Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

Small is beautiful
De lokale munt als wondermiddel

Pêche-Geldscheine
De pêche is een lokale munt die momenteel in Frankrijk gebruikt wordt in vijf arrondissementen van Parijs en in de noordelijke gemeente Montreuil. | Foto (fragment): © Lucas Rochette-Berlon

In Frankrijk zit het regionale geld in de lift. Je vindt er al een 60-tal lokale munten, waaronder de pêche (‘perzik’), die sinds mei 2018 in Parijs wordt gebruikt. Lucas Rochette-Berlon studeert aan de gerenommeerde Science Po in Parijs. Hij is oprichter en huidig medevoorzitter van de vereniging ‘Une monnaie pour Paris’. In dit gesprek legt hij uit waarom het de moeite waard is om met regionaal geld te betalen en hoe regionale munten wereldwijde crises kunnen oplossen.

Von Stefanie Eisenreich

Dag Lucas. Uw vereniging heeft de pêche in omloop gebracht, een lokale munt die momenteel gebruikt wordt in vijf arrondissementen van de Franse hoofdstad en in de noordelijke gemeente Montreuil. Hoe bent u op het idee gekomen om een lokale munt in het leven te roepen?
 

In 2015 heb ik deelgenomen aan de klimaatconferentie van Parijs (de COP 21) die ons werd voorgesteld als een mijlpaal om het klimaat te redden. Dat er op de woorden van de politici nauwelijks daden volgden, was voor mij een teleurstelling. Daarom heb ik beslist niet meer te wachten op oplossingen van bovenaf, maar zelf in actie te komen. Ik wilde zowel reageren op de ecologische als op de maatschappelijke, economische en democratische crisis. Het gemeenschappelijke probleem van deze vier crises is volgens mij de munt; die bepaalt het gedrag, de productiewijzen en het consumptiegedrag van onze samenleving, maar ook de politieke en economische machtsverhoudingen. In die zin kan regionaal geld de lokale economie versterken, omdat het voor korte ketens zorgt, banden smeedt en de mensen motiveert om zich actiever voor hun regio in te zetten.

Lucas Rochette-Berlon im Interview mit dem Radiosender Radio Aligre Lucas Rochette-Berlon im Interview mit dem Radiosender Radio Aligre | Foto (Ausschnitt): © Lucas Rochette-Berlon
Zowat 1.500 mensen gebruiken de pêche bij 150 handelaars en bedrijven die de lokale munt aanvaarden. Dat is nog niet zo veel voor een regio als Île-de-France. Op welke moeilijkheden botst u wanneer u bedrijven of particulieren die sceptisch of zelfs vijandig tegenover een lokale munt staan, wil overtuigen?
 

Zoiets gaat natuurlijk niet van vandaag op morgen, zeker niet bij bedrijven. Het is een zeer delicate en complexe aangelegenheid, die veel vertrouwen vergt. Dat kost tijd. Bovendien zijn sommige mensen bijzonder eigenwijs. Ze geloven noch in de noodzaak van een ecologische ommekeer, noch in klimaatverandering, noch in biologische of lokale landbouw. Dat soort mensen staat ook nauwelijks open voor een lokale munteenheid.
 
Het argument dat regionaal geld goed is voor de lokale markt en bijdraagt tot korte ketens, wordt keer op keer benadrukt. Maar als ik mijn lokale producten in euro's betaal, moet dat toch hetzelfde effect hebben, niet?
 

Lokale aanvullende munten circuleren tot tien keer sneller dan de euro en hebben een veel grotere impact op de lokale economie. Laten we het bbp als voorbeeld nemen (nvdr: het bbp of bruto binnenlands product is een belangrijke welvaartsindicator. Het is een weergave van de economische prestaties binnen een land en meet de economische groei.). Wie werkt, besteedt een deel van zijn loon in de regio. Die uitgaven worden aan het einde van het jaar weerspiegeld in het bbp. Lokaal geld dat in een voldoende ontwikkelde cyclus wordt uitgegeven, kan in de regio dus tot tien keer meer geld opleveren dan de euro. Men kan het niet naar de bank brengen om rente te genereren, men kan het niet gebruiken op de financiële markt en men kan er niet mee speculeren. Het geld blijft in de regio en circuleert daardoor sneller. In Parijs zijn we daar nog ver van verwijderd. Maar kijk eens naar de eusko in Baskenland rond Bayonne: daar heeft de hoeveelheid geld onlangs de 1 miljoen euro overschreden. Werknemers krijgen er hun loon in de lokale munt en laten het via hun consumptiegedrag direct weer circuleren.
 
