Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)
Rachel Leah Jones Rachel Leah Jones | © Philippe Bellaiche

Cut it out – films tegen censuur

Regisseurs uit 20 landen maken films tegen censuur. Elke film van maximaal 45 seconden vormt een teken van solidariteit met mensen uit alle landen die te kampen hebben met inperking van de vrijheid van meningsuiting en vestigt de aandacht op het gevaar van censuur dat ook liberale samenlevingen bedreigt.

 

Cut it out – films tegen censuur 

Op initiatief van het Goethe-Institut maken gerenommeerde regisseurs uit 20 landen korte films tegen censuur van maximaal 45 seconden. De films zijn een zichtbaar teken van solidariteit met de mensen in alle landen waar de vrijheid van meningsuiting beperkt is. Ze willen de aandacht vestigen op het gevaar van censuur dat ook zogenaamd liberale samenlevingen bedreigt.

Ter gelegenheid van de internationale start van het project worden de eerste 14 films gepubliceerd en via sociale media verspreid. In de komende weken volgen er meer. De Duits-Franse cultuurzender ARTE fungeert als mediapartner.

De regisseurs van het project komen uit de volgende landen: Angola, Bosnië & Herzegovina, Brazilië, China, Duitsland, Georgië, Groot-Brittannië, Indonesië, Israël, Oostenrijk, de Filipijnen, Polen, Roemenië, Rusland, Thailand, de Tsjechische Republiek, Turkije, Hongarije, de Verenigde Staten en Vietnam.

Cut it out - films tegen censuur


Een museumdirecteur wordt ontslagen omdat zijn aanpak niet strookt met de eisen van de nationale geschiedschrijving. Een liberale universiteit verliest zonder opgaaf van reden haar vergunning. Een filmfonds wordt door het ministerie van cultuur gedwongen om de namen vrij te geven van docenten die pleiten voor steun aan politiek onwelgevallige films. Een journalist doet onderzoek naar vermeende staatscorruptie en wordt bedreigd met vervolging. 
 

Wij zijn de nieuwe

Van klassieke autocratieën is het al lang bekend: de onderdrukking van politieke oppositie, afwijkende meningen en standpunten. Maar inmiddels wordt censuur als (cultuur)politiek instrument ook steeds meer ingezet in landen die zichzelf democratisch noemen. Ze beweren weliswaar dat daarmee hogere belangen worden gediend, maar doen dat niet zelden met andere bedoelingen. Zo constateerde David Kaye, speciaal VN-rapporteur voor de vrijheid van meningsuiting, eind 2016: “Ik maak me vooral zorgen over het feit dat veel regeringen legitieme gronden voor bepaalde beperkingen – zoals de bescherming van de nationale veiligheid en openbare orde of de rechten van het individu – als vijgenbladeren gebruiken om onwelgevallige meningen of kritiek op de staat en zijn vertegenwoordigers aan te pakken.” In het licht van immense politieke en maatschappelijke, technologische en ecologische uitdagingen in de wereld lijkt de vrijheid van meningsuiting in de ogen van veel mensen eenoverbodig goed te worden. Maar dit ondergeschikte karakter bedriegt. De vrijheid van meningsuiting en de kunst zijn onontbeerlijk om de toekomst vorm te geven. Zij vormen namelijk de basis voor uitwisselingsprocessen die onmisbaar zijn om al deze huidige en toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden.


Wat er niet is, kan niet verdwijnen

Nog problematischer dan de daad van de censuur zelf zijn de psychologische gevolgen ervan. Censuur leidt tot zelfcensuur en dat is beslist geen bijzaak. Pas door zelfcensuur krijgt censuur het uitgebreide effect dat het uiteindelijke doel is. Terwijl de censuuringreep zelf nog te bestrijden is omdat deze als feitelijke gebeurtenis althans theoretisch weerlegbaar is, ontbreekt van zelfcensuur elk concreet bewijs. Want hoe kan het ongezegde worden gehoord en het ongeschrevene worden gelezen? Het is niet van de aardbol verdwenen, maar het is er nooit geweest. Al bijna veertig jaar geleden waarschuwde schrijfster Ingeborg Drewitz in haar bundel Mut zur Meinung: “Het is beslist niet zo dat de gevallen van praktische censuur die in dit boek te lezen zijn inmiddels als een gevolg van publieke hysterie kunnen worden geclassificeerd en daarmee als afgedaan mogen worden beschouwd, het boek dus slechts moet worden gezien als een samenvatting van een fatale ontwikkeling. Integendeel, er is een gewoonte ontstaan van voorzichtigheid, van het liever-niet-zeggen.”
 

