Literatura faktu – społeczeństwo, biografie, historia literatury i kultury

Götz Aly
Europa przeciwko Żydom. 1880-1945

© S. Fischer Verlag, Frankfurt am Main, 2017 Götz Aly: Europa przeciwko Żydom. 1880-1945 © S. Fischer Verlag, Frankfurt am Main, 2017Antysemityzm niemający podłoża religijnego wyrósł – jak wynika z szeroko zakrojonego studium Götza Aly’ego poświęconego problemowi nienawiści do Żydów w Europie po 1880 roku – z innych, głębszych przyczyn. Rosnąca nienawiść wobec mniejszości żydowskich była skutkiem ruchów nacjonalistycznych, które wykiełkowały na gruzach załamującego się, wielonarodowościowego Imperium Rosyjskiego, Imperium Osmańskiego oraz Cesarsko-Królewskiej Monarchii. W młodych państwach, od Grecji po Węgry i Polskę, rozplenił się agresywny nacjonalizm, wrogi wszystkiemu, co było inne. Idea narodu czystego etnicznie była akceleratorem napastliwej wrogości wobec Żydów.
Studium Europa przeciwko Żydom związek ten, skądinąd wskazywany już dawniej, jasno unaocznia. Innym powodem antysemityzmu była emancypacja Żydów związana z upadkiem feudalnego systemu kastowego i narodzinami społeczeństwa mieszczańskiego, które zaczęło rozwijać się w Europie od wieku XIX, na zachodzie kontynentu szybciej niż na wschodzie. Przed Żydami stanęły otworem nowe zawody. Wielu z nich, z energią charakterystyczną dla mniejszości narodowych, podchwyciło możliwość awansu społecznego i zostało prawnikami, lekarzami czy też zamożnymi przedsiębiorcami.
To właśnie wzmogło antyżydowskie fobie. Jako typowy przykład opisuje Aly sytuację na Węgrzech. Mniejszość żydowska stanowiła tam w roku 1920 zaledwie 6 procent społeczeństwa, lecz 52 procent wszystkich adwokatów, 39 procent inżynierów i chemików, 34 procent dziennikarzy i około 50 procent węgierskich lekarzy.

Stefan Reinecke: „Auf Biegen und Brechen“
© die tageszeitung, 22 lutego 2017

Götz Aly
Europa gegen die Juden. 1880-1945
(Europa przeciwko Żydom. 1880-1945)
S. Fischer Verlag, Frankfurt am Main, 2017
ISBN 9783100004284
432 strony


Linki