Sự tích

© Goethe-Institut Vietnam

Người đi qua thung lũng

© Goethe-Institut VietnamVở nhạc kịch của Pierre Oser viết cho ca sĩ, diễn viên, vũ công và dàn nhạc lớn, dựa trên phần thoại của Tankred Dorst, với sự cộng tác của Ursula Ehler - Một công trình cộng tác giữa Viện Goethe Hà Nội, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam (VNOB) và Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (VNAM).

Sự ra mắt lần đầu tiên của dự án nhạc kịch lớn này sẽ là hoạt động hoành tráng kết thúc “Năm Đức ở Việt Nam 2010”. Vở nhạc kịch này thuật lại câu chuyện mang tính trường cửu và phổ quát về Parzival, chàng trai vô tri vùng ra khỏi vòng tay mẹ mình để “đi qua thung lũng” – để khám phá thế giới. Nó sát hại các sinh linh và nhiều chịu đau khổ, cho đến khi được biết đến tình yêu và sự đồng cảm của mọi người.

Sự tích và nguồn gốc

Sự tích Parzival bắt nguồn từ thần thoại Châu Âu thời Trung Cổ. Nhân Sự tích Parzival bắt nguồn từ thần thoại Châu Âu thời Trung Cổ. Nhân vật Parzival lịch sử - nếu như có thật - là đứa con trai do Herzeloide sinh hạ năm 827, trong lúc người cha là Gahmuret đang trên đường tới phương Đông và sẽ không bao giờ quay về nữa. Đến năm 14 tuổi, Parzival rời mẹ Herzeloide ra đi, tìm đến triều đình của vua Artus nhưng bị ruồng rẫy. Tiếp theo là hàng loạt cuộc phiêu lưu, để rồi (khoảng năm 848) lại trở về dưới trướng vua Artus và trở thành vị vua canh giữ chén thánh.

Thi sĩ Đức Wolfram von Eschenbach (khoảng 1170-1220) sáng tác ra Trường ca Parzival 25.180 câu trong thời gian từ 1200 đến 1210. Đó là câu chuyện về Gahmuret, cha của Parzival, về bản thân Parzival và các trải nghiệm của mình dưới triều vua Artus, cũng như cuộc truy tầm chiếc chén thánh (trong sử thi của đạo Thiên Chúa đó là chiếc bát hứng máu của Jesus, còn theo Wolfram lại là hòn đá thần có phép tạo ra đồ ăn thức uống và làm người ta trẻ mãi không già), về các cuộc phiêu lưu của kị sĩ Gawain oai phong. Sử thi về Parzival và chiếc chén thánh được thi sĩ Pháp Chrétien de Troyes đưa vào lịch sử văn học Châu Âu và cũng là nguồn quan trọng nhất cho sáng tác của Wolfram. Sự tích này được sử dụng trong vô số tác phẩm văn học, kịch nói, ca kịch và điện ảnh. Được biết đến nhiều nhất có lẽ là Lễ hội sân khấu cúng tế “Parsifal” của Richard Wagner.

"Người đi qua thung lũng"

Mở đầu

© Goethe-Institut VietnamMerlin, nhà phù thủy nổi tiếng lâm vào cảnh chiến tranh. Chiến binh nổi tiếng Gahmuret chiến đấu dũng cảm nhưng cũng đã chết trong một trận đánh. Vô cùng đau đớn trước cái chết của chồng, Herzeloide cũng muốn chết theo, nhưng vì con trai nhỏ Parzival mà bà phải tiếp tục sống. Herzeloide mang theo con trai chạy trốn vào rừng. Parzival không bao giờ được biết về vũ khí và thế giới chiến tranh tàn khốc.

Cảnh 1- Bài hát của Merlin

Năm tháng trôi đi. Merlin muốn quay lại xem cuộc đời Herzeloide và Parzival hôm nay ra sao. Phù thủy hùng mạnh biến thành con chim bay qua rừng rậm và ngạo nghễ về sức mạnh của mình, cho đến khi – đột nhiên – bị ăn một viên đạn đá và rơi xuống.

Cảnh 2 – Con chim đỏ

Parzival bắn rơi con chim. Vừa hay Merlin cũng thoát khỏi được cái xác chim. Herzeloide không thể giải thích cho Parzival rằng con chim đã chết - Parzival chưa hiểu về cái chết, cũng như chưa hiểu gì về thế giới.

