Top Ten Die besten deutschen Modefotografen

Foto + © Ralph Mecke
Foto (Ausschnitt): + © Ralph Mecke

Markus Ebner, hoofdredacteur van het modetijdschrift Achtung, stelt in een serie korte portretten tien van zijn favoriete fotografen voor.

Om als modefotograaf carrière te maken kun je het beste naar het buitenland gaan. Behalve F.C. Gundlach in de eerste jaren na de oorlog is het nog nooit iemand echt gelukt om alleen op grond van zijn werk in Duitsland naam te maken: Peter Lindbergh werd beroemd in Parijs, Juergen Teller werkt vanuit Londen en Ellen von Unwerth pendelde in haar meest succesvolle jaren bij de Amerikaanse Vogue altijd tussen Parijs en New York.

Dat komt om te beginnen waarschijnlijk doordat er in Duitsland niet één modehoofdstad is. Die rol spelen München, Berlijn, Düsseldorf en ten dele ook Hamburg afwisselend. En verder zijn er behalve Jil Sander en Wolfgang Joop niet veel modeontwerpers geweest die ook internationaal de aandacht hebben weten te trekken. Duitsland is altijd een land geweest waar mode bij de industrie hoorde, waar het draaide om massaproductie en niet om klasse – bijvoorbeeld bij merken als s.Oliver, Marc Cain of Esprit. Dus ontbrak het de fotografen aan spannende collecties en ook aan goede modellen en moesten ze zich wel in het buitenland vestigen. Wij Duitsers zijn gewend naar de mode van andere landen te kijken, wat de ontwikkeling van een Duitse modefotografie op internationaal niveau tot nu toe in de weg heeft gestaan.

Bij het modetijdschrift Achtung werken we alleen met Duitstalige fotografen om de communicatie en beeldtaal zo helder mogelijk te maken. Als er op de set Duits wordt gesproken, kun je je preciezer uitdrukken dan met Engelse stijlclichés zoals modern en beautiful. In ons team zitten ook Oostenrijkers en Zwitsers, in de eerste plaats Jork Weismann uit Wenen en Walter Pfeiffer uit Zürich, allebei hoofdfotograaf bij Achtung. Maar die passeren hier niet de revue omdat we ons beperken tot Duitse fotografen. Ook laten we bewust de grote namen weg, zoals Juergen Teller, die buiten Duitsland bekend is geworden door zijn publicaties in tijdschriften als W en The Face. Hier wordt alleen de generatie van 20- tot 50-jarigen gepresenteerd, van wie de beeldtaal het stempel draagt van de Duitse cultuur en die regelmatig in Duitsland publiceren.

Veel jonge fotografen zijn na hun leertijd in het buitenland naar hun vaderland teruggekeerd, naar de officieuze modehoofdstad Berlijn – om er te werken of er ten minste regelmatig te zijn. Ze kennen het internationale niveau en willen de Duitse modefotografie verder ontwikkelen.

1. Daniel Sannwald

  • Arena homme Foto + © Daniel Sannwald
    Arena homme
  • MM Pop YSL Foto + © Daniel Sannwald
    MM Pop YSL
  • Framing Cherry 3D Foto + © Daniel Sannwald
    Framing Cherry 3D
  • Untitled 1 Foto + © Daniel Sannwald
  • Untitled 2 Foto + © Daniel Sannwald
  • Untitled 3 Foto + © Daniel Sannwald
  • Porträt Daniel Sannwald, Foto Thomas Lohr Foto + © Daniel Sannwald
    Porträt Daniel Sannwald, Foto Thomas Lohr
Hij is een van de belangrijkste figuren binnen de modefotografie van meer recente datum: Sannwald trekt de aandacht door fantasievolle beeldcomposities en krachtige kleuren. De in Kempten geboren fotograaf heeft een zwak voor Wenen en woont in Londen. Wat is zo bijzonder aan hem? Hij heeft het binnen de kortste keren voor elkaar gekregen regelmatig voor tijdschriften zoals i-D, Arena Homme +, Vogue UK en Numéro te werken. Als de ontwerper Bernhard Wilhelm fotograaf was geworden, dan zagen zijn foto’s er misschien uit als die van Daniel Sannwald: hypercreatieve opeenstapelingen van buitengewone ideeën en aanzetten, vaak met het mannelijk lichaam erop afgebeeld. Net als Wilhelm woonde ook Sannwald enige tijd in Antwerpen, waar hij cum laude afstudeerde aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten. Sannwald heeft op veel plaatsen geëxposeerd met zijn foto’s, onder andere bij groepstentoonstellingen in galerieën en musea, zoals het FOAM (Fotografiemuseum Amsterdam), het Barbican Centre in Londen, in de Deichtorhallen in Hamburg en in de C/O Berlin. Sannwalds fantasie wordt ook in de modebranche erkend. Sinds 2012 maakt hij foto- en digitale collages voor het merk Iceberg en muziekvideo’s voor kunstenaars als John Legend en M.I.A. Niet in de laatste plaats leidt hij workshops aan universiteiten zoals de Ecole cantonale d’art de Lausanne – in de ogen van velen een van de beste fotoacademies van Europa. Sannwald, die in eigen land vrijwel onbekend is, krijgt van alle Duitse modefotografen internationaal de meeste aandacht.

