Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

YouTube-vlogs
Politiek voor Digital Natives

Politiek en nieuws op YouTube: de funkreeks ‘Reporter’.
Politiek en nieuws op YouTube: de funkreeks ‘Reporter’. | Foto (fragment)): © Annika Fußwinkel / funk

Hun formats heten ‘MrWissen2Go’ of ‘Jung & Naiv’, hun video’s verschijnen regelmatig op YouTube en ze bereiken miljoenen Duitse jongeren. Maar deze vloggers gaat het niet om muziek, om computerspelletjes of lifestyle. Het gaat hen om … politiek.

Zomer 2015. Het politieke en maatschappelijke debat in Duitsland draait om de vluchtelingencrisis. Geen eenvoudige tijd voor bondskanselier Angela Merkel. Een periode waarin zij zich voor het eerst door een veel gevolgde YouTuber laat interviewen. De vlogger LeFloid lijkt echt helemaal niet op de bekende politieke journalisten, die de kanselier gewoonlijk omringen. Na de publicatie van het interview op YouTube in juli 2015 barstte de kritiek dan ook los: de vragen zouden te onschuldig zijn, de interviewstijl te braaf. LeFloid heeft geen opleiding als politiek journalist en kreeg voordien ook al het verwijt dat hij informatie te onoverdacht zou verspreiden.

HET BELANGRIJKSTE PLATFORM VOOR BEWEGENDE BEELDEN

Toch verminderde dat tot dusver zijn succes bij jonge volgers niet. Zijn Youtube-coup werd meer dan vijf miljoen keer bekeken – beduidend meer dan elk ander zomerinterview over de publieke zenders. De Berlijner LeFloid, pseudoniem van Florian Mundt, is op zijn gebied een ster. Zijn video’s gaan niet over muziek, games of lifestylethema’s. Van opleiding pedagoog en psycholoog, brengt LeFloid in clips van ongeveer 10 minuten politiek: het ‘LeNews’. Sinds 2007 geeft hij commentaar op het actuele nieuws in een onemanshow, die door zijn levendige lichaamstaal en zijn scherpe en brutale formuleringen raakt aan poetryslam. LeFloid heeft 3,1 miljoen abonnees en zijn video’s werden tot nu toe bijna 630 miljoen keer opgeroepen. Daarmee behoort hij in Duitsland tot de YouTube-kanalen met de meeste abonnees.

LeFloid was en is echter niet de enige YouTuber die politieke inhoud brengt. Enkele formats verdwenen weliswaar zo snel als ze opkwamen, maar velen kunnen zich verheugen over een stijgend aantal abonnementen van vooral jonge gebruikers. Volgens het JIM-onderzoek van 2017 van het ‘Medienpädagogische Forschungsverbund Südwest’ (de mediapedagogische onderzoeksvereniging Südwest) is YouTube “bij jongeren onbetwist het belangrijkste platform voor inhoud via bewegende beelden”. Zo gebruiken 88 % van de jongeren tussen 12 en 19 jaar minstens meerdere keren per week YouTube, en 63 % zelfs dagelijks. Ongeveer een derde van deze leeftijdsgroep bekijkt daarbij video’s over het actuele nieuws.

YouTuber LeFloid mocht in 2015 als eerste Duitse vlogger een exclusief interview van één uur afnemen van Angela Merkel. YouTuber LeFloid mocht in 2015 als eerste Duitse vlogger een exclusief interview van één uur afnemen van Angela Merkel. | Foto (fragment): © bondskanselarij/Steffen Kugler/picture alliance/dpa

‘MrWissen2Go’: GEMIDDELDE LEEFTIJD 19 tot 21 JAAR

Wanneer jonge digital natives nieuws willen zien, kijken ze dus niet noodzakelijk naar de nieuwsuitzendingen op televisie. Hoewel velen van hen nog niet eens stemgerechtigd zijn, staan ze niet afwijzend tegenover politiek en zijn ze niet minder geïnformeerd. Net deze groep met nieuwe formats actief bij het politieke discours betrekken, is de motivatie die YouTubers als Mirko Drotschmann, bekend als ‘MrWissen2Go’, drijft. “Wat mij motiveert voor het werken met YouTube, zijn de vele reacties van gebruikers”, zegt de journalist, historicus en auteur. Sinds 2012 zendt hij met zijn kanaal regelmatig uit. “Ik zie direct hoe een video overkomt en kan dan op wensen en voorstellen ingaan. Het doet mij vooral plezier wanneer ik zie hoe ik met een video een discussie op gang kan brengen en mensen aan het denken kan zetten.”

