Residentieprogramma “Speculatief Design” 2018

Video still © Goethe-Institut Brüssel

Speculatief en kritisch design of design fiction: dat zijn de thema’s van een nieuw Duits-Belgisch residentieprogramma voor studenten en recent afgestudeerde jonge kunstenaars uit alle richtingen. Het programma biedt een resident uit België en een resident uit Duitsland de mogelijkheid om zich creatief met nieuwe technologieën bezig te houden, daarover ideeën uit te wisselen en indien gewenst samen een project uit te werken. Het residentieprogramma is een samenwerking tussen het Goethe-Institut Brüssel, het KIKK festival, het creatieve centrum TRAKK en het cultureel centrum Namur/Les Abattoirs de Bomel.

Terugblik residentie 2018

"Hoe kunnen de anonimiteit en onevenwichtigheden die heersen in het web worden vertaald naar de echte ruimte en hoe kunnen we die vormen?" Dit was een van de vragen die naar voren kwamen in de artiestentocht aan het einde van onze speculatief design residentie op 28 juni. De kunstenaars Luiz Zanotello en Just for the Record presenteerden hun projecten "Waiting for Rubedo" en "It ain't the web, it's the way we spin it" en gingen in discussie met Jana Haeckel.
Meer over hun werk in onze video.

  • Just for the Record © Goethe-Institut Brüssel
  • Just for the Record © Goethe-Institut Brüssel
  • Just for the Record © Goethe-Institut Brüssel
  • Luiz Zanotello © Goethe-Institut Brüssel

Interview Just for the record

Just for the Record © Just for the Record Wat voedt uw interesse voor design en welk beeld hebt u ervan?
 
Onze benadering van design is cruciaal. We zien design als meerlagig, van de waar te nemen vorm van een object, over de gebruiksvriendelijkheid en het oppervlak ervan, tot het binnenwerk. We willen vooral doorgronden hoe voorwerpen worden gebouwd, samengesteld en voorgesteld, om tot nieuwe configuraties en gebruiken te komen die op dat inzicht steunen.
 

Wat is de inhoud van het project dat u in Namen wilt ontwikkelen?
 
In ons gezelschap nemen we vooroordelen over de geschiedschrijving onder de loep, en de manier waarop de geschiedenis wordt vastgelegd en gearchiveerd, naast de invloed van die vooroordelen op de gebeurtenis of persoon die wordt voorgesteld en de wijze waarop. De voorbije twee jaar hebben we gewerkt rond cyberspace-ervaringen in collectieve schrijfprocessen, via onlineplatforms als Wikipedia, en vanuit cyberfeministische hoek. Steunend op ons voorgaande werk, tasten we vandaag nieuwe formats af om de raakvlakken te verkennen tussen genderkwesties en de manier waarop de geschiedenis wordt neergeschreven, besproken, in beeld gebracht of verkondigd …
 
Het project dat we in Namen zullen uitwerken, moet fysieke objecten voortbrengen die in dialoog treden met hun digitale tegenhangers in deze kwesties. We zijn op zoek naar manieren om onze band met technologie opnieuw gestalte te geven en te belichamen. In het Frans verwijzen twee woorden naar het digitale, met name ‘numérique’ (verwant met het Franse woord voor nummer) en ‘digital’ (dat oorspronkelijk verwees naar iets dat met de vingers werd uitgevoerd). We willen dan ook nagaan hoe onze vingers en onze lichamen iets vertellen over onze band met technologie en kennisbronnen. Welke invloed hebben ruimten en voorwerpen op de manier waarop we inhoud aanboren en produceren? Hoe kunnen we een veelvoud aan feiten voorstellen zonder slechts één kant van het verhaal te belichten? En hoe kunnen we verschillende versies en gelaagdheid aan het licht brengen?
 
 
Waarom hebt u gekozen voor Namen en welke verwachtingen hebt u?
 
De residentie biedt ons de nodige tijd en ruimte om na te denken over onze gebeurtenisgebaseerde projecten van de voorbije jaren en om die ervaringen in fysieke objecten te gieten. Het biedt ons bovendien de mogelijkheid om een reeks nieuwe materialen, technieken en middelen te ontdekken waarmee we nieuwe formats kunnen ontwikkelen. Ons doel bestaat erin aan enkele objecten te werken die aan het einde van de residentie een plaats zullen krijgen in een multimedia-installatie.

