Elfriede Jelinek

Elfriede Jelinek (2016), (c) Karin Rocholl
© Karin Rocholl

Elfriede Jelinek urodziła się 20 października 1946 w Mürzzuschlag (Steiermark). Dorastała w Wiedniu. Już w wieku czterech lat pobierała lekcje języka francuskiego i baletu, otrzymała też gruntowne wykształcenie muzyczne. W 1960 roku rozpoczęła studia z zakresu fortepianu i kompozycji w Konserwatorium Wiedeńskim. Po maturze, w 1964 roku, zaczęła studiować teatrologię i historię sztuki na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1967 roku przerwała studia i zaczęła pisać. Nim ukazała się jej pierwsza książka „jesteśmy przynętą kochanie!” (1970 rok) wiersze i teksty prozatorskie publikowała w antologiach i czasopismach literackich.
Obecnie Elfriede Jelinek jest zaliczana do najwybitniejszych współczesnych twórców niemieckojęzycznych. W 1979 roku miała premierę jej pierwsza sztuka teatralna „Co zdarzyło się, kiedy Nora opuściła męża albo Podpory społeczeństw”, a później także i inne teksty sceniczne.

Nagrody i wyróżnienia:

  • 1973 Austriackie Stypendium Państwowe w dziedzinie Literatury
  • 1978 Medal pamiątkowy im. Św. Roswity miasta Bad Gandersheim
  • 1979 Nagroda za Scenariusz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych RFN
  • 1986 Nagroda imienia Heinricha Bölla miasta Kolonii
  • 1994 Nagroda imienia Petera Weissa miasta Bochum
  • 1994 Nagroda Literacka imienia Waltera Hasenclevera miasta Akwizgran
  • 1996 Nagroda Literacka miasta Bremy
  • 1998 Nagroda imienia Georga Büchnera
  • 2002 Berlińska Nagroda Teatralna
  • 2002 Nagroda imienia Heinricha Heinego stolicy landu, miasta Düsseldorf
  • 2002 Mülheimska Nagroda dla Dramaturgów za "Macht nichts" („Nic nie szkodzi”)
  • 2003 Nagroda imienia Else Lasker-Schüler za dorobek dramaturgiczny
  • 2004 Nagroda imienia Lessinga za dorobek krytyczny
  • Literacka Nagroda Nobla 2004
  • 2004 Mülheimska Nagroda dla Dramaturgów za "Das Werk" („Zakład”)
  • 2009 Mülheimska Nagroda dla Dramaturgów za "Rechnitz (Der Würgeengel)" - "Rechnitz (Anioł Zagłady)"

    Theatre Library - Translations

    Translated plays by Elfriede Jelinek in the Theatre Library

    Sztuki teatralne

    Die Schutzbefohlenen (i.e. The Suppliants)en

    In January 2013, 60 asylum seekers occupied a Viennese church to draw attention to their plight. Most of them were threatened with death if deported to their native lands. Many were then deported from Austria in the following summer. A few weeks later, hundreds of asylum seekers from Africa drowned off the coast of Lampedusa trying to reach Europe.więcej ...

    Winterreise (Winter Journey)en

    Franz Schubert composed his Winter Journey in 1827, a year before his premature death. Elfriede Jelinek, who started learning the piano when she was five years old and later studied various instruments, has been haunted by this song cycle since her childhood. więcej ...

    Die Kontrakte des Kaufmanns (Kontrakty handlowca)

    Wraz z „Kontraktami handlowca“ Jelinek zanurza się w świat niekontrolowanych przepływów pieniężnych. Nieustępliwa edukatorka i zwiadowczyni ukazuje obsesję spekulowania bankierów i menadżerów wychodząc od austriackich skandali gospodarczych minionych lat. Jednak jak zawsze rzeczywistość jest tylko platformą startową dla kunsztownej gry niepohamowanych przesadni i często komedianckich zniekształceń. więcej ...

    Rechnitz (Der Würgeengel) - Rechnitz (Anioł Zagłady)

    Na przyjęciu o późnej godzinie ktoś sięga po broń i morduje dla kaprysu dokładnie 200 osób. Czy można sobie coś takiego w ogóle wyobrazić? Z trudnością, wyjąwszy scenariusz horroru. Jednak, jak wynika z badań, dokładnie to się wydarzyło.więcej ...

    Ulrike Maria Stuarten

    Two queens battle for discursive power. Elfriede Jelinek's play reunites Schiller's Mary Stuart and Elizabeth I again as Ulrike Meinhof and Gudrun Ensslin. Still united only in their antagonism, the one doubting (Ulrike/Mary), the other unbendingly convinced of the necessity of her own actions (Gudrun/Elizabeth), they bring to life once more the history of the RAF, which found its bloody highpoint almost 30 years ago, in 1977, during the German Autumn. więcej ...

