Надзя Будэ
Гульня са словамі і карцінкамі

Творы аўтаркі і ілюстратаркі кніг для дзяцей Надзі Будэ атрымалі шмат узнагародаў.
Творы аўтаркі і ілюстратаркі кніг для дзяцей Надзі Будэ атрымалі шмат узнагародаў. | Фота (фрагмент): © picture alliance / Eventpress MP

Аўтарка кніг для дзяцей Надзя Будэ жанглюе са словамі і малюнкамі. Яна складае іх так асацыятыўна, што чытачы і крытыкі ў роўнай ступені ў захапленні ад гэтага.
 

Свет дарослых дзіўны, яго цяжка пабачыць наскрозь – дзецям падаецца неверагодным, што яны самі калісьці будуць належаць да яго. Гэта асаблівае бачанне вачыма дзіцяці, якому Надзя Будэ надае мову вобразаў у сваім коміксы «Абяры штосьці, але паспяшайся», і які пераканаў журы Нямецкай прэміі ў галіне літаратуры для моладзі ў 2010 г.: За аўтаркай ды ілюстратаркай быў прызнаны «новы пачуццёвы погляд», уменне перадаць асаблівае ўспрыняццё, спосаб мыслення і дзіцячую логіку. Аднак поспех берлінскай мастачкі пачаўся нашмат раней.
Многія дзяўчаты з дому хацелі б выглядаць як эльфы. Многія дзяўчаты з дому хацелі б выглядаць як эльфы. З «І да таго ж валасы прыгожыя» | Фота: © Peter Hammer Verlag/Nadia Budde

Дэбют з узнагародай

Народжаная ў 1967 г. ва Ўсходнім Берліне Будэ спачатку асвоіла прафесію спецыяліста па рэкламе, затым вывучала графіку ў Вышэйшай мастацкай школе Берлін-Вайсэнзэе і Каралеўскім каледжы мастацтва ў Лондане. Ужо першая кніга, якая выйшла з-пад яе пяра «Eins Zwei Drei Tier» («Адзін, два, тры, звер») здабыла поспех у крытыкаў і публікі: у 2000 г. яна была ўзнагароджана Нямецкай прэміяй у галіне літаратуры для моладзі, на сённяшні дзень яна была перакладзена на сем моў. Затым былі дзіцячыя кнігі «Trauriger Tiger toastet Tomaten» («Сумны тыгр пячэ таматы»), узнагароджаная «Luchs» – прэміяй тыднёвіка «Дзі Цайт» і Радыё Брэмен, і «Kurz nach sechs kommt die Echs» («Адразу за шэсць ідзе эсць»).
«Eins zwei drei Tier» Ілюстрацыя з кнігі Надзі Будэ «Eins zwei drei Tier». | Фота: © Peter Hammer Verlag/Nadia Budde

«...А потым янот прасуе сваю бялізну»

Пералік кніг выдае таямніцу: Надзя Будэ мае прыхільнасць да гульні слоў. Рыфмы, алітарацыі і вобразы з гукаў прасякаюць яе творчасць і натхняюць яе працу. Пра тое, як яна працуе з асацыяцыямі, мастачка расказвае ў інтэрвію тыднёвіку «Дзі Цайт»: ёй прыходзілі на думку словы, якія падабаліся альбо рыфмаваліся, да іх яна потым прыдумвала жывёлаў. Іншым разам ёй прыйшла на думку назва жывёлы, якой яна натхнілася: янот-паласкун, напрыклад, «зразумела», што павінен праць сваю бялізну і прасаваць яе. «І калі бялізна гладкая, ён агаломшаны ад прасавання», – патлумачыла яна.
«Каракаціца ў краўца» Ілюстрацыя з кнігі «Каракаціца ў краўца». | Фота: © Peter Hammer Verlag/Nadia Budde

Паштоўкі і гульнявыя мабільныя дадаткі

Да сённяшняга дня Надзя Будэ стала пашырала свой рэпертуар: побач з шматлікімі ілюстрацыямі да кніг яна малюе паштоўкі з вывамі насарогаў, стварае коміксы пра жывёлаў у газеце «Дзі Цайт» і праводзіць варкшопы для дзяцей і падрастаючых ілюстратараў – напрыклад, на замову Гётэ-Інстытута ў Індыі. Яе паспяховы дэбютны твор «Eins Zwei Drei Tier» нядаўна пабачыў свет у выглядзе гульнявога мабільнага дадатку. Чытачам і крытыкам падабаецца яе старанне. Урэшце, яе намаляваныя гісторыі – так аднойчы зацеміла «Франкфуртэр альгемайнэ цайтунг» – гэта тое, чаго «нават пры частым чытанні бывае недастакова».
Мой дзядзя Парцываль Ілюстрацыя з кнігі «І да таго ж усе валасы прыгожыя». | Фота: © Peter Hammer Verlag/Nadia Budde