Barbara Frey


© Sebastian Hoppe
Barbara Frey urodziła się 29 kwietnia 1963 roku w Bazylei. Studiowała germanistykę i filozofię na Uniwersytecie Zuryskim. Już w czasach studenckich grała na perkusji i pisała piosenki. Od roku 1988 pracowała w Theater Basel (w Bazylei) – była asystentką reżysera, aktorką i zajmowała się oprawą muzyczną spektakli.

Od roku 1992 Barbara Frey samodzielnie reżyserowała w różnych teatrach - w Bazylei, w Mannheim (Nationaltheater), w Zurychu (Theater Neumarkt) i w Hamburgu (Schauspielhaus) – oraz pracowała z niezależnymi grupami teatralnymi nad rozmaitymi projektami scenicznymi. Począwszy od sezonu teatralnego 1999/2000 była przez dwa lata etatową reżyserką w Schaubühne Berlin.

Od roku 2002 Barbara Frey reżyseruje przede wszystkim w Theater Basel i w Bayerisches Staatsschauspiel w Monachium, prowadzi również działalność pedagogiczną, m.in. w Universität der Künste w Berlinie.

Od sezonu teatralnego 2006/07 jest etatową reżyserką w berlińskim Deutsches Theater i nadal inscenizuje w teatrze Zürcher Schauspielhaus, którego dyrektorem ma zostać w roku 2009.

Linki

Portret: Barbara Frey

Początki działalności reżyserskiej Barbary Frey stały pod znakiem poszukiwań twórczych na pograniczu sztuki scenicznej i muzycznej. W bazylejskim zespole dyrektora Franka Baumbauera Frey oficjalnie zajmowała się oprawą muzyczną spektakli, ale jednocześnie eksperymentowała z formą projektu teatralnego. I uważała się za reżyserkę, gdy przygotowywała przedstawienia na bazie kompilacji tematycznie powiązanych materiałów literackich.

Znaczącym projektem był spektakl pt. „Das Geheimnis des Lebens – ein Mörderinnenseminar” („Tajemnica życia – seminarium na temat morderczyń”), który Barbara Frey zaprezentowała publiczności Nationaltheater w Mannheim w roku 1997. Punktem wyjścia do tego scenicznego studium o kobietach dokonujących zbrodni była historia sióstr Papin – Francuzek, które w latach trzydziestych napadły - jak jakieś anioły zemsty - na swoją chlebodawczynię i jej córkę. Egzegeza zbrodni była przekonywająca, gdyż reżyserka poddała krytycznej analizie obiegowe poglądy na temat owej zagadkowej żądzy mordu. Akcja sztuki została umiejscowiona w bibliotece, a siostry Papin wcielono w postacie tajemniczych bibliotekarek.

W czasie realizacji wyżej opisanego projektu teatralnego Barbara Frey dokonywała wielokierunkowych eksperymentów i doskonaliła swój reżyserski styl. W roku 1999 na deskach teatru w Bazylei udało się jej zrealizować niezwykły spektakl – była to inscenizacja sztuki „Roberto Zucco” Koltèsa. Przedstawienie jeszcze raz dowiodło, że reżyserkę bardzo interesuje motyw niewyjaśnionego zła. Barbara Frey zaprezentowała postać zabójcy bez uciekania się do klisz ludzkiej potworności. Dzięki temu Roberto Zucco zyskuje taki wymiar, który pozwala na interakcje z innymi postaciami sztuki.

Na początku sezonu teatralnego 1999/2000 Barbara Frey została etatową reżyserką w Berliner Schaubühne i dołączyła tym samym do zespołu Thomasa Ostermeiera. Współpraca z tą sceną trwała do początków 2001 roku; w tym czasie Frey wyreżyserowała m.in. „Króla Ubu” Alfreda Jarry’ego oraz prapremierę sztuki „Vor langer Zeit im Mai” („Dawno temu w maju”) Rolanda Schimmelpfenniga.

Od roku 2001 Barbara Frey pracuje pod skrzydłami Dietera Dorna w monachijskim teatrze Bayerisches Staatsschauspiel oraz w Theater Basel, gdzie w roku 2003 wyreżyserowała prapremierę sztuki „Die sexuellen Neurosen unserer Eltern” („Seksualne neurozy naszych rodziców”) Lukasa Bärfussa. Przedstawienie to okazało się jedną z najlepszych inscenizacji w dorobku Frey. Centralną postacią sztuki jest piętnastoletnia Dora, która nie panuje całkowicie nad swoją psychiką, od dawna bierze środki uspokajające i żyje w stanie zamroczenia. Po odstawieniu leków odkrywa piękno życia i zaczyna pożądać mężczyzn. Barbara Frey wyreżyserowała ten spektakl w sztucznej scenografii z sofą w tle; na uwagę zasługiwało również wyraźne puentowanie oraz wielkie wyczucie zmian nastroju. Sztukę i inscenizację zaproszono do udziału w festiwalu Mülheimer Theatertreffen.

