Strips voor kinderen

e. o. plauen

e. o. plauen. Copyright: Südverlage. o. plauen. Copyright: Südverlag Onder de naam e.o.plauen creëerde Erich Ohser met Vater und Sohn één van de meest populaire Duitse stripverhalen, die tot op heden een onvergetelijke klassieker blijft voor jong en oud. Zijn pseudoniem is samengesteld uit de initialen van zijn voor- en familienaam en uit zijn geboorteplaats Plauen. De reden hiervoor waren zijn politieke karikaturen, die hij vanaf 1929 regelmatig voor de sociaal-democratische krant Vorwärts tekende. Na de machtsgreep van de nationaal-socialisten werd hem dit noodlottig, want cartoons zoals Dienst am Volk (Dienst aan het volk), waarbij een man ’s nachts een hakenkruis in de sneeuw plast, werden door de nieuwe machthebber niet getolereerd. Zo werd Ohser de opname in het Reichsverband der deutschen Presse (Rijksverbond van de Duitse pers) geweigerd, wat overeenkwam met een arbeidsverbod.

Door de voorspraak en bemiddeling van zijn langjarige vriend Erich Kästner krijgt hij de kans om voor de dagkrant Berlijner Illustrierte te werken. In september 1934 verscheen de eerste aflevering van Vater und Sohn, onder de naam van e.o. plauen. Het duo Vater und Sohnzijn charmante antihelden, die in hun omgang anarchistisch en liefdevol tegelijkertijd zijn en zich steeds over hun eigen fouten amuseren. De gesimplificeerde tekeningen en onopdringerige humor schonken de reeks groot succes, vooral omdat ze een geslaagd alternatief boden voor de onbuigzaamheid van het nationaal-socialisme. Al na een jaar verscheen de eerste anthologie van het duo, die binnen de kortste keren 90.000 keer verkocht werd.

Toen Ohser begin 1936 opnieuw een beroepsverbod opgelegd kreeg, maakte de Berlijnse Ullstein uitgeverij een regeling met het Rijksverband. Aan het aanbod van de uitgeverij, om met de Vater und Sohn figuren te werven voor de winterliefdadigheidsinstelling van de nationaal-socialisten, kon het propaganda- ministerie omwille van de grote populariteit van de strips niet weerstaan. Ohser wist dat deze afspraak zijn overleven waarborgde, en toch matigde hij zich niet in het uiten van zijn ongenoegen. Waneer op een dag zijn tekeningen met een antisemitische tekst moeten toegedicht worden, trok hij ze in en verhinderde de publicatie.

Op grond van vermeende belastering van Himmler en Goebbels werd Ohser in 1944 door de Gestapo opgepakt. Ohser was zich bewust van het genadeloze vonnis van het Volksgerechtshof en pleegde op de ochtend van het proces op 6 april 1944 zelfmoord in zijn cel. Ohsers woordeloze schetsen en degelijke humor vormen het verschijningsbeeld van strips. Hij nodigt de lezer niet alleen uit te glimlachen en te grinniken, maar spoort hem vooral aan om na te denken, zodat zijn verhalen niet oplossen in een moment van vermaak, maar nog lang naklinken.

Matthias Schneider
is cultuurwetenschapper, freelance cultuurjournalist en maakt filmprogramma’s en tentoonstellingen rond het thema strips.

Copyright: Goethe-Institut Stockholm
Mail Symbolinfo@stockholm.goethe.org
Maart 2005

    Facebook

    Wordt een fan van "Duitstalige strips" en ontvang regelmatig de laatste nieuwtjes over de Duitse stripscène!

    Literatuurlijst

    Tips voor bibliotheken in het buitenland voor de aankoop van Duitstalige stripverhalen