Styleislam Mode für kulturelle Abrüstung

Styleislam 2015
Styleislam 2015 | Foto: Robert Hörnig

Toen in 2005 de karikatuurstrijd escaleerde en islamitische terroristen in Londen verwoestende aanslagen pleegden, kwam designstudent Melih Kesmen uit Witten in het Roergebied op het idee om de islam een vriendelijker gezicht te geven. Zijn T-shirts met het opschrift ‘I love my Prophet’ sloegen zo goed aan, dat hij tot zijn eigen grote verbazing een succesvol ondernemer werd. Een gesprek over islamofobie, mode en het leven in Duitsland.

Meneer Kesmen, eigenlijk was u helemaal niet van plan het label Styleislam op te richten...

Als Europese en Duitse moslim heb ik het allemaal eigenlijk gedaan voor mensen zoals ikzelf, die steeds weer worden geconfronteerd met een vertekend, door de boulevardpers bepaald beeld van de islam. Ik heb weleens meegemaakt dat mensen nerveus werden als ik in een bus stapte omdat ze een potentiële terrorist in me zagen. Ik wilde iets positiefs tegenover dat machteloze gevoel stellen, en zo ontstond in 2005 het idee voor een T-shirt met het opschrift ‘I love my Prophet’. Het ging me erom mijn relatie tot de Profeet en mijn geloof in termen van liefde te definiëren.

U laat zich daarbij inspireren door de Koran.

Porträt Melih Kesmen, Styleislam 2015 Porträt Melih Kesmen, Styleislam | Foto: Robert Hörnig Genau! Precies! Veel mensen weten bijvoorbeeld helemaal niet dat van de 114 soera’s van de Koran er in totaal 112 met de naam van God beginnen en hem steeds als de ‘Albarmhartige’ en ‘Barmhartige’ aanduiden. Maar het huidige beeld van de islam heeft helemaal niets met barmhartigheid te maken! Daar wringt toch iets! Om die tegenstelling te bestrijden heb ik dat T-shirt ontworpen. Voor mensen als ik, die zich voortdurend moeten rechtvaardigen maar daar eigenlijk helemaal geen zin in hebben... (lacht)

U liep in die tijd zelf met dat T-shirt door Londen, waar u toen woonde.

Ja, en de uitwerking was soms echt ongelofelijk! Veel moslims waren blij een positieve islamitische boodschap te zien, vaak begonnen hun ogen echt te stralen. Ze zagen opeens dat je met een islamitisch uiterlijk door een positief statement kunt opvallen.

Waar verkoopt u uw T-shirts en tassen?

Styleislam 2015 Styleislam | Foto: Robert Hörnig We verkopen niet alleen in Duitsland, Groot-Brittannië en in de VS, maar exporteren ook naar Japan, Kazachstan, Brazilië, Australië, naar alle mogelijk landen, ook naar Zuid-Afrika, waar we zelfs een paar winkels hebben.

Wie dragen de mode van Styleislam?

Het grootste deel van onze klanten is natuurlijk moslim, de meesten wonen in Europa. Maar er zijn ook verbazend veel niet-moslims die onze spullen goed vinden; minstens een kwart van onze klanten. Maar die dragen T-shirts met het opschrift: ‘Jezus and Muhammed – Brothers in Faith’.

Hoe verhouden kleding en mode en de islamitische religie zich tot elkaar?

Dat is een kwestie van cultuur. In de loop der eeuwen heeft zich in de moslimbeschavingen een door de ‘islamitische geest’ geïnspireerde mode ontwikkeld, met natuurlijk steeds de  invloeden van de cultuur van het betreffende land. Maar in het algemeen moet de kleding van oudsher de ‘aura’ bedekken – dat wil zeggen alles wat er sexy uitziet. Zolang aan die voorwaarde is voldaan, kunnen ontwerpers hun ‘mode’ maken.