In tegenstelling tot LeFloid komen zijn thema’s niet enkel uit de stroom van dagelijkse voorpagina’s, maar gaan soms ook breder. “Wat gebeurt er als er in Duitsland oorlog uitbreekt?” of “Wie is Vladimir Poetin?” vraagt Drotschmann in zijn video’s. Meestal doet hij dat tegen een witte achtergrond, zoals bij een schoolbord, waarop cijfers of beeldmateriaal te zien zijn. Een goede tien minuten – en de kennis wordt zakelijk en met feitenmateriaal onderbouwd, maar vooral ook algemeen begrijpelijk overgebracht. Dat werkt serieuzer dan bij LeFloid en vindt ook zeer grote bijval bij de 720.000 abonnees, die gemiddeld 19 tot 21 jaar oud zijn.

Een plek voor politieke meningsvorming

Sinds 2017 wordt ‘MrWissen2Go’ geproduceerd door funk. Funk is een gezamenlijk aanbod van de beide Duitse televisiezenders ARD en ZDF. Onder de koepel van funk worden zo’n 60 internetkanalen voor de leeftijdsgroep van 14 tot 29 jaar ter beschikking gesteld, waaronder politieke formats zoals Informr, Reporter, YKollektiv, en Jäger&Sammler. Hier werkt ook één van de weinige vrouwelijke YouTube-vloggers die op politiek gebied actief zijn: de 27-jarige communicatiewetenschapster Eva Schulz. Deutschland3000 is de naam van haar kanaal. In hoog tempo en in de vinnige stijl van een veldverslaggever heeft ze het over uiteenlopende thema’s als antisemitisme of afvalbeperking. Als haar gevraagd wordt waarom ze de politiek uitlegt via YouTube, is haar antwoord: “Er zijn op het internet gewoon niet genoeg plaatsen, waar ik als jonge mens terecht kan om mij over het politieke gebeuren een mening te vormen.”

jonge gebruikers – waaronder ook politieke formats als ‘Jäger&Sammler’. jonge gebruikers – waaronder ook politieke formats als ‘Jäger&Sammler’. | | Foto (fragment): © funk/ UFA LAB/ Annemarie Thiede, Felix Meinhardt, Ole Elfenkämper, Robert Ackermann, Janick Zebrowski. In tegenstelling tot de YouTubers die door funk geproduceerd worden, zendt Tilo Jung moedig alleen uit. Daarom noemt hij zichzelf, na een klassieke opleiding in de journalistiek, ook strijdlustig ‘zelfstandig hoofdredacteur’. Inhoudelijke onafhankelijkheid van de grote omroepzenders vindt hij belangrijk. Voor de financiering van zijn kanaal Jung & Naiv – Politik für Desinteressierte (‘Jong & naïef – politiek voor ongeïnteresseerden’) is hij dan ook op sponsors aangewezen. Ook qua vorm verschilt hij van veel van zijn collega’s op YouTube. De interviews die hij afneemt, plaatst hij zonder ze in te korten, wat met zendtijden tot twee uur eigenlijk niet bij YouTube past. Ook de bijdragen voor zijn reeks Bundesregierung für Desinteressierte (‘De federale regering voor ongeïnteresseerden’) duren gemiddeld ongeveer een uur – de persconferenties van de federale regering, waarin hij als aanwezige zelf vragen stelt aan de afgevaardigden, zendt hij in hun originele lengte uit. Toch geven het aantal abonnementen en de lange reeks belangrijke interviewpartners hem gelijk: begin 2018 staan meer dan 350 interviewbijdragen online – bijna niemand van het openbare politieke leven in Duitsland werd met rust gelaten. En dat in de dubbele zin van het woord – want zijn rol als brutale interviewer die graag zijn gesprekspartner onaangenaam dicht op de huid zit, is ondertussen helemaal trendy.

Eigenlijk niet geschikt voor YouTube, maar toch succesvol: de interviews van Jung&Naiv kunnen soms wel eens één of twee uur lang zijn. Eigenlijk niet geschikt voor YouTube, maar toch succesvol: de interviews van Jung&Naiv kunnen soms wel eens één of twee uur lang zijn. | Foto (fragment): © Jung&Naiv (screenshot)

Top