Auteursstrips

Het begrip “auteursstrip” dat sinds de jaren negentig in omloop gekomen is, berust op een analogie: in de cinema werden producties waarbij de regisseur ook het draaiboek schrijft en talrijke artistieke beslissingen treft, of toch in doorslaggevend mate inspraak heeft, algemeen bestempeld als “auteursfilmen”. Een auteursstrip bijgevolg is dan een beeldverhaal waarbij één en dezelfde kunstenaar verantwoordelijk is voor het scenario, het tekenwerk, mogelijks ook het inkleuren. Net zoals bij de film gaat hier een hogere artistieke vordering mee gepaard, een individuele vertelvorm en een persoonlijkere, vaak autobiografische thematiek, tenslotte meestal ook een onafhankelijke economie buiten de mainstream.



De marktgeoriënteerde massaproductie van Disney-, superhelden-, en manga- tekenfabrieken was en blijft vooral een Amerikaans en Japans marktfenomeen. Het waren vooral de tekenaars van de VS -underground – Robert Crumb aan kop – die in de jaren zestig dagdagelijkse en autobiografische verhalen begonnen te vertellen, en die wildere tekenstijlen en nieuwe vertelvormen bedachten. In de jaren tachtig en negentig ontwikkelde zich daaruit een roman- lange vorm, zoals het geval is bij de stijl van Spiegelman, Daniel Clowes, Charles Burns, de gebroeders Hernandez, Chris Ware, maar ook stripveteraan Will Eisner, die vorm gaf aan het begrip “graphic novel”.

In Europa bestond een dergelijke strenge scheiding van productiewijzen niet (ook de commercieel succesrijke producties waren vaak auteursstrips). Het corresponderende stopwoord in de jaren zeventig en tachtig luidde dus ook niet “auteurs-“, maar “volwassenenstrips”. Daartoe behoorden de tekenaars van het tijdschrift Schwermetall (Zwaarmetaal) (zoals Moebius of Philippe Druillet), maar ook de destijds weinig bekende stripschrijvers (zoals Matthias Schulteiss of Chris Scheuer).

De nieuwe conjunctuur, met begrippen als “auteursstrip” en – in hogere mate – “Graphic novel” in Duitsland in de voorbije jaren, heeft minder te maken met de verhouding tot de strip- mainstream, maar veelmeer met de terugkeer naar het verhalende moment van de strip: jonge tekenaars zoals Arne Bellstorf, Tim Dinter, Jens Harder, Sascha Hommer, Line Hoven, Claire Lenkova, Mawil of Kati Rickenbach vertellen in hun strips dagdagelijkse verhalen over de puberteit, flirten, publiceren de eerste band over Duits- Amerikaanse en Duits-Duitse familieverwikkelingen, of gebruiken het beeldverhaal als medium voor kleine reportages. Ze oriënteren zich sterker aan de Amerikaanse verteltraditie, dan aan de voornamelijk grafisch en lyrisch gereduceerde werken van de Duitse strip- avantgarde van de jaren negentig (een traditie waarin hun academische leraars zoals Atak, Anke Feuchtenberger of Martin tom Dieck hun oorsprong hebben). Maar er zijn ook tekenaars die sterker aan de Franco- Belgische stripscholen aanleunen, de zogenaamde “nouvelle ligne claire” (zoals Ulf K.). Zij hanteren een tekenstijl die eerder voortvloeit uit de fanzine- en underground- scène (zoals Calle Claus), of ze proberen de moeilijke markt voor onderhoudende “volwassenenstrips” te ontwikkelen (zoals Horus, Reinhard Kleist of Uli Oesterle). Het is voor deze jonge tekenaars vanzelfsprekend dat ze hun stripverhalen doorgaans zelf schrijven en uitwerken. Bijgevolg zijn begrippen zoals “auteursstrip” of “graphic novel” eerder sleutelwoorden geworden voor classificatie en marketing, waarmee men zich van het vroegere prullige imago van strips kan afzetten.