    Das Werk (i.e., "The Works")en

    This play, the last part of Jelinek's Alps trilogy, is concerned with the human mania for technological progress, symbolized to the ultimate degree by the history of the storage power station at Kaprun. więcej ...

    List of works – Selection

    • "Die Kontrakte des Kaufmanns" („Kontrakty handlowca“)
      Premiera: Schauspiel Kolonia, 2009
    • "Rechnitz (Der Würgeengel)", "Rechnitz (Anioł Zagłady)"
      Premiera: Münchner Kammerspiele, 2008
    • "Über Tiere" („O zwierzętach“)
      Premiera: Burgtheater (Kasino), Wiedeń, 2007
    • "Sportchor" („Chór sportowy“)
      Premiera: Deutsches Theater, Berlin, 2007
    • "Ulrike Maria Stuart"
      Premiera: Thalia Theater Hamburg, 2006
    • "Babel"
      Premiera: Burgtheater Wien, 2005
    • "Irm & Margit" część "Attabambi Pornoland" ,
      Premiera: Schauspielhaus, Zurych, 2004
    • "Bambiland"
      Premiera: Burgtheater Wien, 2003
    • "Das Werk" (“Zakład”)
      Premiera: Burgtheater (Akademietheater) Wien, 2003
    • "Prinzessinnendramen: Der Tod und das Mädchen I - III und IV-V" (“Dramaty księżniczek: Śmierć i dziewczyna I-III i IV-V”)
      Premiera: część I- III Deutsches Schauspielhaus Hamburg, 2002
      Premiera: część IV-V Deutsches Theater, Berlin, 2002
    • "In den Alpen" (“W Alpach”)
      Premiera: Münchner Kammerspiele w koprodukcji z Schauspielhaus, Zurych, 2002
    • "MACHT NICHTS - Eine kleine Trilogie des Todes" (“NIC NIE SZKODZI – Mała trylogia śmierci”)
      Premiera: Schauspielhaus, Zurych, 2001
    • "Der Tod und das Mädchen II" (“Śmierć i dziewczyna II”)
      Premiera: EXPO 2000 Hannover w koprodukcji z saarladzkim Staatstheater Saarbrücken i ZKM Karlsruhe, 2000
    • "Das Schweigen" (“Milczenie”)
      Premiera: Deutsches Schauspielhaus, Hamburg, 2000
    • "Das Lebewohl (Les Adieux)" – “Pożegnanie (Les Adieux)”
      Premiera: Berliner Ensemble, 2000
    • "er nicht als er (zu, mit Robert Walser)" – “on nie jako on (do, z Robertem Walserem)”
      Premiera: Salzburger Festspiele w koprodukcji Deutschen Schauspielhaus Hamburg, 1998
    • "Ein Sportstück" (“Sztuka sportowa”)
      Premiera: Burgtheater, Wien, 1998
    • "Stecken, Stab und Stangl. Eine Handarbeit" („Kij, laska i Stangl. Ręczna robota“)
      Premiera: Deutsches Schauspielhaus, Hamburg, 1996
    • "Raststätte oder Sie machens alle. Eine Komödie" („Zajazd albo tak czynią wszyscy. Komedia“)
      Premiera: Burgtheater, Wiedeń, 1994
    • "Totenauberg"
      Premiera: Burgtheater (Akademietheater), Wiedeń, 1992
    • "Wolken.Heim." („Chmury. Dom rodzinny“)
      Premiera: Schauspiel Bonn, 1988
    • "Präsident Abendwind. Ein Dramolett, sehr frei nach Johann Nestroy" („Prezydent Wiatr Wieczorny. Mikrodramat według Johanna Nestroy’a“)
      Premiera: Tiroler Landestheater, Innsbruck, 1992
    • "Krankheit oder Moderne Frauen. Wie ein Stück" („Choroba albo Współczesne kobiety“)
      Premiera: Schauspiel Bonn, 1987
    • "Begierde und Fahrerlaubnis (eine Pornographie)" – „Pożądanie i prawo jazdy (pornografia)“
      Premiera: steirischer herbst Graz, 1986
    • "Burgtheater. Posse mit Gesang" („Teatr Dworski. Śpiewogra“)
      Premiera: Bühnen der Stadt Bonn, 1985
    • "Clara S., musikalische Tragödie“ („Clara S. Tragedia muzykalna“)
      Premiera: Bühnen der Stadt Bonn, 1982
    • "Was geschah, nachdem Nora ihren Mann verlassen hatte oder Stützen der Gesellschaften" („Co zdarzyło się, kiedy Nora opuściła męża albo Podpory społeczeństw“)
      Premiera: Vereinigte Bühnen Graz/steirischer herbst, 1979