Cảnh 3 – Parzival chạy xuyên rừng

Parzival chạy nhảy trong rừng. Cậu biết hết mọi ngõ ngách. Không khí trong lành ra sao, con hươu làm gì, nước suối róc rách chảy ra từ đâu. Cậu thật gắn bó với khu rừng và cư dân của rừng. Cậu vừa phát hiện ra hai nhân vật có hào quang: Chắc chắn đó phải là các thiên thần hùng mạnh.

Cảnh 4 – Herzeloide

Herzeloide chỉ muốn sống một mình trong rừng với Parzival. Đột nhiên bà nhận thấy: Con trai mình lại muốn khác. Thế là bà kể cho con trai nghe về thế giới thù địch đáng sợ và cái chết thảm khốc của người cha Gahmuret. Trong mơ, Parzival nhìn thấy cha và tổ tiên trong chiến trận. Cậu thấy họ thật đẹp và hùng mạnh. Parzival muốn trở thành một chiến binh như cha. Quyền lực của Herzeloide đã tan vỡ. Parzival đã phát hiện ra mong muốn của chính mình.

Cảnh 5 – Thiên thần

Parzivall lại nhìn thấy thiên thần. Nó không hiểu đó chính là hai chiến binh đi lạc trong rừng bởi họ không thông thuộc khu rừng như nó. Hai chiến binh Bevidere và Pinel de Savage coi thường nó và cười chế nhạo nó. Họ chỉ nhìn thấy một một đứa trẻ hoang dã mà không nhìn thấy tiềm năng của nó.

Cảnh 6 – Parzival muốn ra trận

Herzeloide không thể ngăn Parzival đi ra tìm hiểu thế giới. Bà sợ con trai sẽ bị người ta giết chết. Bà lệnh cho con trai, không được yêu ai, không giúp ai, không tin ai. Tất cả những điều này là những mối hiểm nguy chết người. Sau đó bà giấu con trai vào cái áo kì quặc để không ai quan tâm đến nó. Nhưng khi Parzival vùng chạy ra, bà đã vỡ tim chết vì đau đớn. Parzival còn chưa biết về cái chết và mắng chửi cái xác câm lặng của mẹ. Nó khởi hành vào thung lũng của đời mình.

Cảnh 7 – Bài học số 1

Parzival gặp người đầu tiên ngoài cánh rừng, đó là một cô bé. Cô bé cũng đã học mọi thứ như Parzival, nhưng mà từ sách vở. Merlin quyết định can thiệp, trước khi Parzival quá quan tâm đến cô bé và sách vở. Ither, viên sĩ quan tùy tùng của chiến binh đầy vinh quang đã dẫn Parzival tránh xa. Tuy nhiên, Parzival đã vùng vẫy khỏi bộ giáp đỏ của Ither.

Cảnh 8 – Xã hội

Merlin thích hội hè, hắn thích rong chơi và hóa trang. Ví dụ thành một quý bà trong một lễ hội cung đình. Ở đây hắn có thể làm mọi trò vui thích của mình và trêu chọc Parzival. Trong cung đình, các chiến binh sáng láng và các quý bà thanh lịch đang ăn mừng quyền lực của họ. Người nổi bật nhất trong số đó là Gawain, người hùng của chiến trận và của phụ nữ. Parzival đi vào lễ hội. người ta cười nhạo nó, Merlin trêu chọc và đầy đọa nó. Gawain, người mà Parzival tưởng là hoàng đế, thấy Parzival là một đứa trẻ rất thú vị và bảo nó rằng có một người còn cao hơn nhiều, đó là Thượng đế. Và còn có một người nữa có mặt trong lễ hội quan tâm đến Parzival: Bạch Huệ. Cả cộng đồng trong cung đình chỉ thấy vẻ ngoài kì quặc của Parzival mà không hề hay biết rằng nó có thể rất kinh khủng và mạnh mẽ hơn tất cả số họ cộng lại. Gawain bảo Parzival đến gặp Ither mang bộ áo giáp đỏ về. 

Cảnh 9 – Kị sĩ đỏ

Ither tất nhiên không muốn trao áo giáp của mình. Lần đầu tiên, Parzival bị đánh nhiều như thế, đến khi nó không thể cười được nữa. Nó mất đi bản tính tự nhiên vui vẻ, bản tính đánh nhau hoang dã và bóng ma sau cái chết được khám phá.

