Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΚΗΝΗ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΤΟ 2019 ΑΝΑΛΑΦΡΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΒΑΘΥΣΤΟΧΑΣΤΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ

Όποιος δεν έχει «χορτάσει» από το Βερολίνο της δεκαετίας του 1920 του Volker Kutscher, βλέποντας την επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά «Babylon Berlin», μπορεί να το απολαύσει και σε κόμικ.
Όποιος δεν έχει «χορτάσει» από το Βερολίνο της δεκαετίας του 1920 του Volker Kutscher, βλέποντας την επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά «Babylon Berlin», μπορεί να το απολαύσει και σε κόμικ. | Φωτ. (λεπτομέρεια): © Arne Jysch / Carlsen Verlag

Ο αριθμός των νέων κυκλοφοριών κόμικς στη Γερμανία αυξάνεται – μεταξύ άλλων, χάρη σε μια σειρά νέων καλλιτεχνών που μεταπηδούν από τη Σχολή Καλών Τεχνών στην αγορά βιβλίου. Εξετάζουν επίκαιρα κοινωνικοπολιτικά θέματα και ιστορικές προσωπικότητες.

Το Τείχος του Βερολίνου είναι πάλι εδώ. Σε ένα κόμικ τουλάχιστον. Ο Βερολινέζος σχεδιαστής Flix, ή αλλιώς Felix Görmann, το έκτισε ξανά στο Spirou in Berlin («Ο Σπιρού στο Βερολίνο»), για να βάλει τον ήρωα της ιστορίας του να ταξιδέψει στο Ανατολικό Βερολίνο των τελών της δεκαετίας του ’80. Στο τέλος του άλμπουμ –όπως λέγονται οι σκληρόδετες εκδόσεις των κόμικς– διαφαίνονται τα πρώτα σημάδια της «Wende», της «Στροφής», στην οποία συμβάλλει και ο Σπιρού, και άρα και της πτώσης του Τείχους. Το ιδιαίτερο στο συγκεκριμένο άλμπουμ είναι ότι Flix είναι ο πρώτος Γερμανός κομίστας που σχεδίασε και έγραψε μια ιστορία για ένα ίνδαλμα του γνωστού γαλλοβελγικού κόμικ, τη φιγούρα του γκρουμ Σπιρού που γεννήθηκε το 1938.
 
Λίγο μετά, δόθηκε η ευκαιρία στον Βερολινέζο συνάδελφό του Mawil (Markus Witzel) να σχεδιάσει εκ νέου ένα βελγικό κλασικό κόμικ, αφού του ανατέθηκε να πλάσει μια νέα ιστορία με πρωταγωνιστή τον δημοφιλή γουέστερν ήρωα Λούκυ Λουκ. Ο Λούκυ Λουκ, που τραβάει το περίστροφό του πιο γρήγορα κι από τη σκιά του, επινοήθηκε το 1946 από τον Morris (Maurice de Bévère). Οι δύο Γερμανοί κομίστες Flix και Mawil αποτίουν φόρο τιμής στους ήρωές τους δημιουργώντας με αγάπη ιστορίες που χαρακτηρίζονται από πλήθος αναφορών –για παράδειγμα, στην ιστορία των κόμικς– κι έτσι αρέσουν τόσο στους παλιούς, πιστούς οπαδούς των σειρών όσο και σε νέους αναγνώστες.

απΟ ΤΟ GRAPHIC NOVEL Στα MANGA

Η γερμανική σκηνή των κόμικς δεν ορίζεται σήμερα από ένα ενιαίο ύφος ή μια συγκεκριμένη θεματολογία. Πιο πολύ διακρίνουμε μια ποικιλία, που περιλαμβάνει πολύ διαφορετικά είδη και τρόπους αφήγησης. Τα πάντα εκπροσωπούνται: από το κοινωνικοκριτικό Graphic Novel, τη βιογραφία σε κόμικ, το κλασικό κόμικ, το manga, ως το κόμικ-ρεπορτάζ ή την ανορθόδοξη εναλλακτική αφήγηση. 

