Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

Werken in Duitsland
Een nieuwe start in Berlijn

O engenheiro informático João Xavier foi para Berlim à procura de desafios profissionais na área dos videojogosComputeringenieur João Xavier ist auf der Suche nach beruflichen Herausforderungen im Bereich Videospiele nach Berlin gegangen.
Foto (Ausschnitt): © Goethe-Institut / Luís Bompastor

Boeiende avonturen op de internationale arbeidsmarkt, betere jobkansen en carrièremogelijkheden, een hoger loon of gewoon een gezonde nieuwsgierigheid naar het leven in de Duitse hoofdstad: het zijn stuk voor stuk redenen waarom mensen kiezen voor een nieuwe start in Berlijn. Maar met welke uitdagingen krijgen ze te maken?

Von Rita Guerreiro

De hoofdstad van Duitsland blijft grote groepen jongeren van over de hele wereld aantrekken. Maar het is niet al goud wat blinkt. Berlijn mag dan een open en multiculturele stad zijn, toch kan de integratie al snel foutlopen als men geen Duits kent of als men zich onvoldoende kan aanpassen aan de mentaliteit en de manier van leven.
 

Verwachtingen en kansen

Carolina Silva was amper 21 toen ze op 26 augustus 2014 in Berlijn aankwam. Een week later begon ze aan haar eerste baan in een e-commercebedrijf. Ze was niet omwille van de crisis naar hier verhuisd, wel omdat ze de arbeidsmarkt van een ander land wilde leren kennen. “Zodra ik mijn bachelor in de journalistiek op zak had, wilde ik buitenlandse beroepservaring opdoen en solliciteerde ik in verschillende landen naar diverse stageplaatsen. Dat deed ik ook bij het bedrijf waarvoor ik later zou werken, maar op dat moment kreeg ik van hen nog geen stageplaats. Toen vond ik een tijdelijke freelancebaan in mijn vakgebied in Coimbra. Twee maanden voor het einde van de arbeidsovereenkomst nam ik opnieuw contact op met het bedrijf, en nu konden ze me wél een stageplaats aanbieden.” Enkele maanden later ondertekende Carolina een contract om twee jaar in de marketingafdeling te werken.

Software-ingenieur João Xavier trok in augustus 2013 naar Berlijn, om er als spelontwikkelaar aan de slag te gaan. João, die in Porto geboren werd, ging in 2010 met het Erasmusproject naar Toulouse en woonde en werkte daarna in Lissabon. Na twee jaar had hij het gevoel dat hij op professioneel vlak geen vooruitgang meer boekte. Hij besloot dat het tijd was voor verandering. “Ik wilde in de game-industrie werken. En ik wilde weg uit Portugal, om iets anders te doen, iets wat ik leuk vond”, zo herinnert hij zich. Hij kreeg enkele aantrekkelijke aanbiedingen uit het buitenland – onder meer uit Hamburg, waar hij ook op kennismakingsgesprek ging. Toen kreeg hij echter een andere kans, in Berlijn. “Ik ging op gesprek, maar ging er niet van uit dat ik de baan zou krijgen, want ik had niet zo veel ervaring met games”, vertelt João. Maar hij kreeg de baan wel en verhuisde naar Berlijn, met een aanbod op zak voor een salaris dat twee keer zo hoog was als zijn laatste loon in Portugal.



Carolina woont in Berlijn sinds 2014 Carolina woont in Berlijn sinds 2014



Taalbarrière en integratie

Zijn werkgever hielp hem bij de integratie in het nieuwe land: een appartement vinden, inschrijving in het bevolkingsregister, een bankrekening openen … Zoiets maakt het een stuk makkelijker voor een nieuwkomer die de taal nog niet spreekt. João waarschuwt: “In Duitsland kom je met Engels niet zo ver. In vergelijking met de Scandinavische landen is de kennis van het Engels er veeleer beperkt. Iedereen die eraan denkt naar Duitsland te verhuizen, zou ik dan ook aanraden om eerst Duits te leren.” Dat hij aanvankelijk geen Duits sprak maakte niet dat hij zich op het werk minderwaardig aan zijn collega’s voelde. Maar hij herinnert zich wel hoe lastig het op sociaal vlak was om de taal niet te spreken, om met Duitsers samen te zijn zonder de gesprekken te kunnen volgen, laat staan eraan te kunnen deelnemen.