De jagende koning

Toen hij werd geïnterviewd over het fenomeen censuur, wees een van de deelnemende regisseurs, Temur Butikashvili, op de 18de-eeuwse vorst, monnik, diplomaat en schrijver Sulchan-Saba Ordeliani uit Georgië, die de fabel “De koning en de schilder” schreef. Daarin vertelt hij over een koninkrijk waarvan de heerser op een dag een portret van zichzelf wenste. Er werd een schilder opgetrommeld, die echter wanhopigwerd van de opdracht die hij moest vervullen, want de koning was aan één oog blind. “Als ik hem met twee gezonde ogen schilder”, zo dacht de schilder, “zal ik van liegen worden beticht. Maar schilder ik hem met één oog, dan zal het ook zijn ongenoegen wekken. Ik ben ten dode opgeschreven!” Maar terwijl de schilder nog worstelde met zijn lot, kreeg hij een idee. De koning, wiens passie voor de jacht alom bekend was, schilderde hij al richtend met een geweer in zijn hand en samengeknepen ogen. Met dit portret was de koning tevreden en het redde de schilder van de dood.

Films

Dan und Noit Geva

Israël | 2018 |
Hebreeuws met Engelse ondertiteling


Aanslagen zijn de extreme vorm van censuur.‘ – George Bernard Shaw

Dan en Noit Geva maken sinds 1993 bekroonde documentaire films. Hun meer dan 30 films over complexe Israëlische realiteit omvatten The Documentarians (2016), Noise (2012), Description of a Memory (2006), Think Popcorn (2004) en What I saw in Hebron (1999).
Dan is docent in documentaire studies en auteur van het boek Toward a Philosophy of the Documentarian (Palgrave, 2018).
 

Mischa Leinkauf

Duitsland  | 2019 |
Engels


‚Onderdrukt en opgesloten. Nooit tot zwijgen gebracht.‘


Mischa Leinkauf, geb. 1977 in Oost-Berlijn. Actiekunstenaar en filmmaker die internationale faam verwierf nadat hij in 2014 met zijn collega Matthias Wermke naar de Brooklyn Bridge in New York ging en de nationale vlaggen ruilde voor twee witte vlaggen.
Zijn film Symbolic Threats, die de reacties van de media in de uren en dagen die volgden documenteert, won talloze prijzen.
 

Radu Jude

Roemenië | 2019 |
Roemeens met engelse ondertiteling

Je kunt de onderdrukte geschiedenis niet vinden in musea; je moet ze zoeken op foto's, of in de werken van sommige historici, of in kunstwerken of in films.‘

Radu Jude, geb. 1977, begon als assistent-directeur van C. Costa-Gavras. Zijn speelfilm Aferim, bekroond met de Zilveren Beer op de Berlinale 2015, behandelt verschillende vormen van vooroordelen.
Zijn meest recente film, de tragikomedie I Do not Care If We Go Down in History as Barbarians, is een confrontatie met Roemeense medeplichtigheid aan de Holocaust en ontving in 2018 de hoofdprijs op het Filmfestival in Karlovy Vary.
 

Bence Fliegauf

Hongarije | 2018 | Engels

Geen van onze films weerspiegelt het huidige politieke klimaat in Hongarije.

Bence Fliegauf (1974) ging nooit naar een filmacademie. In zijn dikwijls bekroonde films belicht hij sociale problemen en hedendaagse taboes. Voor zijn speelfilm Just the Wind over een reeks moorden op Roma in Hongarije won hij op de Berlinale 2012 de Grote Prijs van de Jury.
 

Rebecca Baron

VS | 2018 | Engels

“Veel van mijn werk gaat over het thema van het onzegbare en onuitspreekbare.” – Rebecca Baron (1968) houdt zich in haar artistieke filmessays bezig met hedendaagse maatschappelijke kwesties en de constructie van de geschiedenis. Ze nam deel aan documenta 12 en geeft les aan het California Institute of the Arts.
 

Pimpaka Towira

Thailand | 2018 | Engels

“Ik maak films om weer te geven wat ik denk over de situatie in Thailand.” – Pimpaka Towira (1967) is de eerste vrouw in de Thaise film die internationale bekendheid verwierf. Haar eerste speelfilm One Night Husband (2003) ging op de Berlinale in première en was vervolgens op talloze filmfestivals in binnen- en buitenland te zien. In 2007 maakte ze een serie korte films waarin regisseurs en kunstenaars zich uitspreken tegen de staatscensuur van films. In 2009 ontving ze de Silpathorn-prijs van het Thaise ministerie van cultuur.
 

