uzun yolun güvenliğini sağlayamayacağını bildirdi; bu nedenle de askeri birliklerin desteğine ihtiyaç duymaktaydı. Eyalet Başkanı Potiorek, verdiği cevapta tatbikat nedeniyle şehirde konuşlandırılmış ordu birimlerinin kalmadığını ve birliklerin Saraybosna'ya vaktinde kaydırılamayacağını belirtti. Bunun üzerine Bosna Jandarma Komutanı, General Šnjarić, güzergâhı bir jandarma kordonu içine almayı önerdi, ancak Potiorek bu öneriyi de geri çevirdi... Bu kararla [özellikle de böyle yüksek düzeyli bir ziyaretin gerçekleşeceği] cadde kolay bir av haline getirilmiş oldu.

Ödev: Veliaht Prens [Franz] Ferdinand'ın Saraybosna'ya gelişi nedeniyle yapılan hazırlıkların nasıl geliştiğini anlat. (S. 26)

“Sırp gazetesi 'Politika' 16 Haziran [sic!] 1914 tarihli nüshasında, Saraybosna'da gerçekleştirilen suikastın haberini geçti. Bu olay hakkında aktarılan sayısız enformasyon arasından, Veliaht Prens'e ilişkin güvenlik önlemlerini ilgilendirenleri seçtik:

'Tüm bölgede olduğu gibi, Saraybosna'da da, polis Veliaht Prens'in korunmasına yönelik çok katı güvenlik önlemleri aldı. Daha ziyaretin iki hafta öncesinden tutuklamalar gerçekleştirildi. Olaydan on gün önce, Veliaht Prens'in geçeceği yol metre metre güvenlik kordonu altına alınmaya başlandı...'
(“Politika”, 16 Haziran 1914, Belgrad)

Ödev: Bu haber metnini, daha önceki metinle karşılaştır: Bunlardan hangisi senin görüşüne göre, daha inandırıcıdır? Aralarında neden bu kadar büyük bir fark var? (S. 26)

Savaşın Başlaması ve Yayılması

“Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, 28 Haziran 1914'te gerçekleştirilen Saraybosna suikastının ana sorumlusu olarak Sırbistan devletini gördü ve bu ülkeye, 48 saat içinde yerine getirilmesi gereken bir ültimatom verdi. Sırp hükümeti ültimatomu kabul etmekle beraber, Avusturya-Macaristan müfettişlerinin Sırbistan'ın egemenlik alanında soruşturma yürütmesini öngören talebi geri çevirdi. Bunun üzerine Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, 28 Temmuz 1914'te, yani Saraybosna suikastından tam bir ay sonra, Sırbistan'a savaş ilan etti.

Ödev: Birinci Dünya Savaşı'nın gerekçesi ve nedeni neydi? (S. 27)