Zasady metodyczno-dydaktyczne

Zasady w zakresie celów kształcenia i treści zajęć lekcyjnych

W ramach wczesnej nauki języków obcych dziecko powinno być traktowane całościowo oraz z uwzględnieniem jego podstawowych potrzeb. Należy mu przy tym zapewnić oprócz faz intensywnego zajmowania się nowym językiem i nową kulturą także fazy „spokoju”, aby mogło się zastanowić i lepiej skoncentrować oraz zaspokoić swoje potrzeby motoryczne.

Wymienione poniżej zasady odnoszą się do czynników, które determinują przebieg zajęć lekcyjnych i nawiązują tym samym do aspektów omówionych w poprzednich rozdziałach. Każda z tych zasad jest tak samo ważna dla zakończenia wczesnej nauki języka obcego sukcesem.
    • Dziecko powinno znajdować się w centrum procesu nauki.
    • Wychowawcy i nauczyciele powinni znać i uwzględniać indywidualne fizyczne oraz sensoryczne potrzeby dzieci i wspierać przez to rozwój ich kompetencji emocjonalnych, społecznych i motorycznych w ramach oferty edukacyjnej w zakresie wczesnej nauki języków obcych.
    • Cele, tematy, treści i formy nauki powinny być tak określone, aby nawiązywały do środowiska życia i świata doświadczeń dziecka. Powinny mieć bezpośrednie znaczenie i być użytecznymi dla dziecka na co dzień.
    • Odpowiednio do stopnia rozwoju dziecka język słyszany i mówiony znajduje się jako przedmiot nauki, szczególnie na etapach początkowych, na pierwszym planie.
    • Wprowadzanie czytania i pisania w oddziałach przedszkolnych oraz w pierwszych latach szkoły podstawowej powinno odbywać się metodą małych kroków i być przesunięte czasowo względem siebie. Recepcja wyprzedza produkcję, rozumienie przed mówieniem, mówienie przed pisaniem. Rezygnuje się – przynajmniej w daleko idącym stopniu – z uświadamiania struktur.
    • Znajomość języka powinna być rozwijana w formie progresji spiralnej.
    • Koncepcje, które ściśle wiążą naukę języków z przekazywaniem określonych treści, umożliwiają bardziej otwarte formy prowadzenia zajęć lekcyjnych, np. uczenie się wykraczające poza jeden przedmiot.

      Zasady w zakresie interakcji w grupie uczniów

      • Dzieci w grupie powinny brać pod uwagę indywidualne postępy w uczeniu się i rozwijać poczucie wzajemnego poszanowania.
      • Dzieci powinny mieć możliwość współdecydowania podczas przydzielania zadań w procesie nauczania.
      • Powinny pomagać sobie w obrębie grupy podczas wzajemnej komunikacji.