Piotr Wysocki

Polen | 2018 | Engels

“De kerk gebruikt haatdragende taal om burgerrechten in te perken.” – Piotr Wysocki (1976) studeerde aan de Academie van Schone Kunsten in Warschau. In zijn korte documentaires, video-installaties, acties en performances analyseert hij mensen die zich geconfronteerd zien met de realiteit van hun culturele en sociale randvoorwaarden of roept hij hen op in actie te komen. Zijn korte film Aldona werd op tal van internationale documentairefestivals vertoond.
 

Temur Butikashvili

Georgië | 2018 | Georgisch met Engelse ondertiteling

‚Bedankt dat u onze klant bent!‘


Geboren in 1961. Diverse speelfilms, korte films en documentaires, ook voor televisie, die zich kenmerken door een mix van scherpe maatschappelijke observatie en een zeer individueel gevoel voor humor. In 2009 kreeg hij een beurs voor het Berlijnse kunstenaarsprogramma van de DAAD.
 

Rachel Leah Jones

VS / Israël | 2018 | Engels

Stilte is verraad.‘

Geboren in Berkeley, opgegroeid in Tel Aviv. Studeerde sociologie en heeft een MFA in Media Arts Production. Haar documentaires bevatten meestal een maatschappijkritische component: 500 Dunam On the Moon, Gypsy Davy en Roshmia. Betrokken bij progressieve mediaprojecten in Tel Aviv, Jeruzalem en New York. Over haar belangrijkste kwaliteiten als filmmaker zegt ze: “Honger naar complexiteit, een hang naar boosheid, een grote voorliefde voor de waarheid.”
 

Ana Luiza Azevedo

Brazilië | 2018 | Portugees met Engelse ondertiteling

‚Manifesten worden onderdrukt, ze willen een censuurland.‘ – Cristal Rocha, Brazilië

Geboren in 1959. Studeerde kunst. Medeoprichter van de productiefirma Casa de Cinema de Porto Alegre. Sinds 1984 draaiboekschrijver en regisseur voor film en televisie. Won verschillende prijzen op internationale filmfestivals voor haar veelzijdige werk. Tot haar belangrijkste films behoren Barbosa (1988), Ventre Livre (Liberation, 1994) en Antes que o mundo acabe (Before the world ends, 2009).
 

Wang Wo

China | VS | 2018 | Chinees / Engels

Als we stom zijn, verliezen we onze stem.‘

Geboren in 1967. Studeerde grafische vormgeving en visuele communicatie aan de Tsinghua Universiteit. Sinds 2008 docent aan de Li Xianting Filmschool. Zijn documentaires en korte films gaan over actuele maatschappelijke en politieke thema’s waarmee hij een breed publiek wil bereiken. A Filmless Festival (2015) documenteert de gewelddadige beëindiging van het 11e Independent Film Festival in Beijing door de politie.
 

Anat Even

Israël | 2018 | Engels

Zelfcensuur onder burgers groeit steeds meer.‘

Geboren in 1960. Studeerde kunst en regie in de VS. Sinds 1992 documentairemaker en producent. Ontving in 2001 de eerste prijs op het filmfestival van Leipzig voor Asurot (Gevangen). In haar documentaires behandelt ze op zeer uiteenlopende wijze zowel het heden als de geschiedenis van de staat Israël en het Israëlisch-Palestijnse conflict: “Ik ben een politiek wezen en een politieke regisseur. Zonder deze blik kan ik niet uit het raam kijken.”
 

Aysun Bademsoy

Duitsland | Turkije | 2018 | Turks met Engelse ondertiteling

Censuur heeft veel gezichten.‘

Geboren in 1960. Studeerde journalistiek en theaterwetenschap. Sinds 1989 tal van documentaires over interculturele thema’s, bijvoorbeeld over Duitse politieagenten en voetbalsters met een migratieachtergrond. Haar films worden vaak op de Berlinale vertoond. Over culturele identiteit zegt ze: “Je wordt tot Turkse gemaakt.”
 

J. P. Sniadecki

VS | 2018 | Chinees / Engels

Censuur kan de tekenen van onderdrukking niet wegnemen.‘

Geboren in 1979. Antropoloog en filmmaker. Werkt in China en de VS. Zijn films maken deel uit van de collectie van het Museum of Modern Art in New York en San Francisco. Ze werden vertoond op de Whitney Biennial, de Biënnale van Shanghai, in het Guggenheim en op talloze internationale filmfestivals. Mede-initiatiefnemer van de reeks Cinema On The Edge, die onafhankelijke Chinese films vertoont. In 2017 zei hij: “Veel van mijn films ontstaan als reactie op een plaats.”
 