Po odejściu z Berliner Schaubühne Barbara Frey bardzo konsekwentnie zajmuje się teatrem klasycznym i na nowo definiuje swoją pracę reżyserską. Efektem tych starań jest maniera inscenizacyjna, która polega na zgłębianiu tekstu, ale bez przesadnego popadania w pokorę wobec niego. Pod koniec 2003 roku w Bazylei Frey wyreżyserowała „Amfitriona” Kleista. Sztukę, która jest arcydziełem języka i opowiada o zamęcie tożsamościowym na dworze tebańskiego króla, reżyserka wystawiła w plażowym pejzażu z bungalowem. Cechą charakterystyczną spektaklu było również zestawianie scen koszmarnych z komicznymi.

Począwszy od sezonu teatralnego 2006/07 Barbara Frey jest etatową reżyserką w berlińskim Deutsches Theater, gdzie wystawiła „Medeę” Eurypidesa. Drugą bazą jej działalności jest nadal Zürcher Schauspielhaus, którego dyrektorką zostanie w 2009 roku. Będzie to pierwsze stanowisko dyrektorskie w jej karierze.

Jürgen Berger

Przekład: Tomasz Ch. Fuerst

Inscenizacje - wybór

  • Antoni Czechow "Der Kirschgarten" („Wiśniowy sad“)
    2006, Deutsches Theater, Berlin
  • Henrik Ibsen "John Gabriel Borkmann"
    2005, Schauspiel, Zurych
  • Ödön von Horvath "Geschichten aus dem Wienerwald" („Opowieściu Lasku Wiedeńskiego“)
    2005, festiwal Salzburger Festspiele
  • Gotthold Ephraim Lessing "Minna von Barnhelm"
    2005, Deutsches Theater, Berlin
  • William Szekspir „Wie es euch gefällt“ („Jak wam się podoba“)
    2004, Theater Basel, Bazylea
  • Johann Strauß „Fledermaus“ („Zemsta nietoperza“)
    2004, Theater Basel, Bazylea
  • Jean Baptiste Racine „Phädra“ („Fedra“)
    2004, Bayerisches Staatschauspiel, Monachium
  • Heinrich von Kleist „Amphitryon“ („Amfitrion“)
    2003, Theater Basel, Bazylea
  • Lukas Bärfuss „Die sexuellen Neurosen unserer Eltern“ („Seksualne neurozy naszych rodziców“)
    prapremiera 2003, Theater Basel, Bazylea
  • Antoni Czechow „Onkel Wanja“ („Wujaszek Wania“)
    2003, Bayerisches Staatsschauspiel, Monachium; zaproszenie na berliński festiwal Theatertreffen
  • Yasmina Reza „Drei Mal Leben“ („Życie: trzy wersje“)
    2002, Theater Basel, Bazylea
  • Samuel Beckett „Endspiel“ („Końcówka“)
    2002, Bayerisches Staatsschauspiel, Monachium
  • Conor McPherson „Port Authority“ („Zarząd portu“)
    2001, Schaubühne, Berlin
  • Ödön von Horváth „Die Unbekannte aus der Seine“ („Nieznajoma z Sekwany“)
    2000, Schaubühne, Berlin
  • Roland Schimmelpfennig „Vor langer Zeit im Mai“ („Dawno temu w maju“)
    prapremiera 1999, Schaubühne, Berlin
  • Alfred Jarry „Ubu“
    1999, Schaubühne, Berlin
  • Bernard-Marie Koltès „Roberto Zucco“
    1999, Theater Basel, Bazylea
  • Susanne Hinkelbein „Nachtbuch Zürich“ („Nocny notatnik z Zurychu“) 
    prapremiera 1998, Theater Neumarkt, Zurych
  • Barbara Frey „Das Geheimnis des Lebens – ein Mörderinnenseminar“ („Tajemnica życia – seminarium na temat morderczyń“)
    1997, Nationaltheater, Mannheim
  • Władimir Sorokin „Hochzeitsreise“ („Podróż poślubna“)
    1996, Nationaltheater, Mannheim
  • Irmgard Keun „Das kunstseidene Mädchen“ („Dziewczyna ze sztucznego jedwabiu“)
    1995, Deutsches Schauspielhaus, Hamburg
  • Barbara Frey / Desire Meiser „Die Trunkenen“ („Upojeni“)
    1995, Theater Basel, Bazylea
  • Barbara Frey „Ich kann es besonders schön“ („Potrafię to wyjątkowo dobrze“), spektakl na motywach utworów Sylvii Plath
    1993, Theater Basel, Bazylea

After the Fall – Europa po 1989 roku

Projekt teatralny Goethe-Institut poświęcony następstwom upadku muru berlińskiego