Goethe on Demand –Almanya'dan Janr Sineması
Korku // 1920 // Robert Wiene // 77 dakika
Bir uyurgezerin yardımıyla şeytani Dr. Caligar, Kuzey Almanya'da küçük bir kasabayı korku ve dehşete boğar. Tam bir sanat eseri niteliğindeki bu dışavurumcu sessiz film klasiği, 1920'lerin başında Alman filminin en parlak dönemine ulaşmasında rol oynamıştır.
Bir psikiyatri kliniğinin bahçesinde, hasta Francis hikayesini anlatır: Kuzey Almanya'nın küçük bir kasabasındaki panayırda, ürkütücü görünüşlü Dr. Caligari, istençsiz medyumu Cesare ile birlikte seyircilere hipnoz performansları sunar. Aynı kıza âşık olan Alan ve Francis, Caligari'nin gösterisine katılır. Caligari, medyumunun izleyicilerin gelecekle ilgili sorularını yanıtlayacağını duyurur. Alan ne kadar yaşayacağını öğrenmek istediğinde şu cevabı duyar: "Şafağa kadar!" Gerçekten de Alan ertesi gün ölü bulunur. Arkadaşı Francis hemen Caligari'den şüphelenir...
Film, sinema tarihinde dışavurumculuğun zirvesi olarak kabul edilir. "Filmler canlandırılan çizimler olmalıdır"- İki meslektaşı Walter Röhrig ve Walter Reimann ile Dr. Caligari filminin sahnelerini oluştururken Hermann Warm'ın o dönemdeki sloganı budur. Buna uygun olarak CALIGARI'nin dekorasyonları, güçlü bir şekilde Gotik örnekleri anımsatan çeşitli zikzaklı, keskin uçlu formlardan oluşuyordu." (Siegfried Kracauer, "Von Caligari bis Hitler") Çekimleri, perspektiflerin metodik bir distorsiyonu karakterize eder, dünya yerinden kaymış gibi görünür ve izleyicinin izleme alışkanlıkları sistematik bir yanılma yaşar. Bu noktaya kadar sinema tarihinde dekor, arka fon ve zaman ve mekânı betimlemenin ötesinde bir görev üstlenmemişti. Buradaysa sahne yeni bir işlev ve önem kazanır. Çaresizliği, trajediyi ve umutsuzluğu oyuncuların oyunu değil dekorasyonlar aktarır.
Başka hiçbir eserin, Alman sessiz sinemasının ilerlemesinde bu kadar yoğun bir etki yaratması pek mümkün olmamıştır; CALIGARI'den sonra fantastik içeriklere olan ilgi yoğunlaştı ve bununla birlikte psikopatolojiye ve şeytani-tehlikeli cani figürlere yoğun bir yönelme başladı. Siegfried Kracauer, CALIGARI'yi Hitler tiranlığı ile ilgili sinematik önseziler arasında sınıflandırdı.
Geri