Petr Vaclav

Frankrijk | Tsjechië | 2018 | Frans met Engelse ondertiteling

En wij? Het publiek, luisteraars, lezers? Wat doen wij?‘

Geboren in 1967. Studeerde filmregie aan de FAMU in Praag. Zijn speelfilms en documentaires werden op de belangrijkste internationale festivals vertoond en bekroond. Vaak pijnlijke confrontatie met de werkelijkheid. Nikdy nejsme sami (We are not alone, 2016) won een publieksprijs op de Berlinale: “Ik wilde een wereld laten zien waar de vrijheid van de mensen zeer relatief is.“
 

Avi Mograbi

Israël | 2018 | Hebreeuws met Engelse ondertiteling

Van tijd tot tijd zou je je mond kunnen houden, toch?‘

Geboren in 1956. Maakt sinds 1989 dikwijls experimentele documentaires in de traditie van de cinéma vérité. Houdt zich kritisch bezig met de politiek in zijn land. Heeft deelgenomen aan talloze festivals, waaronder in Cannes, en internationale onderscheidingen ontvangen. Medeoprichter van de Israëlische mensenrechtenorganisatie Breaking the Silence. Zegt over zijn werk: “Sommigen zien zichzelf misschien als een stille vlieg aan de wand. Ik zie mezelf meer als een vlieg in de soep – totale betrokkenheid.”

 

Thi Nguyen

Vietnam | 2018 | Engels

‚Onverholen solidariteit.‘

Geboren in 1973. Regisseur en videokunstenaar. De complexe en traumatische geschiedenis van Vietnam staat centraal in haar werk. Haar bekendste documentaire, Love Man Love Woman (2007), gaat over de situatie van homoseksuele mannen in haar land. In 2009 richtte zij het HanoiDocLab op, een onderwijsinstelling voor documentaire film. In 2015 kreeg zij een beurs voor het Berlijnse kunstenaarsprogramma van de DAAD. Ze zegt over haar onderzoek: “Het is niet eenvoudig als onafhankelijke filmmaker in Vietnam, je krijgt nauwelijks toegang tot historische archieven.”
 

Nikolai Nasedkin

Rusland | 2018 | Engels

‚De ware plaats van vrijheid kan alleen in jezelf zijn.‘

Geboren in 1954. Studeerde schilderkunst van 1970-1974. Sinds 1982 talloze solo- en groepstentoonstellingen. Tekeningen, schilderijen, installaties en sinds kort ook steeds meer videowerken. Een belangrijk thema in zijn werk is herinnering: “Zolang we de verschrikkingen van het stalinisme niet onder ogen zien, zullen we niet vrij zijn.”
 

Popo Fan

China | 2018

We hopen dat de censuur van films in het openbaar in twijfel zal worden getrokken.‘

Geboren in 1985. Regisseur en activist. In 2017 deelnemer aan Berlinale Talents. Zijn thema’s zijn de LGTB-zichtbaarheid in films, zoals het homohuwelijk (New Marriage) en transseksualiteit (Be A Woman), en het feminisme (The VaChina Monologues)[T1] . Organiseert het Beijing Queer Film Festival. Toen in 2014 zijn documentaire Mama Rainbow van de Chinese streamingdiensten verdween, daagde hij de staatscensor voor de rechter: “We hopen te bereiken dat er in de publieke opinie vraagtekens worden geplaatst bij de censuur van films.”
 [T1]Enigszins aangepast, omdat feminisme niet onder LGTB-zichtbaarheid valt.
 

Phil Mulloy

Groot-Brittannië | 2018 | Engels

‚We verbergen deze dingen voor onszelf.‘


Geboren in 1948. Studeerde schilderkunst en filmregie. Werkt sinds de jaren tachtig als animatiekunstenaar. Besteedt in minimalistische, grotesk-vervreemdende stijl aandacht aan maatschappelijke problemen. Oogst veel lof, onderscheidingen en ook boze reacties voor zijn korte en lange animatiefilms: “Onlangs werd dezelfde film van mij als briljant en ook als rotzooi afgeschilderd – dat is toch fantastisch!”
 

D. Danquart & B. Klügel

Duitsland | 2018 | Engels
Toegelaten voor 18 jaar en ouder

‚Censuur is willekeurig.‘

Didi Danquart: Geboren in 1955. Studeerde psychologie en sociologie. Zijn trilogie Deutsche Conditio Humana I-III behandelt als fictie verschillende facetten van het Duitse verleden en vormt samen met de meer dan 20 documentaires de kern van zijn werk.
Bastian Klügel: Geboren in 1986. Sinds 2015 freelanceproducent, -regisseur en -schrijver, oprichter van filmfaust filmproduktion, Klügel & Reichel GbR.
 


Partner

[© ARTE]

Top