Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

Schengenruimte
Over alle grenzen

Er zijn geen slagbomen meer voor wie binnen de EU nationale grenzen overgaat. Het Schengenakkoord garandeert sinds 1995 de vrijheid van reizen. Wat zou er gebeuren als er overal opnieuw grenscontroles ingevoerd zouden worden?

Von Eric Bonse

Grenzen
Illustratie: © Goethe-Institut / Ricardo Cabral
Vandaag kunnen we het ons nauwelijks nog voorstellen, maar wie voor 26 maart 1995 van Duitsland of Portugal naar een ander EU-land wilde reizen, moest zijn identiteitskaart voorleggen en zich voorbereiden op lange wachttijden aan de grens. Veel EU-landen profiteerden zelfs pas vanaf 2001 – of in het geval van de nieuwe lidstaten pas vanaf 2007 – van het Schengenakkoord, dat de onbegrensde reisvrijheid garandeert.

Vooral voor perifere landen zoals Portugal betekende de afschaffing van de binnengrenzen een enorme winst. Ze waren nu niet meer ‘afgesneden’ van de andere EU-landen en konden hun handel en toerisme aanzienlijk uitbreiden. Maar Schengen heeft ook nieuwe EU-buitengrenzen gecreëerd die tot onvoorziene problemen hebben geleid, zoals tijdens de vluchtelingencrisis vooral in Griekenland is gebleken.

De massale toestroom van migranten door onbeveiligde buitengrenzen was voor enkele EU-landen sinds 2015 de aanleiding om opnieuw grenscontroles in te voeren en het Schengenakkoord gedeeltelijk op te schorten. De Portugese krant Jornal I bekritiseerde dit als een ondermijning van een “hoeksteen van het Europese project”.
 

Fence, turnpikes or other barriers could threaten the Good Friday Agreement peace

Ook de deskundigen van de Duitse Bertelsmann-Stiftung sloegen alarm. Een studie toont aan dat het einde van Schengen tot een dramatisch groeiverlies in Europa zou kunnen leiden: tegen 2025 zou dit voor de gehele EU een verlies van 470 miljard euro kunnen betekenen. Tot nu toe zijn deze verwachtingen echter niet uitgekomen. Het Schengensysteem is niet ingestort en ondanks incidentele grenscontroles blijft de vrijheid van reizen standhouden.

De dramatische gevolgen van een herinvoering van grenzen binnen Europa worden duidelijk naar aanleiding van de Brexit-discussies en de ‘backstop’ voor Ierland. Brussel dringt aan op deze noodoplossing om bij een uitstap van het Verenigd Koninkrijk uit de EU een nieuwe ‘harde’ grens tussen Ierland en het Britse Noord-Ierland te voorkomen. Hekken, slagbomen of andere barrières zouden de vrede na het Goede Vrijdagsakkoord in gevaar kunnen brengen, en dat is verontrustend.

Grenzen blijven in Europa dus een gevoelige kwestie, en niet alleen om economische redenen. Een permanente herinvoering zou niet alleen voor Ierland of Portugal een enorm probleem zijn.
 

Top