Interview met Firas Alshater ‘Vluchteling zijn was niet mijn droombaan’

Firas Alshater
Firas Alshater | Foto (detail) © Jim Naughton

‘Wie zijn die Duitsers?’ vraagt Firas al-Shater op zijn Youtube-kanaal Zukar. Een gesprek met de Syrische filmmaker, die als vluchteling in Berlijn woont, over acceptatie, thuisgevoel en humor.

Meneer al-Shater, sinds begin 2016 hebt u met uw youtube-kanaal Zukar furore gemaakt in de sociale netwerken. In de media wordt u vaak de ‘vluchtelingen-youtuber’ genoemd. Hoe zou u zichzelf noemen?

Ik ben gewoon iemand die probeert problemen aan te kaarten – voor de Duitse samenleving en voor vluchtelingen. Ik krijg feedback van mensen die mijn video’s goed vinden, maar ook van rechtsextremisten. Ik bereik dus heel veel verschillende doelgroepen. Maar het is niet mijn droombaan om vluchteling in Duitsland te zijn, ik heb het niet uitgezocht.

In uw eerste video stelt u zichzelf als volgt voor: ‘In Syrië maakte ik films, als ik niet in de gevangenis zat omdat ik films maakte’. Sinds mei 2013 bent u in Duitsland. Twee zulke verschillende levens, hoe gaat dat samen?

Ik heb van meet af aan besloten dat ik – los van hoe de samenleving hier is – de mensen moet accepteren, zodat ze ook mij accepteren. Ik moet doorgaan en doen waar ik zin in heb. Dat is mijn goed recht.
 


In die video, die u in één klap bekend maakte, staat u geblinddoekt op de Alexanderplatz, met naast u een bord: ‘Ik ben een Syrische vluchteling. Ik vertrouw jou – vertrouw jij mij? Geef me een knuffel.  Hoe is het idee daarvoor ontstaan?

Toen bij de Pegida-demonstraties de herfst van 2014 in Dresden zoveel mensen ‘Buitenlanders oprotten’ riepen, vroeg ik me af: zijn alle Duitsers zo? Om daarachter te komen ben ik op de Alexanderplatz in Berlijn gaan staan en heb ik die video gemaakt.
 

Zo werkt integratie

En tot welke conclusie bent u gekomen?

De Duitsers, dat zijn tachtig miljoen mensen, een grote samenleving Je kunt niet zeggen: ze zijn zus of ze zijn zo. En met de vluchtelingen is het precies hetzelfde. Ze komen ook uit grote samenlevingen met heel verschillende mensen. Ik moet de mensen accepteren zoals ze zijn en omgekeerd. Zo werkt integratie. Dat wil ik met mijn video’s vertellen.

Uw webclips zitten heel professioneel in elkaar. Welk team zit daarachter?

Ons team bestaat uit producent en co-auteur Jan Heilig, een cutter, een cameraman en ik. We schijven samen het script, bespreken het en beslissen wat we het beste vinden. Mijn video’s zijn in het Duits, maar ik bied ze in meerdere talen aan – Afghaans, Arabisch, Engels – zodat al mijn fans ze kunnen begrijpen.

Het is niet mijn taak politicus te zijn

U snijdt met veel humor en ironie maatschappelijke discussies en problemen aan. Na de gewelddadigheden tegen vluchtelingen in Clausnitz in februari 2016 kwam u met de satirische video ‘Workshop: mijn eerste vluchteling’ waarin u inspeelt op de angst voor vluchtelingen onder de Duitsers. Welke betekenis heeft humor in uw werk?

Humor is een goede manier om harten te bereiken en te openen. Ik probeer met humor te laten zien hoe ik als mens, als Firas, en niet als vluchteling, als Syriër, met bepaalde problemen omga.
 

Ziet u zichzelf als politiek satiricus?

Het is niet mijn taak politicus te zijn of me over politieke onderwerpen uit te laten. Het gaat erom dat we elkaar zonder vooroordelen tegemoet treden. Mensen zijn gewoon mensen, waar ze ook vandaan komen.

Maar in het publieke debat over de vluchtelingen spelen vooroordelen juist een grote rol.

Ik vind de situatie eigenlijk helemaal niet zo zorgwekkend.Maar de media laten vooral de problematische kanten zien. We horen op het moment nauwelijks iets over mensen die vluchtelingen helpen, alleen maar over rechtsextremisten. We vergeten dat er nog steeds veel mensen zijn die vluchtelingen welkom heten.

Thuis is waar ik me als mens gezien voel

Na de aanslagen in Brussel in maart 2016 zette u de video ‘Brussel, wij allemaal!’ online. Daar lezen we: ‘Arabier in Duitsland! Dit is je nieuwe thuis.’ U woont zelf in de Berlijnse wijk Prenzlauer Berg. Wat betekent thuis voor u?

Thuis is een plek waar ik me goed voel en waar ik deel uitmaak van een gemeenschap. Het is een plek waar ik me als mens gezien voel en niet bang hoef te zijn als ik mijn mening zeg. In Syrië is een post of video met kritiek op Assad al genoeg om in de gevangenis terecht te belanden.
 

Alleen in 2015 zijn er al bijna 80.000 mensen naar Berlijn gevlucht, onder wie veel Syriërs. Bent u een aanknopingspunt en contactpersoon voor uw landgenoten?

Ik heb veel contacten met vluchtelingen, vooral met mensen die ik nog uit Syrië ken. Er kloppen heel veel mensen bij me aan, ze vragen of ik kan helpen, of ik kan vertalen. Door mijn YouTube-werk kennen veel mensen me zo langzamerhand.

Wat zijn uw verdere plannen?

We willen natuurlijk doorgaan met Zukar, ik ben toegelaten tot de Filmacademie in Babelsberg om montage te studeren, en in de herfst verschijnt mijn eerste boek. Ik heb veel mogelijkheden om te werken, er staan veel deuren open voor me. Nu moet ik kijken wat het beste bij me past.
 
Firas al-Shater (1991) is opgegroeid in Damascus, waar hij de toneelacademie volgde. Hij was medeorganisator van de eerste demonstraties tegen het Assad-regime en voor een vrij Syrië. Als activist en filmmaker documenteerde hij de ontwikkelingen in zijn land, werd gevangengenomen en gemarteld. Sinds 2013 leeft Firas al-Shater als erkend asielzoeker in Berlijn.