Εντυπωσιακός είναι ο αυξανόμενος αριθμός νέων κυκλοφοριών. Σε αυτό συμβάλλουν και πολλοί καλλιτέχνες που, προερχόμενοι συνήθως από Σχολές Καλών Τεχνών, παρουσιάζουν τα πρώτα έργα τους, για παράδειγμα, στους εκδοτικούς οίκους Jaja, Reprodukt, Rotopol ή avant. Ανάμεσά τους, η Hanna Gressnich, φερ’ ειπείν, χρησιμοποιεί έντονα μινιμαλιστικές γραμμές για να αφηγηθεί με συγκινητικό τρόπο στο Hanno τον ιστορικά παραδεδομένο ξεριζωμό του ινδικού ελέφαντα που τον 16ο αιώνα μεταφέρεται στην Ευρώπη ως δώρο για τον πάπα. Στο Girlsplaining [αντίστοιχο του όρου «Mansplaining», που σημαίνει να εξηγείς κάτι σε κάποιον, συνήθως ένας άντρας σε μια γυναίκα, με τρόπο περιφρονητικό ή πατροναριστικό] η Katja Klengel σχεδιάζει σε ύφος χαλαρό και διανθισμένο με στοιχεία manga σκαμπρόζικα, αυτοσαρκαστικά κόμικ στριπς με θέμα τα κλισέ για τα δύο φύλα με τα οποία έρχεται καθημερινά αντιμέτωπη.
 
Ο σχεδιαστής Mikael Ross έλαβε μια υποτροφία για κομίστες κι έτσι μπόρεσε να χρηματοδοτήσει τη δουλειά του συγκινητικού και σχεδιαστικά ατμοσφαιρικού Graphic Novel με τίτλο Der Umfall [«Η ανατροπή»]. Σε αυτό αφηγείται σε επεισόδια –με βάση έρευνες που έκανε σε ιδρύματα φροντίδας– για τον έφηβο Noel που πάσχει από νοητική υστέρηση. Το είδος της πειραματικής, ντοκιμαντερίστικης αφήγησης, πάλι, το εκπροσωπεί η σχεδιάστρια Paula Bulling, η οποία στο Im Land der Frühaufsteher [«Στη χώρα εκείνων που ξυπνούν νωρίς»] φωτίζει τα προβλήματα των προσφύγων στη Σαξονία-Άνχαλτ. Στο πιο πρόσφατο τεύχος της, με τίτλο Lichtpause [«Φωτοτυπία»], η Bulling σχεδιάζει μια μέρα στο Αλγέρι με ποιητικό ύφος και ιμπρεσιονιστικά πάνελ που έχει ζωγραφίσει με ξυλομπογιές, αντλώντας από δικές της παρατηρήσεις στα μακρά διαστήματα παραμονής της στη χώρα.
  • Ποδήλατο αντί για τον Τζόλυ Τζάμπερ: Ο Βερολινέζος κομίστας Mawil είχε την ευκαιρία να σχεδιάσει εκ νέου τον Βέλγο καουμπόυ Λούκυ Λουκ. Φωτ.: © Lucky Comics, 2019. All Rights Reserved – by Mawil
    Ποδήλατο αντί για τον Τζόλυ Τζάμπερ: Ο Βερολινέζος κομίστας Mawil είχε την ευκαιρία να σχεδιάσει εκ νέου τον Βέλγο καουμπόυ Λούκυ Λουκ.
  • Ακόμη ένα βελγικό κλασικό κόμικ: Ο γκρουμ Σπιρού κάνει ένα ταξίδι στο Βερολίνο, την εποχή της «Στροφής» (Wende), και συμβάλλει στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Φωτ.: © Carlsen Verlag
    Ακόμη ένα βελγικό κλασικό κόμικ: Ο γκρουμ Σπιρού κάνει ένα ταξίδι στο Βερολίνο, την εποχή της «Στροφής» (Wende), και συμβάλλει στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου.
  • Όποιος δεν έχει «χορτάσει» από το Βερολίνο της δεκαετίας του 1920 του Volker Kutscher, βλέποντας την επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά «Babylon Berlin», μπορεί να το απολαύσει και σε κόμικ. Φωτ. (λεπτομέρεια): © Arne Jysch / Carlsen Verlag
    Όποιος δεν έχει «χορτάσει» από το Βερολίνο της δεκαετίας του 1920 του Volker Kutscher, βλέποντας την επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά «Babylon Berlin», μπορεί να το απολαύσει και σε κόμικ.
  • Πρωταγωνιστής στο Graphic Novel του Simon Schwartz με τίτλο «Ikon» είναι ο ξεχασμένος ζωγράφος θρησκευτικών εικόνων Gleb Botkin, επιζήσας της σφαγής της οικογένειας των τσάρων τον Ιούλιο του 1918. Φωτ.: © avant-Verlag
    Πρωταγωνιστής στο Graphic Novel του Simon Schwartz με τίτλο «Ikon» είναι ο ξεχασμένος ζωγράφος θρησκευτικών εικόνων Gleb Botkin, επιζήσας της σφαγής της οικογένειας των τσάρων τον Ιούλιο του 1918.
  • Η ιστορία του Mikael Ross «Der Umfall» μιλά για τη ζωή με νοητική υστέρηση. Φωτ.: © avant-Verlag
    Η ιστορία του Mikael Ross «Der Umfall» μιλά για τη ζωή με νοητική υστέρηση.
  • Πώς ζουν οι πρόσφυγες στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ; Η Paula Bulling εξετάζει τη θεματολογία αυτή στο «Im Land der Frühaufsteher». Φωτ.: © avant-Verlag
    Πώς ζουν οι πρόσφυγες στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ; Η Paula Bulling εξετάζει τη θεματολογία αυτή στο «Im Land der Frühaufsteher».