2. Katja Rahlwes

  • © Katja Rahlwes, VogueFrance © Katja Rahlwes, VogueFrance
  • © Katja Rahlwes, LUIMagazine © Katja Rahlwes, LUIMagazine
  • © Katja Rahlwes, PurpleFashion © Katja Rahlwes, PurpleFashion
  • © Katja Rahlwes, PurpleFashion2 © Katja Rahlwes, PurpleFashion2
  • © Katja Rahlwes, SelfServiceMagazine © Katja Rahlwes, SelfServiceMagazine
  • © Katja Rahlwes, VogueFrance © Katja Rahlwes, VogueFrance
  • © Katja Rahlwes, VogueNippon © Katja Rahlwes, VogueNippon
  • Porträt Katja Rahlwes ©
    Porträt Katja Rahlwes
De in Frankfurt geboren en in Parijs wonende fotografe werkt regelmatig voor de Franse Vogue en heeft onlangs de fotografie voor een modenummer van Zeit-Magazin verzorgd. De Franse Vogue blijft het hoogst haalbare voor modefotografen en maar heel zelden werken er Duitsers aan mee. Glamour en seks zijn de kenmerken van Katja Rahlwes’ foto’s. Dat Duitsers in staat zijn om foto’s een seksuele lading mee te geven, heeft Helmut Newton al bewezen. Rahlwes heeft in Parijs eerst als stiliste voor avantgarde-modetijdschriften als Self Service en Purple gewerkt voordat ze zelf achter de camera ging staan. In de modefotografie is het belangrijk dat de fotograaf verstand van mode en een zeker gevoel voor stijl heeft. Zo stond Richard Avedon erom bekend zelf aan de styling van de kleding mee te werken voordat hij op de ontspanner drukte. Rahlwes specialiseert zich vooral in de enscenering van vrouwen. Haar werk doet vaak denken aan de stijl van Rainer Werner Fassbinder: subversief, sexy en elegant.

