Hans-Joachim Schädlich

Fjodor Kokoschkin ma wielką godność. Przejawia się ona w bardzo codziennych rzeczach. 95-letni emerytowany biolog i uznany specjalista od traw z Bostonu nigdy nie poszedłby do restauracji bez marynarki. Wobec sąsiadów przy stole na pokładzie Queen Mary II okazuje właściwe połączenie przyjazności i dystansu i podczas rejsu z Southampton do Nowego Jorku z idealną elegancją zabiega o czterdziestokilkuletnią Olgę Noborre. (…) Na zaledwie 190 stronach Schädlich przedstawia poruszającą historię wypędzenia, ucieczki i uchodźstwa. Kreśli precyzyjne ramy i pozwala swojemu bohaterowi 8 września 2005 roku rozpocząć podróż powrotną do Stanów Zjednoczonych, gdzie sześć dni później o świcie mija Statuę Wolności i poznaje sylwetkę Nowego Jorku. Rejs statkiem ze ściśle ustalonymi rytuałami i wygodne pokonanie oceanu umożliwia Kokoschkinowi spojrzenie wstecz – nie tylko na właśnie zakończoną podróż do Pragi, Petersburga i Berlina w towarzystwie czeskiego przyjaciela nazwiskiem Hlavácek, ale także na całe swoje dzieciństwo i młodość, które przywołuje przeważnie w rozmowach z Hlaváckiem.

Maike Albath: „Ein Leben im 20. Jahrhundert“
© Frankfurter Rundschau, 12 marca 2010