Γρήγορη πρόσβαση:
Απευθείας μετάβαση στο περιεχόμενο (Alt 1)Απευθείας μετάβαση στη δευτερεύουσα πλοήγηση (Alt 3)Απευθείας μετάβαση στην κύρια πλοήγηση (Alt 2)

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΣΥΝΘΕΤΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΗ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ Goethe-Institut

Με το Θόδωρο Αντωνίου άρχισα να συνεργάζομαι καλλιτεχνικά από το 1992, παράλληλα με τις μουσικές μου σπουδές μαζί του. Την περίοδο εκείνη, όντας Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών από το 1989, είχε δημιουργήσει κύκλους συναυλιών στην Ελληνοαμερικανική Ένωση, το Γερμανικό Ινστιτούτου Goethe, το Γαλλικό Ινστιτούτο, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το Ωδείο «Φίλιππος Νάκας» το Διεθνές Κέντρο Δελφών και αλλού. Στους κύκλους αυτούς παρουσίαζε αφ' ενός την εγχώρια μουσική κίνηση -έργα Ελλήνων μουσουργών και ιδιαίτερα νέων - αφ' ετέρου το παγκόσμιο ρεπερτόριο και ό,τι άλλο δημιουργούσε η σύγχρονη μουσική πρωτοπορία σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης. 
Σε συζητήσεις που είχα μαζί του, μάθαινα για το δημιουργικό του παρελθόν τόσο στην Ελλάδα όσο και το εξωτερικό. Μού διηγείτο ιστορίες και συμβάντα της παγκόσμιας μουσικής που είχε ζήσει. Έτσι κι αλλιώς ήταν ο ίδιος μέρος αυτής της ιστορίας.
 
         - «Δάσκαλε πότε ξεκινήσατε τη συνεργασία σας με το Goethe;» τον ρώτησα μια μέρα που οργανώναμε μια συναυλία στο γερμανικό ινστιτούτο.
         - «Την περίοδο της χούντας», μου απάντησε. «Τον Φεβρουάριο του 1967, όπως ξέρεις, ίδρυσα το Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής και το Μάρτιο κάναμε την πρώτη μας συναυλία στην Ελληνοαμερικανική Ένωση. Τον Απρίλιο έγινε το πραξικόπημα και όλα πάγωσαν. Η χούντα λογόκρινε οτιδήποτε πνευματικό γινόταν στη χώρα σε όλους τους τομείς της διανόησης. Έτσι λογόκρινε και τα προγράμματα που παρουσίαζα στις συναυλίες σύγχρονης μουσικής. Αμόρφωτοι καθώς ήταν όλοι αυτοί οι χουντικοί, σιγά μην καταλάβαιναν ποιος είναι ο Schönberg ή ο Σκαλκώτας, ή ο Boulez ή ο Χρήστου. Δεν λέω για τον Ξενάκη, ούτε λόγος! Έτσι μας απαγόρευσαν να παρουσιάζουμε αυτή τη μουσική. Τότε κατέφυγα στο Goethe και ζήτησα συνεργασία. Με τους Γερμανούς είχα πολύ καλές σχέσεις λόγω των σπουδών μου στο Μόναχο και της γενικότερης δραστηριότητάς μου στη Γερμανία. Την περίοδο εκείνη υπήρχε μια αντιχουντική στάση της γερμανικής κυβέρνησης και στην Ελλάδα εκφραζόταν έντονα από το ινστιτούτο Goethe, το οποίο δεν περιοριζόταν μόνο στην εκμάθηση της γερμανικής γλώσσας, αλλά η δραστηριότητά του επεκτεινόταν και στον κόσμο της τέχνης και της ελεύθερης έκφρασης. Αυτοί ήταν οι λόγοι που με έκαναν να κινηθώ προς αυτό. Ήξερα ότι οι άνθρωποι του ινστιτούτου δε θα μου λογόκριναν τα προγράμματα καθώς γνώριζα από τη Γερμανία τις καλλιτεχνικές δράσεις του ινστιτούτου.
 