3. Horst Diekgerdes

  • Another Magazine SS 2007 Foto + © Horst Diekgerdes, Another Magazine SS 2007
  • Double Magazine SS 2012 Foto + © Horst Diekgerdes, Double Magazine SS 2012
  • Die Zeit Magazin September 2012 Foto + © Horst Diekgerdes, Zeit Magazin September 2012
  • Rika Magazine SS 2014 Foto + © Horst Diekgerdes, Rika Magazine SS 2014
  • Another Magazine AW 2005 Foto + © Horst Diekgerdes, Another Magazine AW 2005
  • Another Magazine AW 2007 Foto + © Horst Diekgerdes, Another Magazine AW 2007
  • Elle US, September 2014 Foto + © Horst Diekgerdes, Elle US September 2014
  • Porträt Horst Diekgerdes, Foto: Stephanie Kunz Foto + © Horst Diekgerdes
    Porträt Horst Diekgerdes, Foto: Stephanie Kunz
Het is niet veel modefotografen vergund om foto’s te maken die doordringen tot de mainstream van de popcultuur. Dat is precies wat de Noord-Duitse Horst Diekgerdes is gelukt toen hij de cover van het album van de Britpopband This is Hardcore mocht maken. Onder leiding van de legendarische artdirector Peter Saville fotografeerde Diekgerdes voor de cover een jonge vrouw, die ook een pornoster had kunnen zijn, in een seksueel ondubbelzinnige pose. Het album werd een groot succes. In Engeland koketteert de popmuziek graag met de mode en zo gebeurt het dat stilisten, ontwerpers en fotografen nauw met elkaar samenwerken. Onvergetelijk is bijvoorbeeld de Union Jack-jas van Alexander McQueen voor David Bowie. Diekgerdes fotografeert sinds de jaren tachtig in deze scene – ook voor de coolste modetijdschriften ter wereld, vooral voor Another Magazine, en voor een groot aantal modemerken zoals Sonia Rykiel en Chloe. Hij heeft de naam technisch de beste in zijn vak te zijn. Licht instellen, camera scherpstellen en brandpuntsafstanden bepalen, locaties uitzoeken, modellen kiezen, haar en make-up – zelfs de styling is belangrijk voor hem en hij laat niets aan het toeval over. Na vele jaren in de modehoofdstad Parijs te hebben doorgebracht, waar hij nog steeds regelmatig bij modeshows aanwezig is, woont Diekgerdes inmiddels in Zürich en reist hij daarvandaan voor opdrachten de hele wereld rond. Zijn werk werd al in het Institute of Contemporary Art in Boston, in het Fotomuseum Winthertur en in de Hamburgse Deichtorhallen tentoongesteld. Diekgerdes is bezig met artdirector Beda Achermann een ‘Best of’ van zijn werk als koffietafelboek samen te stellen. 

4. Ralph Mecke

  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Foto + © Ralph Mecke Foto + © Ralph Mecke
  • Porträt Ralph Mecke Foto: René Harriman © Ralph Mecke
    Porträt Ralph Mecke
Berlijn, Hamburg, Parijs – dat zijn de tussenstations in de carrière van Ralph Mecke, die sinds 2012 in New York woont. Hij is een van de weinige fotografen die de zegen van Anna Wintour hebben gekregen. Niet alleen werd hij door de bazin van de Amerikaanse Vogue in haar kantoor in New York ontvangen, ook is hij regelmatig voor haar tijdschrift op reis. Onlangs heeft hij in New York een fotoreportage gemaakt van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry – een opdracht die Annie Leibovitz normaal gesproken krijgt. Mecke is erin geslaagd om via zijn portretten een voet tussen de deur van het belangrijkste modetijdschrift ter wereld te krijgen. De in Berlijn geboren Duitser heeft een klein museum voor zichzelf in Berlijn ingericht dat helemaal geen museum is: als je door Anna Marie Jagdfelds weergaloze modewarenhuis – gevestigd in Quartier 206 in de Friedrichstraße – loopt om de nieuwste collecties te inspecteren, zie je als je de trap op en af loopt de hoogtepunten van Ralph Meckes foto's. Afgezien van de inhoud maakt hij gewoon goede foto’s – en altijd portretten: van het model, van het kledingstuk en uiteindelijk van de ontwerper zelf. Als geen andere modefotograaf heeft Mecke een driedimensionale waarneming voor zijn tweedimensionale werk. 

5. Markus Pritzi

  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Foto + © Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
  • Selbstporträt Markus Pritzi Foto + © Markus Pritzi
    Selbstporträt Markus Pritzi
De uit Zuid-Tirol afkomstige Markus Pritzi is onderaan de ladder begonnen. Na enkele jaren fotoacademie werkte hij in München als assistent van reclamefotografen. Dat was in de tijd dat er voor badmodereportages nog regelmatig naar het Caraïbisch gebied en Mallorca werd gevlogen en München, Pritzi’s tweede woonplaats naast Parijs, nog het centrum was van dit soort fotografie. Zo leerde Pritzi in de loop der jaren hoe je licht gebruikt en met modellen werkt. Tijdens deze leertijd werd hij verliefd op de internationale modefotografie en bestudeerde hij de bijbehorende tijdschriften. Pritzi verzamelt moodboards en wat hem het beste bevalt, bewaart hij voor toekomstige opdrachten. Pritzi, die zelf ook een succesvol reclamefotograaf is, heeft zich intussen met grote ambitie en een duidelijke stijl, waarin het model centraal staat, tot een van de besten in zijn vak ontwikkeld. De laatste tijd werkt hij vaak weer analoog. Zijn fotoseries voor Achtung worden gekenmerkt door een precieze schoonheid, want in Pritzi’s foto’s zie je altijd alles: model, kleding, haar, make-up en locatie.

