Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

30e verjaardag van de val van de Muur
De Duitse hereniging beelden van vroeger en nu

In de herfst van 1989 viel de Berlijnse Muur. Een jaar later werd Duitsland na vier decennia van tweedeling weer verenigd. Sindsdien is het land aanzienlijk veranderd en is Berlijn uitgegroeid uit tot een internationale metropool. Naar aanleiding van de 30e verjaardag van de val van de Muur blikken we met foto’s van vandaag terug op de geschiedenis van toen: een wandeling langs de belangrijkste plekken in de hoofdstad. 
 

DE BrandenburgSE POORT
 

DE BRANDENBURGSE POORT 1961/2015, Montage © pa-picture alliance | © A. Ehrlicher, Bettina Rehmann De Brandenburgse Poort (‘Brandenburger Tor’) is een van de belangrijkste toeristische attracties en een geliefd foto-object in Berlijn. Op 13 augustus 1961 liet de toenmalige Berlijnse burgemeester Willy Brandt (midden, rechts naast hem de evangelische dominee en SPD-politicus Heinrich Albertz) zich hier informeren over wat er aan de sectorgrens gaande was. Tijdens de voorgaande nacht werd de grens vanuit Oost-Berlijn afgesloten, op enkele weinige doorgangen na. In de vroege ochtend werd dan aan de DDR-kant begonnen met de bouw van een versperring.

Checkpoint Charlie in de Friedrichstrasse

Op 28 oktober 1961 staan er Sovjettanks bij Checkpoint Charlie, de grensovergang voor diplomaten en buitenlanders in de Friedrichstraße. Het was een dreigend gebaar als reactie op de eerdere stationering van Amerikaanse tanks vlakbij de grens tussen Oost- en West-Berlijn. Vandaag is er van de spanningen van de Koude Oorlog niets meer te merken en is de Friedrichstraße een van de meest geliefde winkelstraten van Berlijn.

Glienicker Brücke tussen BerliJn-Wannsee EN Potsdam

Glienicker Brücke 1962/2015, Montage © pa-picture alliance | © A. Ehrlicher, B. Rehmann Vandaag vormt deze brug een belangrijke verbindingsweg tussen Berlijn en Potsdam, maar ooit markeerde ze een grens tussen de DDR en West-Berlijn. Lange tijd mochten hier alleen militairen passeren. Tijdens de Koude Oorlog werden op de Glienicker Brücke niet minder dan drie keer hooggeplaatste agenten geruild. Zo ook op 10 februari 1962: tot algemene verrassing liet de Sovjetunie toen de Amerikaanse piloot Gary Francis Powers vrij en leverde hem over aan de Amerikanen. Die lieten in ruil de Russische spion Rudolf Iwanowitsch Abel vrij. Deze historische foto werd kort na de ruil genomen.

De Oberbaumbrücke in Friedrichshain-Kreuzberg

De Oberbaumbrug 1964/2015 © pa-picture alliance | © A. Ehrlicher, B. Rehmann Tegenwoordig is deze boogbrug over de Spree een plek om af te spreken en te feesten. Reden tot feesten hadden ook de West-Berlijners, die op de avond van 19 december 1964 bij de Oberbaumbrücke de grens overstaken. Zij mochten voor de Kersttijd hun familie in het oostelijke deel van de stad bezoeken. Het jaar daarvoor was er voor het eerst een akkoord tussen Oost en West over reispasjes, die de stenen muur tussen Oost- en West-Berlijn toch tijdelijk iets minder gesloten maakten.

Alexanderplatz

Alexanderplatz 1976/2015, Montage Alexanderplatz (Montage): © pa-picture alliance | © A. Ehrlicher, B. Rehmann Tegenover vroeger schijnt hier niet veel veranderd: ook nu nog is de fontein op de Alexanderplatz een geliefde ontmoetingsplek in het hart van de stad. Hier kom je om even uit te rusten, te ontspannen of een ijsje te eten. Op 29 juni 1976 was het hier 31 graden in de schaduw: voor de Oost-Berlijners reden genoeg om met de voeten in het water bij de fontein aan de Alex verkoeling te zoeken.