Sommige experten zijn van mening dat een lokale munt de prijzen doet stijgen en de regio isoleert, wat de handel op supraregionaal niveau bemoeilijkt – de handel die de regio's nodig hebben om te overleven en te floreren. Is dat geen argument tegen een lokale munt?
 

Het is niet onze bedoeling de euro volledig te vervangen, integendeel. Het huidige probleem van ons bestaande economische systeem is niet de euro. Het probleem is de monocultuur van de munt. Aangezien we enkel eenheidsmunten hebben die volledig van elkaar afhankelijk zijn, was een crisis op de  Amerikaanse vastgoedmarkt in 2007 al genoeg om ervoor te zorgen dat we tien jaar later in Frankrijk nog steeds tien miljoen armen en vijf miljoen werklozen hebben. Wij willen een veelheid aan munteenheden stimuleren. Zo kun je echte veerkracht opbouwen.
Biljetten van verschillende lokale munten in Frankrijk (MLCC) Biljetten van verschillende lokale munten in Frankrijk (MLCC) | Foto (fragment): © Lucas Rochette-Berlon
Kan de lokale munt ons dan beschermen tegen een economische crisis?
 

De lokale munt is een preventieve maatregel. In Zwitserland creëerden enkele kleine bedrijven na de crisis van 1929, die de hele westerse wereld trof, onderling een lokale aanvullende munt, waardoor ze onafhankelijk werden van de dollar en de Zwitserse frank. Vandaag, meer dan 80 jaar later, wordt de WIR in Zwitserland nog steeds door tienduizenden bedrijven gebruikt. Sinds die crisis behoren de kleine Zwitserse bedrijven tot de meest veerkrachtige ter wereld. Zij hebben de economische crisis van 2007/2008 veel beter doorstaan. Lokale munten vormen dus een economische bescherming tegen de gevolgen van een crisis.
 
Dat klinkt zeer goed, maar hoe wordt een lokale munt gecontroleerd? Zijn de biljetten niet makkelijker te vervalsen?
 

We gebruiken diverse procedés met onzichtbare inkt, speciale afbeeldingen en hologrammen om de biljetten te beschermen tegen vervalsing en ervoor te zorgen dat handelaars ze makkelijk op echtheid kunnen controleren. De ACPR (autorité de contrôle prudentiel et de régulation), een overheidsinstelling van de Franse centrale bank, controleert of de biljetten het vereiste veiligheidsniveau hebben. Onze biljetten voldoen aan de normen.
Lucas Rochette-Berlon geeft uitleg over de werking van de pêche tijdens het evenement Le Chant des colibris in het Parc de la Villette in Parijs. Lucas Rochette-Berlon geeft uitleg over de werking van de pêche tijdens het evenement Le Chant des colibris in het Parc de la Villette in Parijs. | Foto (fragment): © Lucas Rochette-Berlon
Hoe gaat het concreet in zijn werk wanneer ik euro’s wil ruilen voor pêches?

Concreet gaat het als volgt: als u 100 euro wilt inwisselen bij een wisselkantoor, bijvoorbeeld bij REcyclerie (nvdr: een alternatieve plaats in Parijs, waar men het publiek milieubewuster wil maken), of tijdens een evenement op onze stand, wordt u eerst lid van onze vereniging. Vervolgens betalen wij u 103 pêches uit (dus 3 procent extra: u krijgt 100 pêches en beslist zelf waar die 3 procent naartoe gaat – een gift aan een vereniging / een gift voor solidariteitspêches / een bonus voor uw koopkracht). Daarna stoppen we uw 100 euro in het garantiefonds bij de NEF, een ethische, coöperatieve en lokale bank. Met dit fonds zouden we het geld van alle leden kunnen terugbetalen als ze het allemaal op dezelfde dag weer zouden willen wisselen of we het project zouden stopzetten.
 
Hoe ziet u de toekomst van de pêche?
 

Op lange termijn is het de bedoeling dat de pêche bijdraagt aan een relokalisatie en een energieke en sociale transformatie in de regio Île-de-France en in Parijs. Ik ben zeer optimistisch over de toekomst van de pêche en de lokale munten in het algemeen, ook al is het vandaag nog zeer moeilijk. Ik twijfel er niet aan dat regionaal geld over tien jaar een belangrijke rol zal spelen. Vandaag hebben we daar misschien nog problemen mee, maar we zullen het steeds harder nodig hebben. Wij geven vorm aan de toekomst. Over tien, twintig jaar zullen lokale munten niet meer weg te denken zijn.

Top