ταξιδι στο παρελθον

Πολλοί καλλιτέχνες προσπαθούν να συνδυάσουν ιστορικά θεμελιωμένες αφηγήσεις με περίτεχνο σχέδιο. Για παράδειγμα, ο Arne Jysch, ο οποίος στο Der nasse Fisch [«Το βρεγμένο ψάρι» ή «Αδιαλεύκαντη υπόθεση»] διασκευάζει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα του Volker Kutscher. Στα νατουραλιστικά του σχέδια με μελάνι, αποδίδει με μεγάλη προσοχή και ιστορική ακρίβεια το Βερολίνο της δεκαετίας του 1920. Παρόμοια είναι η προσέγγιση των νεοεμφανιζόμενων στο χώρο των κόμικς Patrick Spät και Bea Davies, που στο König der Vagabunden [«Ο βασιλιάς των αλητών»] παρουσιάζουν ως ήρωα τον Gregor Gog. Ο Gog ίδρυσε μεταξύ άλλων στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης την «Αδελφότητα των Αλητών» και ένα «συνέδριο αλητών», ώσπου μπήκε στο στόχαστρο των εθνικοσοσιαλιστών. Όπως ο Jysch έτσι και η σχεδιάστρια Bea Davies χρησιμοποιεί ασπρόμαυρο σκίτσο και βασίζεται σε ενδελεχή έρευνα για το πώς ήταν η τότε εποχή, τι ρούχα φορούσε ο κόσμος κ.ο.κ.
 
Αλλά και ο κομίστας Simon Schwartz, που επεξεργάζεται την ανατολικογερμανική καταγωγή του στο Graphic Novel drüben! [«πέρα!»], θέτει μετά τα Packeis και Vita Obscura ξανά μια ιστορική μορφή στο επίκεντρο του Graphic Novel του Ikon [«Εικόνα»]: τον ξεχασμένο ζωγράφο θρησκευτικών εικόνων Gleb Botkin, που ήταν μάρτυρας και επιζήσας της σφαγής της ρωσικής οικογένειας τσάρων τον Ιούλιο του 1918 και αργότερα υποστήριξε την «ψεύτικη» πριγκίπισσα Αναστασία, τη Φρανσίσκα Σαντσκόφσκα. Στην πιο πρόσφατη δουλειά του με τίτλο Das Parlament («Το Κοινοβούλιο») ο Schwartz παρουσιάζει μια επιλογή από Γερμανούς βουλευτές από το 1848 και έπειτα, έναν σε κάθε σελίδα, με τρόπο εύστοχο και με υπόγειο χιούμορ. Η έκθεση που συνόδευσε την έκδοση ήταν, παρεμπιπτόντως, η πρώτη έκθεση κόμικς στο γερμανικό Μπούντεσταγκ. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης χαρακτήρισε το γεγονός μεγάλη τιμή για το γερμανικό κόμικ, μια αναγνώριση που από καιρό έπρεπε να έχει αποδοθεί στο συγκεκριμένο είδος τέχνης.