Πόλεμος και ειρήνη

Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος και η δημιουργία της Γιουγκοσλαβίας

«Η δημιουργία της Γιουγκοσλαβίας θεωρήθηκε στο Βελιγράδι ως το αποτέλεσμα της μεγάλης νίκης της Σερβίας. Οι Σέρβοι ηγέτες περίμεναν από όλους να είναι κατά κάποιον τρόπο ευγνώμονες που απελευθερώθηκαν από την Αυστροουγγαρία χάρη στις ένοπλες δυνάμεις και τον τεράστιο αριθμό θυμάτων της Σερβίας. Όμως, από την άλλη πλευρά, αγνόησαν τις ανάγκες της Λιουμπλιάνα, του Ζάγκρεμπ, του Σαράγεβο, της Ποντγκόριτσα ή των Σκοπίων. Κι αυτό επειδή, από μία άποψη, η Σερβία δεν είχε την εμπειρία μιας κοινωνίας πολλών εθνοτήτων, διότι η Σερβία, όταν έφυγαν οι Οθωμανοί, ήταν 100% σερβική.

»Από την άλλη μεριά, στο Ζάγκρεμπ, τη Λιουμπλιάνα και άλλες πόλεις αυτό γινόταν αντιληπτό ως σερβική ηγεμονία. Και θεωρούσαν, δικαιολογημένα, ότι η κατάσταση ήταν χειρότερη απ’ ό,τι στην Αυστροουγγαρία, διότι στην Αυστροουγγαρία είχαν εθνικά δικαιώματα.

»Στο νέο συγκεντρωτικό κράτος, είχαν πράγματι λιγότερα δικαιώματα ως έθνη. Ίσως είχαν περισσότερα δικαιώματα ως άτομα, επειδή ήταν ένα κράτος με κοινοβουλευτική δημοκρατία, κάτι που δεν ήταν ποτέ η Αυστροουγγαρία. Όμως, δεν είχαν τα συλλογικά δικαιώματα που διέθεταν εντός της Αυστροουγγαρίας. Οπότε ήδη στις συζητήσεις για το πρώτο σύνταγμα το 1919-1920 εμφανίστηκαν οι τεράστιες διαφορές στην αντίληψη περί Γιουγκοσλαβίας.

»Πώς έπρεπε να οργανωθεί το μελλοντικό κράτος; Έπρεπε να είναι ομοσπονδία ή συγκεντρωτικό κράτος; Μπορούμε να δημιουργήσουμε το γιουγκοσλαβικό έθνος; Μπορούμε να συγκροτήσουμε ένα ενιαίο έθνος, να ιδρύσουμε ένα ενιαίο κράτος των Γιουγκοσλάβων; Αυτές οι συζητήσεις άρχισαν ήδη το 1914-1915 και τις κάναμε ξανά λίγο πριν τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, το 1991. Άρα περάσαμε όλο τον 20ό αιώνα κάνοντας την ίδια συζήτηση που άρχισε με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».

 

Dubravka Stojanović ©  Anemon Productions
Dubravka Stojanović
Η Dubravka Stojanović είναι καθηγήτρια ιστορίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου. Έχει ασχοληθεί με ζητήματα δημοκρατίας στη Σερβία και τα Βαλκάνια στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, με τη συγγραφή σύγχρονων σχολικών βιβλίων ιστορίας, την κοινωνική ιστορία, θέματα εκσυγχρονισμού και την ιστορία των γυναικών στη Σερβία.