6. Frederike Helwig

  • Foto + © Frederike Helwig Foto + © Frederike Helwig
  • Foto + © Frederike Helwig Foto + © Frederike Helwig
  • Foto + © Frederike Helwig Foto + © Frederike Helwig
  • Foto + © Frederike Helwig Foto + © Frederike Helwig
  • Foto + © Frederike Helwig Foto + © Frederike Helwig
  • Foto + © Frederike Helwig Foto + © Frederike Helwig
  • Porträt Frederike Helwig, Foto Mikolai Berg Foto + © Frederike Helwig
    Porträt Frederike Helwig, Foto Mikolai Berg
Helwig is net als Juergen Teller al jong naar Londen vertrokken en heeft daar naam gemaakt bij The Face en als leerling van Terry Jones bij i-D. De uit Hamburg afkomstige Duitse heeft een frisse stijl en laat zich niet snel uit het veld slaan – ook niet door wispelturige modeontwerpers. Portretten van hen zijn Helwigs specialiteit. Mede door haar directe aanpak in een point-and-shoot-stijl is haar beeldtaal in de loop van de jaren modern gebleven. Helwig flitst graag en op een van mijn lievelingsfoto’s van haar zien we Boris Becker in een astronautenpak door een pub wandelen. Hoewel ze tussen Londen en Wales pendelt, fotografeert Helwig regelmatig voor Duitse tijdschriften en kreeg ze kort geleden in de categorie mood- en modefotograaf van het jaar een onderscheiding voor een mannenmodereportage in Zeit-Magazine.

7. Markus Jans

  • Foto + © Markus Jans, VogueItalia Foto + © Markus Jans, VogueItalia
  • Foto + © Markus Jans, Interview_1 Foto + © Markus Jans, Interview_1
  • Foto + © Markus Jans, FAZ Foto + © Markus Jans, FAZ
  • Foto + © Markus Jans, Interview_2 Foto + © Markus Jans, Interview_2
  • Foto + © Markus Jans, FAZ Foto + © Markus Jans, FAZ
  • Foto + © Markus Jans, Tush Magazine Foto + © Markus Jans, Tush Magazine
  • Foto + © Markus Jans Foto + © Markus Jans
  • Foto + © Markus Jans Foto + © Markus Jans
  • Selbstporträt Markus Jans Foto + © Markus Jans
    Selbstporträt Markus Jans
Markus Jans is de enige in Berlijn wonende modefotograaf met internationale klanten. Zoals in alle beroepen is met name in de modefotografie grondige research het allerbelangrijkste. De in New York gevestigde Steven Meisel, de onomstreden nummer een in het vak, staat erom bekend dat zijn modefoto’s overkomen als reproducties van beroemde schilderijen en dat hij regelmatig naar de shows van de belangrijkste ontwerpers gaat om zich er een beeld van te vormen. Markus Jans volgt als een van de weinige Duitse fotografen Meisels voorbeeld: hij is een regelmatige bezoeker van Parijse modeshows en heeft dus verstand van mode. Dat zie je aan zijn foto’s. Daarnaast werkte Jans een aantal jaar met de New Yorkse kunstenares Nan Goldin aan foto- en boekprojecten. Jans, wiens werk technisch bijna perfect is, verandert op basis van de opdracht van stijl, maar blijft altijd een gepassioneerde modefotograaf. Ook zoekt hij zijn locaties met grote zorg uit, bijvoorbeeld een Zwitserse gletsjer voor een hautecouturereportage voor Achtung. Hij plant de scenario’s van tevoren, zodat hij tijdens de opnames snel en geconcentreerd met model, kleding en team kan werken. Inmiddels fotografeert Jans voor het New Yorkse tijdschrift W, maakt hij regelmatig fotoreportages voor L´Uomo Vogue en heeft hij ook al internationale campagnes voor H&M gemaakt.