Website Just for the record

Interview Luiz Zanotello

Portrait Luiz Zanotello © privat Wat voedt uw interesse voor design en welk beeld hebt u ervan?
 

In mijn praktijkgebaseerde onderzoek naar nieuwe media en de raakvlakken tussen kunst en technologie zie ik design vaak als een relationeel proces waarbij nieuwe soorten kennis ontstaan, maar ook als een methode voor experimenteel materiaal-discursief onderzoek en als instrument om te problematiseren en mogelijke toekomsten te genereren. Wat mij interesseert, is hoe design verschillende verhalen en mogelijkheden uitdrukt, die stelselmatig verpakt en ondoorzichtig gemaakt worden. Centraal in mijn technologisch georiënteerd onderzoek zijn de vragen: hoe gaan we kritisch om met een realiteit die steeds meer ontworpen en technologisch beheerst wordt? Wat zijn de verhalende, materiële en fundamentele aspecten van nieuwe technologieën die vaak verwaarloosd of verkeerd begrepen worden?
 
Wat is de inhoud van het project dat u in Namen wilt ontwikkelen?
 

Het oorspronkelijke concept bestaat erin de mogelijkheid van een toekomstige gebeurtenis in te schatten, tussen geautomatiseerde intelligentie en de bijhorende infrastructuur. Het concept is ontstaan vanuit een dubbel hedendaags raadsel: terwijl de front-end van de technologische vooruitgang struikelt over de abstracte valkuilen van een zogenaamde kunstmatige intelligentie, genereert en confronteert de back-end steeds groter wordende concrete valkuilen, zowel op aarde als in sociale kringen. Het project beoogt dus even te peilen naar het moment waarop de inwendige druk tussen technologische utopieën en de concrete, materiële realiteit met elkaar in aanvaring zullen komen en waarop ze beiden tegelijk zullen barsten. In Namen zal ik experimenten uitvoeren om tastbaar te onderzoeken welke materialiteiten betrekking hebben tot dit probleem, om zo tot een nieuw werk te komen dat speculeert over dergelijke toekomstige gebeurtenissen.
 
Waarom hebt u gekozen voor Namen en welke verwachtingen hebt u?
 

Speculatie was een fundamentele kern van mijn recente praktijk en theoretische vraagstelling. De residentie in Namen zal me de nodige tijd en ruimte bieden om mijn eigen praktijk verder te verkennen, maar ook de financiële middelen om mijn onderzoeksonderwerp design uit te diepen en een tastbaar resultaat te kunnen voorstellen. Het contact, de gezelligheid en de kans om mijn werk te tonen en te bespreken met de partners in Namen – een stad met een lange geschiedenis die zich dankzij het KIKK Festival, het Goethe Institut en Les Abattoirs de Bomel steeds meer vermengt met het moderne verhaal van nieuwe-mediakunst en design – is boeiend en belangrijk voor mijn verdere ontwikkeling als kunstenaar in Europa.

Website Luiz Zanotello
 

RESIDENTIEPROGRAMMA “SPECULATIEF DESIGN” (01.-22.09.17, NAMEN, BELGIË)

Speculatief en kritisch design / design fiction

“Kritisch design” is een door A. Dunne en F. Raby geïnspireerde, praktische en theoretische omgang met vormgeving. Daarbij wordt design gezien als een medium dat debatten kan uitlokken tussen ontwerpers, de economische wereld en de publieke opinie, en dat ons attent maakt op de ethische, sociale en culturele verbanden van nieuwe technologieën. Deze kritische benadering van design wil een tegengewicht vormen voor de vervreemding als gevolg van massaproductie, door alternatieve scenario’s en droombeelden te ontwerpen. De taak van de designer beperkt zich niet tot het produceren van objecten voor de industriële markt, hij moet ervaringen en ideeën op het getouw zetten en ze delen. Dankzij die nieuwe benaderingswijze kan men speculeren over hoe de toekomst eruit zou kunnen zien en wordt een debat mogelijk over de vormen van de toekomst die wij wensen (of afwijzen). “Design fiction” laat interacties en discussies ontstaan over een mogelijke toekomst, die anders niet of slechts in beperkte mate zouden bestaan. Het maakt het mogelijk om speciale toekomstvisies voor de deelnemers “reëler beleefbaar” te maken en leidt tot een fundamentele dialoog over de behandelde thema’s.
 
