Snelle toegang:

Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

Brussel
Rachida Lamrabet, schrijfster

Von Rachida Lamrabet

Rachida Lamrabet © Koenbroos

WAT IS VOOR U EEN SYMBOOL VOOR DE HUIDIGE SITUATIE, OP PERSOONLIJK VLAK EN VOOR UW LAND?

De lege straten en de verlaten stations in de hoofdstad van Europa. We zijn verplicht om op dezelfde plek te blijven. We mogen nergens anders naartoe, mogen geen grenzen oversteken, niet eens naar de stad waar we vandaan komen. Het recht ons vrij te bewegen is een van de basisvrijheden die wij als westerlingen altijd vanzelfsprekend vonden. Met onze Europese pas reisden we de hele wereld rond. Nu kunnen we dat niet meer. Dat is nieuw. We voelen nu aan wat andere, minder bevoorrechte mensen zoals migranten, vluchtelingen of armen meemaken.

Maar we zijn nog steeds “bevoorrecht”, want zelfs bij onze beperkte bewegingsvrijheid kunnen we nog steeds consumeren. Er bestaan talloze onlineshops, die hun producten graag aan onze voordeur afleveren.

We zijn geen mobiele burgers meer, maar we zijn nog steeds consumenten. Daarom is deze gedwongen stilstand geen allesomvattende belemmering; we kunnen tot op zekere hoogte ons gewone leven verder leiden. We kunnen nog steeds kopen, consumeren en “gedachteloos” blijven – in de betekenis van wat Hannah Arendt “het uitschakelen van de reële gevolgen van onze daden” noemt. We doen, maar we denken niet.

HOE ZAL DE PANDEMIE DE WERELD VERANDEREN? WELKE LANGETERMIJNGEVOLGEN ZIET U?

Nu onze bewegingsvrijheid beperkt is tot weinig meer dan ons huis of appartement, nu we onze gewoontes en routines kwijt zijn, hebben we de kans om ons te verzetten tegen die gedachteloosheid. We kunnen weer beginnen te denken.

De naïeve kant van mij gelooft dat we, nu we minder vrij zijn om te bewegen, weer de macht van het zelfgesprek zullen ontdekken. We worden gedwongen om thuis te blijven, en thuis is ons eigen innerlijk, in ons hoofd en ons lichaam. We krijgen de kans onszelf te leren kennen, een innerlijke dialoog met onszelf aan te gaan, in plaats van voort te surfen op routine, gewoontes en simpele antwoorden. Opnieuw beginnen denken zou weleens zeer nuttig kunnen blijken, want zo zouden we de status quo in vraag kunnen stellen en tot systeemveranderingen kunnen komen. Het zal ons in staat stellen door te dringen tot de kern van wat het betekent mens te zijn op deze planeet. Wij hebben het voorrecht om deze planeet te bewonen en ons leven lang te gebruiken, voor we ze doorgeven aan de volgende generatie.

Als we opnieuw leren denken, zullen we onszelf ook ongemakkelijke vragen stellen: “Wie ben ik? Waar ben ik verdorie mee bezig? Wat wil ik in mijn leven bereiken? Maakt deze manier van leven mij of mijn dierbaren gelukkig?”

Dit is een goed moment om nog eens stil te staan bij het werk van de grote filosofe Hannah Arendt en wat ze in “Vom Leben des Geistes” (Denken. Het leven van de geest) heeft geschreven over de macht van het denken:

[…] Zodoende heeft de activiteit van het denken onvermijdelijk een destructief, ondermijnend effect heeft op alle gevestigde criteria […]. Vastgeroeste gedachten, zo lijkt Socrates te zeggen, komen zo gemakkelijk op dat je ze nog in je slaap kan gebruiken; maar als de wind van het denken die ik nu in jou laat opsteken, je uit je slaap haalt, je klaarwakker en fris maakt, dan zal je zien dat je eigenlijk niets dan verbijstering in handen hebt […].


Ik hoop ten zeerste dat wij uit deze crisis ontwaken als denkende wezens.

WAT VINDT U HOOPGEVEND?

Het virus verbindt ons, het herinnert ons eraan dat we allemaal bestaan uit een lichaam en een geest. Het herinnert ons aan onze kwetsbaarheid en onze sterfelijkheid, maar ook aan het feit dat we denkende wezens zijn.

Het vermogen om te denken, schrijft Arendt, “is geen voorrecht van enkelen, maar een steeds in ieder van ons aanwezig vermogen”. De oproep tot denken is een oproep aan alle mensen – ongeacht hun positie, intelligentie of verlangens – om de gewoonte aan te nemen van een nadenkend leven, de ongemakkelijke wind van het denken te verdragen en de moeilijke vriendschap met het eigen ik te onderhouden.(“Thoughtlessness, Sloth, and the Call to Think”, Hannah LaGrand)


Ik zie mensen luidop dromen en denken. Ik ben ervan overtuigd dat wij in staat zijn om onze wereld opnieuw uit te vinden en het dogma te verwerpen dat er “geen alternatief is”. Wij zouden een toekomst kunnen creëren die beter is dan de wereld waar we nu in leven.

Top