8. Peter Langer

  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer
  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer
  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer
  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer, Zeit Magazin
  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer, Achtung Magazin
  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer, Achtung Magazin
  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer, Louis Vuitton
  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer, Bulthaup Magazin
  • Foto + © Peter Langer Foto + © Peter Langer, M Le Magazine du Monde
  • Porträt Peter Langer, Foto: Shinji Minegishi Foto + © Peter Langer
    Porträt Peter Langer, Foto: Shinji Minegishi
Wie had ooit gedacht dat je je als specialist van stillevens tot modefotograaf kunt ontwikkelen. Maar dat is precies wat de uit het Frankenland afkomstige Peter Langer is gelukt. Zijn wekelijkse column in Zeit-Magazin trekt internationaal de aandacht en hij heeft daarbij zijn eigen beeldtaal geschapen om jassen, colberts en jurken te ensceneren. Langer verandert van stijl zoals de mode zelf verandert. Als een van de eerste Duitse fotografen met een dagelijks fotoblog, waarvoor hij ook veel mensen heeft gefotografeerd, maakt Langer tegenwoordig barokke en fantasievolle collages. Dat hij ook mensen en mode uitstekend kan ensceneren heeft hij bewezen met zijn eerste opdracht voor het food- en fashiontijdschrift Achtung Appetit, waarvoor hij niet alleen de driesterrengerechten in het Parijse hotel Bristol, maar ook de gasten heeft gefotografeerd. Inmiddels geniet hij internationale bekendheid en werkt hij ook voor een van de beste Europese tijdschriften, de bijlage M van Le Monde in Parijs.

9. Helmut Fricke

  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Foto + © Helmut Fricke Foto + © Helmut Fricke
  • Porträt Helmut Fricke, Foto: Alfons Kaiser Foto: FAZ/Helmut Fricke
    Porträt Helmut Fricke, Foto: Alfons Kaiser
Helmut Fricke is in 1954 geboren en is daarmee de oudste fotograaf in deze selectie. Al twintig jaar reist hij naar shows in Parijs, Milaan en New York. Voor de Frankfurter Allgemeine Zeitung maakt hij foto’s in de stijl van zijn schrijvende collega Alfons Kaiser: atmosferisch compact, journalistiek precies, soms puntig. Het tweetal heeft het in elk geval sinds het bestaan van de modewebsite style.com opgegeven om close-ups te maken van elke afzonderlijke look, want op de populairste websites van de modewereld kun je alle looks al in een livestream bekijken. Gedrukte media, die in het internettijdperk altijd achter de feiten aanlopen, moeten de mode wat breder zien. Frickes foto’s, waarvan er al enkele in Achtung zijn verschenen, zeggen vaak meer dan de collecties zelf. Als redactiefotograaf van een van de belangrijkste Duitse kranten is Fricke zogezegd het ‘fotografische geheugen’ van onze maatschappij. Eigenlijk fotografeert hij actuele gebeurtenissen zoals partijdagen, topontmoetingen en boekenbeurzen of maakt hij portretten van politici, captains of industry en schrijvers. Maar toch zit Fricke bij modeshows op de eerste rij en slaagt hij erin in het gedrang van de catwalkfotografen, die volgens een strenge hiërarchie zijn opgesteld, armruimte te vinden voor de beste shoot.

10. Maximilan von Gumppenberg/ Patrick Bienert

  • Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
  • Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
  • Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
  • Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
  • Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
  • Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
  • Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
  • Porträt Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert Foto + © Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
    Porträt Maximilian von Gumppenberg/ Patrick Bienert
Het is de droom van veel Duitsers tussen de 20 en 30 met creatieve beroepen om in New York te wonen. New York, dat altijd referentiepunt is voor nieuwe bewegingen in kunst en cultuur, oefent op kunstenaars uit Hamburg, München en Berlijn een grote aantrekkingskracht uit. Als je in New York iets bereikt, is een teken dat je het hebt gemaakt. Dus hebben de twee jonge modefotografen Maximilian von Gumppenberg en Patrick Bienert de lokroep van de stad gevolgd en zich in Brooklyn gevestigd. Ze werken regelmatig voor de Duitse Vogue en fotograferen geregeld voor Carine Roitfelds CR Fashion Book. Von Gumppenberg en Bienert hebben een goed gevoel voor mode en bezoeken ook regelmatig shows. In plaats van zich van shoot naar shoot te haasten, kiezen ze hun projecten goed uit en schaven ze langer aan hun werk. Zo maken ze voor een shoot vaak precieze schetsen om vervolgens hun concept systematisch uit te werken – en als het eens wat langer duurt, maken ze hun werk op eigen verantwoording af. Deze rustige aanpak is de sleutel tot hun succes.