In het begin schakelde hij zelfs voor eenvoudige dingen zoals het kiezen van een internetprovider de hulp in van vrienden die beter Duits kenden. “Het is niet ideaal om voor dat soort zaken op anderen aangewezen te zijn. Als je het alleen kan, heb je toch sneller het gevoel dat je op eigen benen staat”, zegt João. Ook vindt hij dat je ook in Berlijn kunt wonen zonder Duits te kunnen, toch denkt hij dat echte integratie pas mogelijk wordt als je de taal machtig bent. Ook wat het werk zelf betreft, zijn hem enkele verschillen in mentaliteit opgevallen: “De Duitsers specialiseren zich veel sterker in één bepaald domein. Als ze voor een bepaalde taak worden aangenomen, doen ze niets anders. Ze zijn minder geneigd anderen een kleine gunst te verlenen of even te helpen bij een taak die niet onder hun verantwoordelijkheid valt. Ze zijn minder flexibel.”
 
Voor Carolina was de taalbarrière minder belangrijk. “De stad is heel internationaal, en de meeste dagelijkse situaties lukken ook gewoon in het Engels.” Voor haar zit het grootste verschil in de mensen zelf. “Ik vind de mensen in Portugal over het algemeen veel vriendelijker en behulpzamer.” De Duitse efficiëntie zou ook veeleer een mythe zijn dan realiteit. Dat merk je volgens haar voortdurend en overal, maar vooral bij contacten met de overheid. “Portugezen kunnen net zo efficiënt zijn als Duitsers, maar ze doen hun werk met de glimlach of toch met een minimum aan vriendelijkheid, of ze nu ambtenaar zijn of in een winkel werken.”
 

LEREN EN OPNIEUW BEGINNEN

Berlijn staat bekend als de Europese hoofdstad van de start-ups. De stad trekt dan ook veel pas afgestudeerden aan, die vaak werk vinden bij Berlijnse bedrijven – start-ups of niet – doch vaak met contracten die weinig zekerheid bieden. Ook in Berlijn kan men van de ene op de andere dag zonder werk vallen. Er zijn weliswaar meer dan voldoende vacatures in de meest uiteenlopende sectoren, zodat men relatief gemakkelijk een nieuwe baan vindt, maar de concurrentie is groot en bestaat vooral uit goed opgeleide mensen van over de hele wereld, die vaak meerdere talen spreken. Carolina twijfelt niet: “De arbeidsmarkt is misschien dynamischer, maar biedt ook veel meer mogelijkheden voor mensen die aan het begin van hun carrière staan. Ze kunnen verschillende dingen uitproberen en in meerdere domeinen ervaring opdoen.”

In de zomer van 2016 verkocht het bedrijf een aantal markten waarvoor Carolina verantwoordelijk was. Ze werd werkloos. “Twee maanden lang zocht ik actief naar een nieuwe baan. Ik had diverse kennismakingsgesprekken en uiteindelijk had ik twee concrete aanbiedingen. Het interessantste aanbod was van het bedrijf waar ik nu voor werk. Nu, anderhalf jaar later, ben ik nog steeds blij dat ik voor deze job gekozen heb”, vertelt ze. Sinds november 2017 werkt ze in de marketingafdeling van Foodora. “Voor iemand die niet vloeiend Duits spreekt, is het duidelijk moeilijker een baan te vinden in mijn oorspronkelijke sector, de communicatie. Maar in de digitale marketing zijn er veel jobs voor Engelstaligen.” Of ze ooit weer in de communicatie zal werken? “Natuurlijk denk ik daarover na … Later misschien, mocht ik naar Portugal terugkeren.”

 
Toen het videogamebedrijf waar João werkte in 2017 geherstructureerd werd, betekende dat voor hem het einde van zijn baan. Hij herinnert zich de zoektocht naar een nieuwe job: “Ik ging zelf op zoek naar vacatures, ook buiten Berlijn, maar er waren ook bedrijven die zelf contact met mij opnamen. De enige zekerheid die ik had was mijn spaargeld en de steun van de staat.” Enkele maanden later ging hij aan de slag bij Toadman Interactive.

Dat bedrijf is kleiner dan de onderneming waarvoor João eerst werkte, maar groeit op dit moment snel. João blijft echter realistisch over de groei van het bedrijf en zijn eigen professionele toekomst: “Ik besef zeer goed dat er in mijn sector voortdurend mensen ontslagen worden, zelfs in Duitsland. Het is moeilijk om succes te hebben in de gamesector – er vallen veel ontslagen, hele afdelingen worden gesloten. Ik heb geen enkele garantie, maar daarover maak ik me geen zorgen.”
 
Vandaag staat de communicatiesector voor Carolina even op een laag pitje, maar intussen doet ze beroepservaring op in een nieuw domein en blijft ze flexibel wat haar carrièrekansen voor de toekomst betreft. João staat met beide voeten stevig op de grond en beseft dat hij op elk moment in zijn carrière zijn werk kan verliezen. Opnieuw beginnen – zowel professioneel als op persoonlijk vlak – hoort nu eenmaal bij het leven, maar biedt ook telkens de kans nieuwe dingen te leren en zichzelf verder te ontwikkelen.
 

Top