Parijs Seine-Saint-Denis Les Courtillières, een kwetsbare wijk, volop in verandering

Een portret van de bewoners die de clichés willen doorbreken en het willen hebben over “solidariteit” en “elkaar helpen” in plaats van over “geweld”. We maakten kennis met een aantal bewoners, van het buurthuis tot de moskee.

De wijk Les Courtillières in Pantin (93e arrondissement), opgetrokken in de jaren 50, is een goed voorbeeld van de huidige modernisering van woonblokken in de Parijse voorsteden. Samen met 500 andere kwetsbare wijken in Frankrijk worden ook hier sinds de jaren 2000 uiteenlopende programma’s voor stadsvernieuwing uitgewerkt. Het bekende sociale woonblok Le Serpentin werd volledig gerenoveerd en bezet met mozaïeken. De bewoners werden in nieuwe woningen ondergebracht, om plaats te maken voor nieuwkomers. De wijk kreeg langzaam maar zeker een nieuw gezicht. Rustiger, “minder levendig ook”, volgens sommigen.

In juli 2015 haalde de wijk het nieuws. Twee vrouwen werden met een steekwapen vermoord door hun buurman. “Het is eerlijk gezegd een erg jammerlijke zaak, maar ik denk niet dat de inspanningen van de gemeente om de wijk te verbeteren hierdoor in het gedrang komen. Het gaat evenmin om een opstoot van geweld”, reageerde een bewoner op de feiten.

  • Kévin N’Gangu, 26 Jahre, Animateur beim städtischen Jugendverein, vor der „Schlange“ © Constance Bernard & Marine Leduc
    Kévin N’Gangu, 26 jaar, animator bij de stedelijke jeugddienst, voor Le Serpentin:

    Les Courtillières is als een tweede stad in Pantin. Het ligt afgelegen, ver van commerciële centra, het gemeentehuis, het station. Het is als een klein dorp waar iedereen elkaar kent. Tussen de bewoners onderling zijn er dus geen problemen, ook al was de sfeer vroeger beter. In het buurthuis bieden we activiteiten aan voor de jeugd, iets waar wij als jongeren niet op konden rekenen. We organiseren veel meer dan gewoon spelletjes. We zetten aan tot communicatie en brengen de jeugd waarden bij.
  • Bernadette Marlin, 56 Jahre, Teilnehmerin an den Aktivitäten im Bürgerhaus © Constance Bernard & Marine Leduc
    Bernadette Marlin, 56 jaar, neemt deel aan de activiteiten in het buurthuis

    In feite ziet de wijk er sinds de werken beter uit. Het was niet echt om aan te zien. Er was wel een tabakswinkel, een droogkuis, een krantenwinkel. Je kon “even naar de bloemenwinkel”. En ook het park was erg leuk. We kwamen goed overeen met de buren, ook al werd er veel geroddeld en kwaadgesproken. Intussen zijn heel wat mensen verhuisd, ook vrienden. Gelukkig is er nog het buurthuis. Dat is mijn tweede thuis. Tijdens de leesclub heeft een boek me onlangs nog ontroerd, zelfs tot tranen toe.
  • Kévin Levéziel, 19 Jahre, in der Ausbildung zum Postbeamten, vor dem Bürgerhaus © Constance Bernard & Marine Leduc
    Kévin Levéziel, 19 jaar, postbeambte, voor het buurthuis

    We zijn hier één grote familie, zelfs de mensen die we niet kennen worden met open armen ontvangen. Toch hebben we geen al te beste reputatie. Het 93e arrondissement wordt als een gevaarlijke plek beschouwd, en wij als criminelen. Maar dat is omdat de mensen ons niet kennen. Ik laat het niet aan mijn hart komen. Wat me wel stoort, zijn de werken. Niemand weet wat ze van plan zijn. Niemand vraagt om onze mening. De winkels zijn weg. Er is helemaal niets meer. De mensen lopen elkaar voorbij zonder elkaar aan te kijken. Zodra ik kan, trek ik naar Parijs.
  • Nathalie Huleux, 32 Jahre, auf dem alten „Marktplatz“ © Constance Bernard & Marine Leduc
    Nathalie Huleux, 32 jaar, op het voormalige marktplein

    Ik heb hier altijd gewoond. De sfeer is wel sterk veranderd. Sinds de renovatiewerken is het hier rustiger, toegankelijker geworden. We kwamen gewoonlijk met vrienden samen op het plein, maar sinds de heraanleg is alles anders. Niemand ziet nog iemand. De kinderen kunnen ook niet meer spelen en er zijn geen winkels meer. Het leven in de wijk blijft wel belangrijk. Iedereen helpt elkaar. Als ik bijvoorbeeld een ei nodig heb, kan ik daarvoor bij mijn buurvrouw terecht.
  • Sébastien Durand, Straßenbahnfahrer © Constance Bernard & Marine Leduc
    Sébastien Durand, trambestuurder