        Zasady w zakresie prowadzenia zajęć lekcyjnych

        • Procesy uczenia się u młodych uczniów języków obcych powinny przebiegać w sposób zorientowany na zabawę i działanie.
        • Reguły i zależności powinny być przez uczniów doświadczane, naśladowane a w określonych przypadkach także odkrywane w oparciu o przykłady (indukcyjne uczenie się wzgl. uczenie się przez odkrywanie).
        • Podczas wszystkich faz zajęć lekcyjnych powinno się wykorzystywać możliwie wiele różnych kanałów percepcji, tak aby w sposób optymalny wyjść w tym względzie naprzeciw potrzebom każdego z typów uczenia się (multisensoryczne/całościowe uczenie się przez słuchanie, patrzenie, dotykanie, wąchanie, czytanie, poruszanie, mówienie, pisanie, malowanie).
        • Należy ułatwiać procesy uczenia się za pomocą przykładów i wizualizacji; zadania odpowiadające metodzie małych kroków oraz uwzględniające różnicę poziomu i tempa pracy poszczególnych uczniów wspierają zrozumienie i stosowanie materiału.
        • Częsta zmiana form socjalnych (praca samodzielna, w parach, w małych i dużych grupach) oraz form prowadzenia zajęć lekcyjnych (praca metodą stacji, metodą projektu, scenariusze) zapewnia urozmaicenie zajęć lekcyjnych, co wpływa dodatnio na zainteresowanie i koncentrację.
        • Różne modele metodyczne (Total Physical Response, model narracyjny itp.) powinny być stosowane adekwatnie do celów i treści oraz, jeśli są ku temu odpowiednie warunki, łączone ze sobą.
        • We wczesnej nauce języków obcych nie ponagla się dzieci, żeby zaczęły mówić. Dziecko najpierw słucha, rozumie i rejestruje, a reaguje często dopiero po upływie dłuższego czasu, np. naśladując pojedyncze słowa w języku obcym albo używając ich w zdaniach wypowiadanych w języku ojczystym.
        • Wychowawcy lub nauczyciele mówią w miarę możliwości jedynie w języku obcym, pokazując jednak, że rozumieją dzieci, nawet jeśli używa ono języka ojczystego.
        • Za naczelną zasadę w początkowym nauczaniu języków obcych można z pewnością uznać: Języka obcego - tak dużo jak to możliwe, języka ojczystego - tak mało jak to konieczne.
        • Nauczyciel powinien dokładnie wiedzieć, jakie doświadczenia w nauce języków obcych mają jego uczniowie i brać pod uwagę oraz wykorzystywać w miarę możliwości podczas zajęć lekcyjnych indywidualną wielojęzyczność wzgl. całkowity stan posiadania językowego poszczególnych uczniów. W sprzyjających sytuacjach można od czasu do czasu wskazywać w sposób zrozumiały dla dziecka na analogie lub różnice między językiem obcym a ojczystym albo też innymi językami w otoczeniu dziecka co przyczynia się do rozwoju świadomości językowej dziecka.
        • Uczeń powinien otrzymywać od nauczyciela bezpośrednią informację zwrotną na temat rezultatów swojego uczestnictwa w zajęciach lekcyjnych; szczególnie silnie motywuje pozytywne wzmocnienie.
        • Błędy są naturalną częścią rozwijającej się znajomości języka i uwzględniane są w ramach różnych form udzielania informacji zwrotnej. Ustnej produkcji językowej nie wolno przerywać przez poprawianie błędów.

          Zasady w zakresie klimatu i miejsca uczenia się

          • Nauczyciel tworzy przyjazną dzieciom, odprężającą i wolną od lęku atmosferę, która jednocześnie zawiera w sobie impulsy i wyzwania oraz podwyższa gotowość dziecka do współuczestnictwa.
          • W miarę możliwości oferta edukacyjna w zakresie nauki języków obcych realizowana jest w trwałym,
          • Miejsce, w którym odbywa się nauka, powinno być urządzone w taki sposób, by zapewnić łatwy dostęp do niezbędnych materiałów i urządzeń oraz ich łatwą obsługę, żeby nie zakłócać toku nauki, oraz po to, żeby dzieci, wychowawcy lub nauczyciele w czasie zajęć lekcyjnych nie powodowali niepotrzebnie niepokoju i chaosu.
          • Przejrzyste struktury (np. w zakresie rozplanowania czasu, w przypadku określonych rytuałów albo zajmowania miejsc w klasie), które np. przez stosowanie napisów i ustalenia także stają się rutyną, automatyzują procesy uczenia się i są adekwatne do dziecięcej potrzeby regularności.

            Zasady w zakresie materiałów dydaktycznych i mediów

            • Media (w szczególności nowe media) powinny być stosowane w sposób zaplanowany, przemyślany oraz w ograniczonych ramach czasowych.
            • Przez stosowanie autentycznych mediów i materiałów (rymowanki, piosenki, opowiadania, książki dla dzieci, materiały wizualizacyjne, programy telewizyjne, filmy) wraz z treściami językowymi przekazywane są także treści o charakterze kulturowym.
            • Materiały do nauki nie powinny jedynie przekazywać treści językowych i kulturowych. Powinny umożliwić także praktyczne doświadczenie właściwego zachowania się w otoczeniu.
              ZALECENIA:

              Aby w procesie nauki języka nie tracić z oczu całościowego rozwoju dziecka, należy stosować powyższe zasady metodyczno-dydaktyczne stosownie do sytuacji.

              Wczesna nauka języków obcych

              Materiały i wskazówki dla nauczycieli