Voor de kunstenaars/kunstenaressen, designers en onderzoek(st)ers moet de focus van het verblijf vooral liggen op een toenadering tot nieuwe technologieën in het TRAKK-laboratorium en het uitproberen van die technologieën met vakkundige ondersteuning. Een eindproduct is niet verplicht. De ter plaatse verblijvende kunstenaars/kunstenaressen zijn vrij in de omzetting en organisatie van hun projecten. Ze hebben de mogelijkheid een project samen met de andere kunstenaar/kunstenares te ontwerpen. Bovendien kan het project, na overleg met de organisatie, worden voorgesteld op het KIKK-Festival in november.

De beurs omvat:

  • Een totaal budget van € 10.000 (€ 5.000 per kunstenaar/kunstenares). Dat omvat materiaalkosten, maaltijden en reiskosten voor een periode van drie weken.
  • Een eigen woning (39 tot 47m²) met bad, kookhoek, slaap- en werkruimte en internetaansluiting.
  • Toegang tot het Fab Lab TRAKK, inclusief gebruik van alle machines (3D-printer, snijplotter, freesmachine met digitale besturing, lasersnijmachine, houtbewerking, andere technische voorzieningen).
  • Gebruik van de ateliers in Les Abattoirs de Bomel (voor hout- en ijzerbewerking, zeefdruk; ondersteuning en introductie door de technische leiding)
Partners
  • Goethe-Institut, het wereldwijd actieve cultuurinstituut van de Duitse Bondsrepubliek
  • Les Abattoirs de Bomel, een nieuw interdisciplinair cultureel centrum met tentoonstellings- en verblijfsmogelijkheden van de Waalse hoofdstad Namen
  • Het KIKK Festival voor creatieve en digitale cultuur, dat het effect van nieuwe technologieën op de domeinen kunst, wetenschap en design onderzoekt. Het festival beschikt ook over het creatieve centrum TRAKK, een ruimte voor gemeenschappelijke, multidisciplinaire vormgeving, waarvan het lab (Fab Lab: LABoratoire de FABrication) ter beschikking staat van de kunstenaars/kunstenaressen.
Adressen

Les Abattoirs de Bomel: Traverse des Muses 18, B-5000 Namen Een Duitse kunstenaar en een Belgische kunstenares verblijven drie weken in twee van de vijf kunstenaarswoningen van het cultureel centrum in Namen.
www.centrecultureldenamur.be/a-propos/lieux/abattoirs-de-bomel
 
Fab Lab TRAKK: Avenue Reine Astrid 118, B-5000 Namen
De kunstenaars worden wegwijs gemaakt in hoe ze het laboratorium kunnen gebruiken en worden tijdens hun verblijf voortdurend begeleid.
www.trakk.be/espaces/fablab/

Uitwisseling

Het verblijfsproject biedt tal van mogelijkheden voor uitwisseling op professioneel en intercultureel vlak. Aangezien de verblijven en de ateliers zich in het cultureel centrum bevinden, is het mogelijk om ter plaatse met kunstenaars en met het publiek van het cultureel centrum van ideeën te wisselen.
 
Contactpersonen:

Abattoirs de Bomel | Marylène Toussaint
marylenetoussaint@centrecultureldenamur.be
http://centrecultureldenamur.be/a-propos/lieux/abattoirs-de-bomel

Goethe-Institut Brüssel | Jana J. Haeckel | Julian Volz
E-Mail: Jana.Haeckel.extern@goethe.de
julian.volz@goethe.de
www.goethe.de/bruessel
 
TRAKK & KIKK Festival | Marie du Chastel
marie@kikk.be
http://www.kikk.be