Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

100 jaar Bauhaus
Samengevat: Het Bauhaus in zes zinnen

Het Bauhaus komen we in het dagelijkse leven meer tegen dan we denken, en echt niet alleen in een meubelwinkel. Enkele basisprincipes van de designschool zijn gevleugelde woorden geworden.

Von Nadine Berghausen

  • <b>“Het einddoel van elke vormgevende activiteit is het bouwen!”</b><br><br>Bouwen, bouwen en nog eens bouwen: Walter Gropius, de oprichter en eerste directeur van het Bauhaus, had de oriëntatie van zijn instelling heel duidelijk voor ogen. In het Bauhaus-manifest van 1919 schreef hij: “Laten we samen het nieuwe bouwwerk van de toekomst creëren, dat alles zal zijn in één enkele vorm. Architectuur én plastische kunst én schilderkunst.” Met dit interdisciplinaire concept moest de beeldende kunst zich verbinden met de bouwkunst – met de focus op…ja, op? Op het bouwen. Illustratie: © Tobias Schrank
    “Het einddoel van elke vormgevende activiteit is het bouwen!”

    Bouwen, bouwen en nog eens bouwen: Walter Gropius, de oprichter en eerste directeur van het Bauhaus, had de oriëntatie van zijn instelling heel duidelijk voor ogen. In het Bauhaus-manifest van 1919 schreef hij: “Laten we samen het nieuwe bouwwerk van de toekomst creëren, dat alles zal zijn in één enkele vorm. Architectuur én plastische kunst én schilderkunst.” Met dit interdisciplinaire concept moest de beeldende kunst zich verbinden met de bouwkunst – met de focus op…ja, op? Op het bouwen.
  • <b>“Volksbehoeften in plaats van luxebehoeften”</b><br><br>Weg vrij voor de proletarische architectuur! De Zwitserse architect Hannes Meyer volgde Gropius op als directeur van het Bauhaus. Over het werk van zijn voorganger was hij kritisch, die eerste fase onder Gropius vond hij maar “sekte-achtig en esthetisch”. Ter heroriëntatie van de school vaardigde hij nieuwe richtlijnen uit: “De fundamentele tendens van mijn onderwijs zal absoluut functioneel-collectivistisch-constructief zijn”. Vertaald betekent dat: alle objecten moeten te produceren zijn in goedkope massaproductie en zo voor iedereen betaalbaar zijn. Illustratie: © Tobias Schrank
    “Volksbehoeften in plaats van luxebehoeften”

    Weg vrij voor de proletarische architectuur! De Zwitserse architect Hannes Meyer volgde Gropius op als directeur van het Bauhaus. Over het werk van zijn voorganger was hij kritisch, die eerste fase onder Gropius vond hij maar “sekte-achtig en esthetisch”. Ter heroriëntatie van de school vaardigde hij nieuwe richtlijnen uit: “De fundamentele tendens van mijn onderwijs zal absoluut functioneel-collectivistisch-constructief zijn”. Vertaald betekent dat: alle objecten moeten te produceren zijn in goedkope massaproductie en zo voor iedereen betaalbaar zijn.
  • “Form follows function”  Illustratie: © Tobias Schrank
    „form follows function“

    Geen versieringen, geen gedoe, geen franjes. Het ontwerpprincipe “form follows function” wordt steeds opnieuw aan het Bauhaus toegeschreven, maar is niet van hen afkomstig; wel werd het in Duitsland door hen voor het eerst consequent toegepast. De hele Bauhaus-taal zou doen vermoeden dat juist in dat principe de essentie van de school lag, maar Wassily Kandinsky sprak dat tegen: “De noodzaak maakt de vorm”.
  • “Waar wol is, is ook een vrouw die weeft, al is het enkel uit tijdverdrijf” Illustratie: © Tobias Schrank
    “Waar wol is, is ook een vrouw die weeft, al is het enkel uit tijdverdrijf”

    Hoe modern het Bauhaus voor zijn tijd ook mag lijken, toch maakte Gropius al snel duidelijk dat hij geen waarde hechtte aan absolute gendergelijkheid – die hij aanvankelijk wel verondersteld had - en dat hij met vrouwen geen rekening wilde houden. Hoe het stond met de vrouwenemancipatie volgens de raad van meesters van het Bauhaus, blijkt definitief uit hun advies om “onnodige experimenten” te vermijden. Vrouwen moesten voor zover mogelijk onmiddellijk naar de weverij-werkplaats gestuurd worden en uitgesloten blijven van de architectuurlessen.
  • <b>“Een ding wordt bepaald door zijn wezen”</b><br><br>…stelde Gropius in 1925 vast. Tot hier is het duidelijk. “Om iets zo te ontwerpen dat het echt functioneert, moet eerst zijn wezen onderzocht worden; want het moet zijn doel volledig dienen, d.w.z. zijn functie praktisch vervullen, duurzaam, goedkoop en ‘mooi’ zijn.” De dingen onderzoeken naar hun wezen – dat verklaart de waanzinnig aandoende lessen, waarin de studenten werden gestimuleerd om zich in objecten te verplaatsen. Illustratie: © Tobias Schrank
    “Een ding wordt bepaald door zijn wezen”

    …stelde Gropius in 1925 vast. Tot hier is het duidelijk. “Om iets zo te ontwerpen dat het echt functioneert, moet eerst zijn wezen onderzocht worden; want het moet zijn doel volledig dienen, d.w.z. zijn functie praktisch vervullen, duurzaam, goedkoop en ‘mooi’ zijn.” De dingen onderzoeken naar hun wezen – dat verklaart de waanzinnig aandoende lessen, waarin de studenten werden gestimuleerd om zich in objecten te verplaatsen.
  • “pijnlijk ongezellig” Illustratie: © Tobias Schrank
    “pijnlijk ongezellig”

    En dat moet architectuur zijn? Het regende kritiek toen in de “Bauhaus Tentoonstelling” van 1923 de koele en functionele architectuur werd getoond. Een witgekalkt bouwwerk uit staal en beton met een nieuw soort woonelementen; geschilderde muren in een kinderkamer; meubels die ruimtebesparend in elkaar geschoven konden worden. “Noordpoolstation”, “operatiekamers”, het grondplan als een “architecturale grap”, de algemene indruk “pijnlijk ongezellig, orthodox-puriteins” – aldus de harde woorden van enkele tijdgenoten.

Top