Wat zijn de inspiratiebronnen voor de mode van Styleislam?

Voor de kalligrafieën werk ik graag samen met koefi-kunstenaars. Het Koefische schrift is een van de oudste Arabische schriftvormen. Het is heel minimalistisch en heeft voor mij een tijdloos karakter. Daarnaast houd ik van variaties op de Ottomaanse kalligrafie. Heel spannend is de combinatie van Latijnse letters in de Ottomaanse kalligrafiestijl, daar maak ik ook veel gebruik van.

Na twee jaar in Londen woont u nu weer in Duitsland met uw gezin, in Witten ...
 

  • Styleislam 2015 Foto: Robert Hörnig
    Styleislam
  • Styleislam 2015 Foto: Robert Hörnig
    Styleislam
  • Styleislam 2015 Foto: Robert Hörnig
    Styleislam
  • Styleislam 2015 Foto: Robert Hörnig
    Styleislam
  • Styleislam 2015 Foto: Robert Hörnig
    Styleislam
  • Styleislam 2015 Foto: Robert Hörnig
    Styleislam
We wilden onze kinderen laten opgroeien in een beschermde omgeving, te midden van onze vrienden en familie. In het snelle leven van Londen hadden we minstens tien jaar nodig gehad om een hechte vriendenkring op te bouwen. De beslissing had ook te maken met onze wens diepe vriendschappen op te bouwen en te onderhouden. Het Roergebied is al meer dan 150 jaar een immigratieland en wij voelen ons hier goed en thuis. Het is echt ons vaderland.

Voelt u zich hier ook als moslim goed?

Soms is het wel een beetje ergerlijk als mensen je steeds weer gaan uitleggen dat ‘de islam’ gewelddadig en ondemocratisch is. Toch grijp ik wel elke gelegenheid tot discussie aan om de mensen een beetje van hun stereotypen af te brengen. Met mijn mode probeer ik daar ook aan bij te dragen. Maar als ik voortdurend berichten over de gruweldaden van de Islamitische Staat in het Nabije Oosten en van andere islamitische terreurgroepen zou zien en geen andere informatiebronnen had, zou ik net zo over de islam denken.

U bent zelf ook door islamitische hardliners aangevallen...

Ja, zeker. De charlatans hebben vrij spel omdat de meeste mensen geen goed of kritisch theologisch fundament hebben. Je hoeft maar zo’n Rover-Hotzenplotz-baard te hebben en wat retorische frasen uit te kramen, en er is – helaas – geen kunst aan om de mensen te inspireren en in beweging brengen. Maar het is allemaal veel complexer dan een stel salafisten de mensen willen doen geloven. Daarom probeer ik ook altijd als ik de kans heb met jonge mensen in gesprek te gaan, om hun kritische denken te versterken.

Volgt u een bepaalde islamitische richting?

Styleislam 2015 Styleislam | Foto: Robert Hörnig Kent u Leopold Weiß? Dat was een intellectueel uit een joodse familie van rabbijnen in de huidige Oekraïne, zijn geboortestad hoorde bij zijn geboorte, in 1900, nog bij Oostenrijk-Hongarije. Hij bekeerde zich later tot de islam en noemde zich Muhammad Assad. Hij had door zijn afkomst al een solide theologische opleiding. Hij is bijvoorbeeld de eerste Europese moslim die een koranexegese heeft geschreven. Wat ik zo fascinerend aan hem vind, is dat hij vanuit het perspectief van een Europeaan totaal anders over de islam kan reflecteren dan iemand die in een Arabisch land is opgegroeid. Kritisch denken wordt in het Nabije Oosten niet bepaald gestimuleerd bij jonge mensen, helaas. Dat is een van de redenen dat ik er trots op ben dat ik een Duitse en Europese moslim ben. Want hier kan ik mijn geloof wezenlijk vrijer en minder bevooroordeeld, volgens mijn eigen voorstellingen, praktiseren.