    Ik trok hier in 2015 met mijn gezin in omdat de huur hier goedkoper is. Aanvankelijk hadden we een negatief beeld van de wijk, het beeld van twintig jaar terug, dat vandaag nog steeds overheerst. Toch is er veel veranderd. Het is hier vandaag rustiger en moderner. De metrohalte Fort d’Aubervilliers is niet ver en zal deel uitmaken van het expresnet Grand Paris [een metrolijn die alle voorsteden van Parijs met elkaar zal verbinden, n.v.d.r.]. Het zal hier dan ook wat levendiger zijn. Ik vind wel dat de mensen de neiging hebben thuis te blijven, bij hun eigen gemeenschap, behalve dan de kinderen. Kinderen mengen zich snel onder de anderen.
  • Stéphanie Hannach, Produktionshelferin © Constance Bernard & Marine Leduc
    Stéphanie Hannach, inpakster

    Ik bracht mijn jeugd door in een gebouw dat vorig jaar werd gesloopt. Het was een pijnlijk moment. Vandaag woon ik in het gebouw erachter, Le Serpentin. Deze buurt ligt me na aan het hart. Het is mijn thuis. Er mogen gerust wat meer spelletjes zijn voor de kinderen, meer groene ruimten, en vooral ook activiteiten voor jongvolwassenen. Er is maar weinig te doen voor de jeugd, en ze vervelen zich dan ook.
  • Fousseynou Danfakha, 22 Jahre, vor der Moschee in Les Courtillières © Constance Bernard & Marine Leduc
    Fousseynou Danfakha, 22 jaar, voor de moskee van Les Courtillières

    Het is misschien niet de mooiste buurt, zeker in vergelijking met Parijs, maar ik vind het goed zo. Er is geen enkel probleem tussen de gemeenschappen onderling. Mijn buren hebben een ander geloof dan ik, maar dat is helemaal geen probleem. Onze moskee werd er al van beschuldigd slechte waarden over te brengen. De imam is echter erg voorzienig. Hij doet er alles aan om radicalisering te voorkomen. De weinige radicale groeperingen zijn overigens helemaal niet representatief voor de gemeenschap.
  • Ahmed Zeghache, Rentner © Constance Bernard & Marine Leduc
    Ahmed Zeghache, gepensioneerde

    Wij zijn wel Fransen, maar komen niet uit Frankrijk. Ik vind dat de jeugd hier beter is dan de ouderen, want voor jongeren maakt het niet uit van waar ze komen. De wijk is sterk veranderd sinds de komst van de moskee. Die brengt de mensen dichter bij elkaar. De aanslag van 13 november heeft ons hier diep geraakt. Mijn zoon zat in het Stade de France, terwijl mijn dochter als journaliste in de Bataclan was. Iedereen hier moest veel incasseren.
  • Sada Ciré © Constance Bernard & Marine Leduc
    Sada Ciré

    Ik woon hier al 23 jaar. Het was een harde buurt met veel geweld. De komst van de moskee bracht kalmte. We hebben het geluk een imam te hebben die hier is geboren en die met jongeren overweg kan. Bovendien helpen we elkaar. Als een jongere met een probleem zit, praten we erover met de ouders en met de jongere zelf. Ze staan er niet alleen voor. De werkloosheid onder de jongeren is het grootste probleem. Ze werken niet, maar moeten zich wel ergens kunnen mee bezighouden. Anders blijven ze in de trappenhuizen rondhangen en schoppen ze herrie.
  • Zina Barrani (29 Jahre), Toussaint Boos (30 Jahre), Studenten, und Samuel Ramirez, Gemäldeverkäufer, auf dem Balkon ihrer Wohngemeinschaft © Constance Bernard & Marine Leduc
    Zina Barrani (29 jaar), Toussaint Boos (30 jaar), studenten, en Samuel Ramirez, kunsthandelaar, op het balkon van de woning die ze samen huren

    We geloven in deze wijk. Er is veel groen, het is hier rustig en kalm. Er zijn uiteraard vooroordelen, maar als mijn vrienden langskomen, zijn ze verbaasd bij het zien van de oppervlakte. In Parijs betalen ze evenveel voor amper 15 m2. Momenteel zijn de mensen nog terughoudend, maar deze wijk zal ongetwijfeld nog populair worden. Het enige probleem is dat de bewoners hun afval door de ramen gooien. Voor de rest is dit een veilige en tolerante wijk. Hier lopen zowel meisjes in boerka als met een minirokje aan.