         - «Δεν μπορούσε η χούντα να επέμβει στις συναυλίες σας στο Goethe;» ρώτησα.
         - «Όχι! Τόσο το ινστιτούτο Goethe όσο και η Ελληνοαμερικανική Ένωση θεωρούνταν ξένο έδαφος. Το Goethe  ανήκε στο γερμανικό κράτος και η χούντα δεν ήθελε να υπάρξει εμφανής πολιτική σύγκρουσή της με τη Δυτική Γερμανία. Έτσι ξεκίνησα τις συναυλίες και τα αφιερώματα σε μεγάλους συνθέτες ή σύγχρονα μουσικά συστήματα. Αλλά και τότε αρχίσαμε να κάνουμε και τις διάφορες ‘Διαμαρτυρίες’. Αυτά ήταν happenings που γίνονταν στη μέση μια συναυλίας, όπου σατιρίζαμε το νόμο της λογοκρισίας και διαμαρτυρόμασταν για τη γενικότερη πολιτική κατάσταση. Οι ‘Διαμαρτυρίες’ ξεκίνησαν από το θέατρο του φίλου μου σκηνοθέτη Γιώργου Μιχαηλίδη και μετά τις κάναμε σε όλους τους χώρους, που παρουσιαζόμασταν. Στο Rex είχαμε κάνει μια φορά και μετά ξεχύθηκε ο κόσμος στους δρόμους. Τότε συνέλαβαν πολλούς. Γενικά στο Goethe μπορούσαμε να κάνουμε όλα αυτά τα πράγματα πιο εύκολα, γιατί δεν είχαν πρόσβαση σε αυτό. Βέβαια έρχονταν διάφοροι ασφαλίτες με πολιτικά και παρακολουθούσαν. Όμως ο κόσμος πλημμύριζε την αίθουσα και υπήρχε μεγάλος ενθουσιασμός. Όλοι τους καταλαβαίναμε, αλλά δεν τους δίναμε σημασία.
 
         -«Μετά τη χούντα» ρώτησα.
         -«Μετά συνέχισα τη συνεργασία μου με το Ινστιτούτο μέχρι σήμερα και εκεί έχω παρουσιάσει τα πάντα της σύγχρονης μουσικής. Δεν υπάρχει κάτι που δεν το παίξαμε από τα πιο ακραία και extreme μέχρι τα πιο συμβατικά έργα. Ελληνικά και μη. Πάντα όμως στο μυαλό μου είχα να δίνω ευκαιρίες σε νέους συνθέτες να εκφράζονται ελεύθερα. Γι' αυτό και έχουν παρουσιαστεί πολλοί νέοι στους κύκλους συναυλιών του Goethe, όπως και στους υπόλοιπους χώρους».
 
         - «Μια κορυφαία σας στιγμή; Ποια θα επιλέγατε;»
         - «Κοίτα όλες οι συναυλίες έχουν τη μοναδικότητά τους και κάθε έργο την ξεχωριστή του θέση στη μουσική. Όλα όσα έχω κάνει με ενδιέφεραν και τα αγαπώ».
 
         - «Παρ' όλ' αυτά;» επέμεινα.
         - «Το αφιέρωμα στο φίλο μου Γιάννη Χρήστου μετά τον θάνατό του. Αυτό ήταν... (έσκυψε το κεφάλι κι έγινε πιο σοβαρός). Ξέρεις, σ' αυτή τη συναυλία με το Σπύρο [Σακκά], τον Γρηγόρη [Σεμιτέκολο], τη Νέλλη [Σεμιτέκολο] συμμετείχαν πολλοί νέοι ταλαντούχοι μουσικοί της εποχής, που μετά σταδιοδρόμησαν με επιτυχία στο χώρο μας… Ναι αυτή τη συναυλία την ξεχωρίζω... Είμαι υπόχρεος στο Goethe, γιατί από το 1967 μέχρι σήμερα [1997] δεν μου έχει αρνηθεί τίποτα».
 
Αυτό είναι ένα απάνθισμα από τις σημειώσεις που έχω κρατήσει, κατά την πολυετή συνεργασία μου και φιλία με το Θόδωρο Αντωνίου και τις συζητήσεις που κάναμε. Κι επειδή νοιώθω κι εγώ μεγάλη ευγνωμοσύνη για το δημιουργικό έργο που εκπονεί στη χώρα μας τόσες δεκαετίες το γερμανικό ινστιτούτο Goethe, του προσφέρω αυτές τις σημειώσεις στη μνήμη του Δασκάλου μου Θόδωρου Αντωνίου, εκφράζοντας την εκτίμησή μου και τις ευχαριστίες μου.
 

Ιάκωβος Κονιτόπουλος
Γεν. Γραμματέας της
Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών