Возење велосипед во Берлин Помеѓу животен стил и опасност по живот

Ein Fahrradfahrer weicht einem einparkendem Auto im Straßenverkehr aus
Како велосипедист понекогаш мора да се биде акробат за да се избегне сообраќајот | Фото: Jörn Blind © Goethe-Institut

Возење велосипед – за многу луѓе во Берлин ова е идеален начин на живот, идеален начин за движење и уверување дека дури и 200 години по неговото пронаоѓање, иднината му припаѓа на велосипедот.

„Мислам дека идејата за град со повеќе простор и подобар воздух е одлична“, вели велосипедист, кој со задоволство седнува на седиштето дури и кога врне. Сепак, ова е само уште една идеја: секој ден, не само на главните патишта во Берлин, автомобил по автомобил, од семафори до семафори. Во него седат осамени борци, кои гледаат како велосипедистите минуваат покрај нив. Но, исто така, нешто почнува да се придвижува и во тврдокорните глави на многу возачи. Иако сообраќајот во центарот на градот е во опаѓање, на почетокот од 2018 година само на 13 отсто од улиците има велосипедски патеки. За споредба: Во Минстер, број еден град во Германија за велосипедисти, овој број достигнува околу 40 проценти.

„Педесет проценти од патот што се поминува со автомобил во Берлин е пократок од пет километри – велосипедска патека која лесно се поминува“.

 
Infografik: Radfahren in Zahlen © Goethe-Institut

ИДЕАЛИСТИЧКИ, ПРАГМАТИЧЕН, БОРБЕН: БЕРЛИНСКИ ВЕЛОСИПЕДИСТ

 Секој што се качува на тркала во Берлин не треба само да фрли поглед кон следната густа раскрсница. Метрополата сè уште е далеку од тоа да биде главен град на велосипедистите. Ретко е забавно на улиците на Берлин: премногу е тесно, премногу е прометно. Велосипедисти, возачи на автомобили, автобуси, трамваи, пешаци – на многу места се води тешка битка за сопствената лента.

Велосипедски патеки? Премалку, премногу тесни, премалку видливи. Тие, исто така, често се користат како паркинг-простор. Не е ни чудо што озлогласениот тон на Берлин често пати е уште погруб. Се гестикулира, се вика, се турка – подеднакво и од страна на возачите на автомобили и од велосипедистите. Велосипедистите не се помалку бучни, но очигледно се послаби учесници во сообраќајот. Во 2017 година, 9 велосипедисти загинаа во сообраќајни незгоди во Берлин, во 2016 година имаше дури 17 жртви. Покрај тоа, секоја година стотици лица се сериозно повредени.
Тажен споменик за опомена: бело-обоен „велосипед на духови“ потсетува на велосипедистите што настрадале во сообраќајни несреќи. Слика: Jörn Blind © Goethe-Institut
Сепак, идеализмот на берлинските велосипедисти не може да се запре со статистика или со азотни оксиди. „Јас возам велосипед, бидејќи тоа е најдобриот начин да се вози кабриолет во текот на целата година“, може да се слушне како пример. Или: „Затоа што никогаш не сте заглавени во сообраќајот и сте поблиску до временските услови, бидејќи тоа е еколошко патување и може да бидете флексибилен и независен од автобускиот и возниот возен ред – и навреме и опуштено да ја постигнете својата цел“.

Со возењето велосипед – од една страна, можно е да се стигне од точката А до точката Б. Од друга страна, тоа е самиот пат. Може да биде многу повозбудливо со велосипедот отколку зад воланот. На пример, возење низ град во топла летна ноќ, кога сообраќајот е речиси стишан, кога ќе се стане едно со педалите и ќе се биде во движење, може накратко да го заборавиме сето она што е пред и зад нас – освен сообраќајот.





 

ВЕЛОСИПЕДИТЕ ЗА ИЗНАЈМУВАЊЕ ЈА ПРАВАТ СЛИКАТА ЗА ГРАДОТ

 Wer jetzt auch ins Schwärmen geraten ist und ans Umsteigen denkt, dem sei gesagt: Inzwischen braucht man gar kein eigenes Fahrrad mehr, um zu radeln. Leihräder sind aus der Stadt nicht mehr wegzudenken. Gefühlt werden es jede Woche mehr. Überall stehen sie, mit neon-orangen Speichen, in türkis oder silber, lauter bunte Farbtupfer, mal in Scharen, mal einsam. Mehr als 16.000 Räder von insgesamt sechs verschiedenen Anbietern sind es Anfang 2018 – Tendenz steigend. Schon mehrt sich der Unmut, die Leihräder würden die Bürgersteige noch mehr verstopfen. Der städtische Anbieter Nextbike – einer der ersten in der Stadt – verzeichnet trotz wachsender Konkurrenz steigende Nutzerzahlen.
Велосипед до велосипед стојат пред Концертната сала на Берлин Слика: Jörn Blind © Goethe-Institut
Infografik: Leihfahrräder © Goethe-Institut


НАМЕСТО БУЧАВА ОД АВТОМОБИЛИ, ЗУЈАТ ТИВКО ТРКАЛАТА

При толку голема моќ на велосипедистите, и до политиката стигна порака дека мора да се направи повеќе за велосипедистите. На почетокот на 2018 година, како дел од „Берлинскиот закон за мобилност“ на Германија е донесен првиот Закон за велосипеди. Ова дава барем еден зрак надеж: Берлин треба да добие пошироки и повеќе велосипедски патеки со зелен бран, брзи патеки на крстосниците, како и велосипедски патеки и гаражи за паркирање велосипеди – и овие се само некои од предвидените мерки. „Со законот за мобилност сега конечно се прави почетокот на една нова ера на транспортната политика, во која градот веќе не им припаѓа само на возачите на автомобили, туку и на сите лица“, со радост изјавува ADFC, која ги застапува интересите на велосипедизмот во Германија. Во мали рамки, веќе се развива градот на велосипедизмот; се зголемува бројот на иницијативи за зони без автомобили и велосипедски патеки. Дури и поголеми проекти добиваат поконкретни форми, на пример, проектот „Патека за тркалата“ – патека за велосипедисти под вијадуктот на подземната железница, во должина од девет километри низ Берлин.


ПАРКИРАЛИШТА ЗА ВЕЛОСИПЕДИ
Во Берлин речиси секоја светилка, секој столб, секое нежно тревче се користи за поставување на синџирот околу тркалата. Според иницијативата „Референдум за велосипед“, на Берлин ќе му бидат потребни 200.000 нови места за поставување. Покрај кутиите за заклучување, планирани се катни гаражи за паркирање велосипеди во кои велосипедите ќе може да се редат речиси до небото. Со 3.500 места за паркирање, колку што во моментов има на располагање во Минстер, таа гаража за велосипеди е најголемата во Германија – со сите удобности што се потребни за велосипедот да остане во добра состојба: со сервис, можност за изнајмување дополнителни велосипеди, па дури и за миење велосипеди.

Берлинците имаат јасна визија за тоа како треба да изгледа нивниот велосипедски град: „Берлин на иднината има велосипедски автопатишта, кои се без семафори на долги растојанија. Паркинг-местата ќе бидат зелени површини за паркирање велосипеди. Пешаците и велосипедистите имаат првенство при поминување на семафор. Наместо сообраќајната бучава, тивко зујат слободните тркала“, предвидува еден особено страстен велосипедист. Па, кој не би се префрлил на превоз на велосипед?




ВЕЛОСИПЕДСКИОТ ГРАД МИНСТЕР

Можеби вреди да се погледне Минстер за да добиете идеја за тоа како во иднина може да изгледа тоа во Берлин. Овој град во Северна Рајна-Вестфалија сфати едно нешто: ако повеќе луѓе сакаат да вртат педали, нешто мора да се направи во врска со тоа. Тука треба да се спомене примерот на појасот без автомобили низ центарот на градот. Во меѓувреме, секој трет жител на Минстер секојдневно се качува на велосипед. Постојат речиси двојно повеќе велосипеди отколку жители, односно 500.000.