Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

Van een dodelijk bolwerk tot een symbool van vrede
Waar de Berlijnse Muur vandaag de dag nog staat

Dertig jaar na de val van de Muur zijn stukken van de Berlijnse Muur niet alleen in Berlijn te vinden, maar verspreid over de hele wereld. Tien belangrijke plaatsen waar de Muur vandaag de dag nog te zien is.

Von Annika Schneider

 

  • Ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Muur © Deutscher Bundestag/Achim Melde
    Minstens 140 mensen kwamen om het leven bij de Berlijnse Muur. In de Duitse Bondsdag in Berlijn herinnert een monument aan de mensen die bij vluchtpogingen zijn omgekomen. Daar vinden ook regelmatig evenementen plaats, zoals in 2014 een tentoonstelling van kunstenaar Lutz Friedel. Zijn meer dan 20 eikenhouten koppen stonden waarschijnlijk symbool voor de demonstranten in de DDR die de val van de Muur hebben afgedwongen.
    © Deutscher Bundestag/Achim Melde.
  • Ontmoetingsplaats © The Wall Net
    IJsland ligt halverwege Moskou en Washington. In 1986 hebben de Amerikaanse president Ronald Reagan en zijn Russische collega Michail Gorbatsjov elkaar op dit eiland ontmoet. Aan de ontmoeting in een gastenverblijf van de regering herinnert tegenwoordig een stuk van de Muur.
    © Met dank aan The Wall Net.
  • Vrede in Europa ©The Wall Net
    Zonder de val van de Muur zou de huidige Europese Unie ondenkbaar zijn. In het Belgische Brussel, de hoofdstad van de EU, zijn meerdere stukken van de Muur te vinden. Een daarvan staat recht voor het gebouw van de Europese Commissie en toont John F. Kennedy.
    © Met dank aan The Wall Net.
  • Teken van solidariteit © U.S. Air Force photo/Staff Sgt. Paul Villanueva II
    Op Scott Air Force Base in het Amerikaanse Illinois verwijst een stuk Muur naar een gigantische humanitaire luchtoperatie: toen West-Berlijn in juni 1948 werd afgegrendeld, bevoorraadden de geallieerden de meer dan twee miljoen inwoners ongeveer een jaar lang per vliegtuig via de zogenaamde Berlijnse luchtbrug.
    © U.S. Air Force photo/Staff Sgt. Paul Villanueva II.
  • Symbool voor verzoening © The Wall Net
    In de Slag bij Verdun kwamen tijdens de Eerste Wereldoorlog honderdduizenden soldaten om het leven. Tegenwoordig is er in de stad een Centre Mondial de la Paix, een Wereldcentrum voor de vrede, waar een stuk van de Muur in de tuin is opgesteld – een geschenk van de stad Berlijn. Het staat ook symbool voor de verzoening van de voormalige tegenstanders Frankrijk en Duitsland.
    © Met dank aan The Wall Net.
  • Dank aan soldaten © Canadian War Museum
    Tijdens de Koude Oorlog waren ook veel Canadese soldaten in Duitsland gestationeerd. Als dank schonk de Bondsrepubliek Duitsland in 1991 een kleurrijk beschilderd segment van de Muur, dat tegenwoordig in het Canadian War Museum in Ottawa staat. ©
    © Berlin Wall Segment (CWM 20110041-00), Canadian War Museum
  • Gedenkteken tegen geweld © CC BY-SA 3.0
    Op de gedenkplaats Vojna in de Tsjechische Republiek herinnert een stuk van de Muur aan de mensenrechtenschendingen tijdens het communistische regime. In het voormalige kamp werden na de Tweede Wereldoorlog dwangarbeiders opgesloten. Later diende het complex als gevangenis voor politieke vluchtelingen.
    © "Tábor Vojna. Díl Berlínské zdi“ by ŠJů, Wikimedia Commons. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons.
  • Voor begrip tussen volkeren © The Wall Net
    “Trophy of Civil Rights” (“Trofee van de burgerrechten”) staat boven het segment van de Muur dat op het terrein van de Verenigde Naties in New York City werd opgericht. 193 lidstaten zijn verenigd in de VN – waarschijnlijk het grootste wereldwijde project voor vrede en begrip tussen volkeren.
    © Met dank aan The Wall Net.
  • Inzet voor mensenrechten © Museo de Memoria y Tolerancia, México
    "Laten we de tirannie niet vergeten van hen die deze Muur hebben gebouwd, en de vrijheidsliefde van hen die voor de val ervan hebben gezorgd", staat naast het segment van de Muur in Museo Memoria y Tolerancia in de Mexicaanse hoofdstad Mexico City. Het museum zet zich met zijn werk in voor de mensenrechten en tegen geweld.
    © Museo de Memoria y Tolerancia, México.
  • Hoop op hereniging © The Wall Net
    De Duitse deling is voorbij, maar Korea is nog altijd gedeeld. Dicht bij de grens tussen het noorden en zuiden ligt het station Dorasan met een symbolisch herenigingsperron. Daar liet de voormalige Duitse bondspresident Joachim Gauck in 2015 een plaquette aanbrengen met het opschrift "Samen voor een leven in vrijheid ".
    © Met dank aan The Wall Net.
Wie tegenwoordig door Berlijn slentert, kan zich nauwelijks nog voorstellen dat de stad ooit in twee helften was gedeeld: van 1961 tot 1989 scheidde een massieve betonnen muur het westen van het oosten. De kleurrijke East Side Gallery in de buurt van de Ostbahnhof is het langste deel dat bewaard is gebleven. De meeste segmenten van het kilometerslange bolwerk zijn al lang verdwenen.

Nadat demonstranten op 9 november 1989 de Muur vreedzaam hadden bestormd, tekende zich de Duitse eenheid af – en veranderden fragmenten van de Muur al snel in een felbegeerd souvenir. Al een dag na de val van de Muur vroeg een Amerikaan of hij een stuk Muur kon kopen. De overgangsregering van de DDR probeerde er een slaatje uit te slaan en organiseerde een veiling in Monaco.

Voor het afbreken van het imposante betonnen bouwwerk werd de Nationale Volksarmee ingezet, het leger dat tot dan toe de grenzen nog had bewaakt. Delen van de Muur gingen in de shredder en werden gebruikt voor het aanleggen van straten en autowegen. Andere segmenten bleven behouden: vooral de kleurrijk beschilderde delen werden in de jaren die volgden door de Bondsrepubliek Duitsland en de stad Berlijn bij speciale gelegenheden weggegeven.

Inmiddels staan de betonnen zuilen op gedenkplaatsen, in ambassades, scholen en restaurants over de hele wereld. Kaapstad heeft een stuk van de Berlijnse Muur, maar ook Jakarta en Hawaii. Er is zelfs een stuk dat een casinotoilet in Las Vegas siert. Tot op de dag van vandaag is er een markt voor de Muurdelen.
Slechts een vijfde van de segmenten van de Muur is eigendom van bedrijven of particulieren. Het grootste deel staat in de openbare ruimte, in onderwijsinstellingen of in regeringsgebouwen, aldus Rainer Janicki. Sinds 1991 heeft hij het vrijwillig op zich genomen om informatie over de locaties van de Berlijnse Muur te verzamelen. Meer dan 600 heeft hij er in zijn project “The Wall Net” bijeengebracht.

Meestal staan de resten van de Muur als gedenktekens en kunstwerken symbool voor hogere doelen, zoals vrede en verzoening.
 

Top