Cảnh 10 – Bây giờ tôi là một tướng quân

Việc Parzival giết Ither một cách thảm khốc làm Hoàng gia bị sốc. Merlin thấy mình có lỗi. Ông chỉ muốn trêu chọc Parzival một chút. Cả Gawain cũng thấy mình có lỗi và xin lỗi Parzival. Nhưng Parzival từ chối tình bạn của Gawain „như cái chết đe dọa“, cũng như mẹ nó đã dạy nó. Tuy nhiên, nó đã có cái mà nó muốn: Bộ áo giáp đỏ. Bây giờ nó muốn khám phá thế lực mạnh nhất thế giới là Thượng đế.

Cảnh 11 – Con đường của Parzival

Parzival lên đường đi tìm một ông chủ xứng đáng với sự tận tụy phục vụ của nó.

Cảnh 12 – Thượng đế ở đâu

Parzival tìm thượng đế trong các tôn giáo lớn nhất. Tuy nhiên con người không hiểu nó. Họ cười nhạo nó, họ sợ nó hoặc đánh nó. Parzival gặp Galahad điên rồ quỷ quái. Galahad muốn kết bạn với Parzival nhưng Parzival đã quá sợ những cảm xúc mãnh liệt của Galahad.

Bài học số 2

Cô gái nhỏ học mọi thứ từ sách vở. Tuy nhiên, Parzival cũng không tìm thấy Thượng đế trong khoa học, trong sách vở.

Parzival tìm Thượng đế trên tất cả những đỉnh chơi vơi của những dãy núi cao nhất. Gawain cảm nhận những đau khổ ngu ngốc của Parzival, muốn kết bạn với nó và giúp đỡ nó tìm kiếm, nhưng Parzival không hiểu bạn là gì và do đó phải một mình tìm kiếm.

Trong thành phố lớn Parzival trông thấy một nghệ sĩ leo dây và nó tưởng đó là Thượng đế, cho đến khi người này ngã. Anh ta phải chết bởi anh cũng không phải là Thượng đế.

Merlin xuất hiện trong vẻ ngoài của Eremit. Đâu đâu cũng có Thượng đế, Thượng đế là tất cả nhưng Thượng đế cũng là từng chi tiết. Tuy nhiên Parzival vẫn chưa sãn sàng cho nhận thức này.

Cảnh 13 – Bài học số 3

Cô gái nhỏ và Parzival không may mắn. Thượng đế ở đâu? Và đâu là hạnh phúc trong cuộc đời này?

Cảnh 14 – Bạch Huệ

Có phải là hạnh phúc nằm trong Tình yêu giữa Đàn ông và Đàn bà? Thượng đế có phải là tình yêu không? Bạch Huệ - Bông hoa huệ trắng đầy bí ẩn chính là Nữ ảo thuật gia của cái gương. Gương của cô là gì và cô trong gương thế nào. Parzival choáng ngợp. Nhưng Bạch Huệ lại yêu Pfauenkrieger.

Parzival bị bắt vào trong thế giới phản chiếu của Bạch Huệ. Nhưng khi biết rằng tình yêu có thể giải thoát nó thì nó lại đi giết người. Bóng ma của Pfauenkrieger luôn xuất hiện giữa Parzival và Bạch Huệ.

Cảnh 15 – Bước nhẹ

Parzival vẫn chưa được giải thoát khỏi tình yêu. Buồn rầu, nó đi tiếp.

Cảnh 16  - Ngôi sao

Merlin lại hóa thành ngôi sao và bực bội bởi đơn giản là Parzival vẫn chưa học được gì cả. Như vậy, sẽ chẳng bao giờ nó tim thấy Thượng đế.

Cảnh 17 – Miền đất hoang

Parzival chán nản và từ bỏ cuộc tìm kiếm Thượng đế. Cả Gawain cũng không giúp được gì cho nó. Gawain nhìn thấy thế giới tươi đẹp, ngược lại, Parzival chỉ nhìn thấy đất hoang. Ai đúng? Ai điên?

Cảnh 18 – Những người bất hạnh

Parzival bị sự bất hạnh khuất phục. Nó không muốn là người nữa, bởi là con người luôn bất hạnh.

Cảnh 19 – Da người đẫm máu

Merlin xuất hiện trong vai trò của kẻ tự đánh mình đẫm máu Trevrizent. Trevrizent tin rằng có Thượng đế tốt bụng, có tình thương nếu thấy một tạo vật của mình là Trevrizent đau đớn. Cỗ xe tăng Parzival tan rã. Nó phát hiện tình thương với Trevrizent, với con người. Parzival trở thành con người có cảm xúc. Như vậy, nó lại có thể nhìn và nghe thấy Bạch Huệ. Merlin bực tức chửi bới, câu chuyện của Parzival đã làm hắn quá căng thẳng.