De Bernauer Straße

De Bernauer Strasse 1982/2015, Montage © ullsteinbild – Jürgen Ritter | © A. Ehrlicher, B. Wachten op de bus: ook toen. Op de originele foto uit 1982 zie je op de achtergrond wel nog de Berlijnse Muur. Daarop is het woord ‘Lummi’ te lezen – Heinrich Lummer was van 1981 tot 1986 senator voor Binnenlandse Zaken van West-Berlijn.
Uit Oost-Berlijn: fout in het origineel. Aan de oostelijke kant van de grens was er geen graffiti.

HET historische centrum

HET HISTORISCHE CENTRUM 1984/2015, Montage, Ausschnitt, Remix Montage: A. Ehrlicher, B. Rehmann CC BY-SA 3.0, historisches Foto: Bundesarchief, Bild 183-1984-0831-421 (CC BY-SA 3.0 de) van een tijdgenoot Foto: K. Krämer Vandaag zouden ze op een bouwwerf lopen, maar ten tijde van de DDR stond hier nog het Paleis van de Republiek. Erich Honecker, algemeen secretaris van het Centraal comité (rechts), zijn vrouw Margot (vierde van rechts) en Katarina Witt, Olympisch kampioene kunstschaatsen (tweede van rechts) gaan op 31 augustus 1984 naar het sportbal in de zaal van het Oost-Duitse parlement, die toen regelmatig voor evenementen werd gebruikt. Na de sloop van het laatste deel van het met asbest besmette gebouw in december 2008, werd na lange discussies beslist om het historische centrum van Berlijn op de Marx-Engels-Platz te reconstrueren. De bouwwerken aan het Berlijnse Stadtschloss zouden tegen 2023 klaar moeten zijn.

HET SovjetMONUMENT iN het Treptower Park

HET SOVJETMONUMENT IN HET TREPTOWER PARK 1987/2015, montage, fragment, remix Montage: A. Ehrlicher, B. Rehmann CC BY-SA 3.0, historisches Foto: Bundesarchiv, Bild 183-1987-0727-24, Uhlemann Thomas (CC BY-SA 3.0 de) van een tijdgenoot Foto: A. Ehrlicher, B. Rehmann Sommigen poseren hier, anderen paraderen. Vandaag wordt deze monumentale gedenkplaats in het Treptower Park niet langer gebruikt voor staatsrituelen en massaevenementen. Dat was ten tijde van de DDR wel anders: op 27 juli 1987 herdachten hier Lenin-pioniers, Ernst Thälmann-pioniers en jongeren van de Komsomol en de FDJ de gesneuvelde Sovjetsoldaten en -officieren.

De Bösebrücke IN DE BornhoLmer Strasse

Bornholmer Strasse 1989/2015, montage, fragment, remix Montage: A. Ehrlicher, B. Rehmann CC BY-SA 3.0, historisches Foto: Bundesarchiv, Bild Bild 183-1989-1118-028 (CC BY-SA 3.0) van een tijdgenoot Foto: A. Ehrlicher, B. Rehmann Destijds een Trabant, vandaag een tram: op 10 november 1989 vormden scholieren uit de West-Berlijnse district Wedding bij de grensovergang Bornholmer Straße op de Bösebrücke een menselijke haag om bezoekers uit de DDR te verwelkomen. Tijdens de nacht was de Muur hier bij deze overgang voor het eerst geopend. Vandaag stroomt hier als vanzelfsprekend het verkeer tussen de districten van Prenzlauer Berg en Wedding.

De REICHSTAG

De Reichstag 1990/2015, Montage © pa-picture alliance | © A. Ehrlicher, B. Rehmann Feestgedruis, vlaggen en vuurwerk – in de nacht van 3 oktober 1990 vierde men de herwonnen eenheid. De glazen koepel van de Rijksdag was toen nog toekomstmuziek. Pas in 1995 begon men de Rijksdag om te bouwen tot parlementsgebouw.
 

OVER Dit artikel

Bij de fotomontages werd vertrokken van historische sitefoto’s in Berlijn, van het begin van de bouw van de Muur tot en met de hereniging. Axel Ehrlicher en Bettina Rehmann fotografeerden deze locaties vanuit bijna hetzelfde perspectief en voegden dan de historische en nieuwe opnames samen, zodat verleden en heden in eenzelfde beeld samenkomen.

Top