Initiatief “Pulse of Europe” Politiek is wat jullie ervan maken

“Pulse of Europe” founder Daniel Röder at one of the demonstrations for Europe, surrounded by blue balloons and flags in Frankfurt am Main
Photo (detail): © Tim Wegner

Al maandenlang komen in Duitsland tienduizenden mensen op straat om te demonstreren vóór Europa. Dat doen ze bijvoorbeeld tijdens de demonstraties van “Pulse of Europe”. Ze willen een signaal geven: “Voor ons, burgers, is Europa belangrijk.”

Al maandenlang trekken in Duitsland elke zondag tienduizenden mensen de straat op. Het bijzondere is dat ze niet tégen, maar vóór iets demonstreren. En dan nog voor iets wat op het eerste gezicht behoorlijk abstract, institutioneel en ver weg lijkt: de Europese Unie (EU). Maar het mag stormen, de regen mag met bakken uit de hemel vallen, ze zijn er. Ze laten blauwe ballonnen op, vormen een menselijke ketting en laten door microfoons horen wat ze aan Europa waarderen. Hun beweging “Pulse of Europe” bestaat al lang niet meer alleen uit Duitsers: sinds april 2017 wordt “Pulse of Europe” uitgedragen door mensen in 120 steden in 13 EU-lidstaten. Waarom?

Toen de oprichter van de beweging, de Frankfurtse jurist Daniel Röder, eind 2016 tot de eerste demonstratie opriep, wilde hij twee dingen bereiken. Enerzijds waren hij en zijn vrouw geschokt door de verkiezing van Donald Trump tot Amerikaans president, en dat terwijl ze nog niet eens bekomen waren van de Brexit. Voor Europa demonstreren - dat moest henzelf en anderen moed geven en het gevoel versterken dat ze niet alleen staan. Bovendien wilde Röder een signaal geven aan Duitse en Europese politici: “Voor ons, burgers, is Europa belangrijk. Blijf ervoor vechten - wij doen mee!”

Van 200 naar 40.000 deelnemers

Röder, nu halverwege de veertig, heeft vroeger nooit betoogd en behoort ook niet tot een of andere partij. Maar nu wilde hij zich duidelijk uiten als voorstander van Europa. En dat geldt voor heel wat mensen die naar de “Pulse of Europe”- betogingen komen. Vooral voor de jongeren. Als je hen vraagt of ze vroeger al politiek actief waren, krijg je doorgaans antwoorden als “Nee, maar nu ben ik voor het eerst in mijn leven bang dat er in Europa oorlog komt.” Of: “Nee, tot nog toe leek mij het bestaan van de Europese Unie iets vanzelfsprekends, maar dat is nu anders.” Of: “Nee, maar ik ben bang dat Europa uiteenvalt en daar wil ik iets aan doen.”

“Pulse of Europe” is op korte tijd zeer groot geworden. Waren er bij de eerste betoging nog maar 200 mensen aanwezig, dan zijn dat er nu elke week zo’n 40.000. Veel deelnemers waarderen het dat de beweging door burgers zelf op gang is getrokken en niet door een of andere partij of overheid. Daardoor vinden ze het gemakkelijker om mee te doen. Ook het losse kader bevalt hen. Wie naar de wekelijkse demonstraties wil komen, die komt; wie eens geen tijd heeft, komt gewoon niet. Op sociale media kan iedereen onder de hashtag #pulseofeurope nakijken wat hij heeft gemist. En iedereen weet dat hij op straat niet de problemen moet oplossen die er in Europa natuurlijk ook zijn. Hier kan hij gewoon alvast zijn sympathie laten zien voor het eengemaakte Europa.

Het goede in Europa zien

Ook in andere landen hebben jonge mensen de behoefte om dit te doen. In Londen trokken ze in maart 2017 met tienduizenden de straat op om de Brexit af te wenden. De beweging “European Movement United Kingdom” wil de strijd nog niet opgeven. En de pro-Europese campagne “The European Moment”, waartoe onder meer de “Jonge Europese Beweging” en “Stand Up for Europe” behoren, riep voor de verkiezingen in Frankrijk op tot speciale demonstraties. Wat alle deelnemers gemeen hebben, is dat ze willen leven in een Europa waarvan de richting niet door nationalisme wordt bepaald.
“Pulse of Europe”-oprichter Daniel Röder is zelf verrast door het succes van zijn idee. Ook al hoopte hij van meet af aan om een stem te geven aan een tot dan toe “zwijgende meerderheid”, toch is hij nog steeds verbaasd over hoeveel mensen daadwerkelijk samen met hem op straat zijn gekomen. Het doet hem plezier dat zoveel mensen hem komen vertellen wat de demonstraties voor hen betekenen. En dat is vooral dat ze deel uitmaken van een grotere gemeenschap, die in een eengemaakt Europa naast alle moeilijkheden vooral het goede ziet – een gemeenschap die ook zichtbaar wordt, terwijl nationalistische bewegingen aan belang verliezen.

Van bij het begin wilde Röder zijn demonstraties minstens tot de tweede ronde van de verkiezingen in Frankrijk blijven houden. En daarna? De voorvechters van Europa willen niet gewoon opnieuw onzichtbaar worden. Sinds 7 mei 2017 heeft “Pulse of Europe” voor een nieuw ritme gekozen: er wordt niet meer wekelijks, maar elke eerste zondag van de maand gedemonstreerd. Want ook wanneer er niet direct een verkiezing op komst is, blijven er altijd redenen om zich voor Europa in te zetten.

“Europa betekent voor ons maximale vrijheid om te reizen. We kunnen ons niet voorstellen dat we voor gesloten grenzen zouden staan. Na ons middelbaar waren we samen in Spanje, waar we met een groepje Erasmusstudenten optrokken. Vandaag maken veel van onze vrienden zich zorgen over Europa. Daarom moeten we laten zien waar we voor staan. En we trekken liever old-school de straat op dan aan stemmingmakerij te doen op het internet.”

“Op de betoging van “Pulse of Europe” wil ik laten zien dat ik voor Europa ben. Ook in het dagelijks leven trouwens: daarom heb ik in Kreuzberg een Europa-sweater gekocht. Ik vind het mooi dat Duitsland deel uitmaakt van Europa, samen zijn we veel sterker dan alleen. Europa is deel van mijn identiteit. Dat heb ik gemerkt toen ik burgerdienst deed in Hongarije. De crisis in Griekenland raakte mij persoonlijk. En nu ben ik zeer begaan met de Brexit en de verkiezingen in Frankrijk.”
“Ik ben in het 3de middelbaar, we hebben net geleerd over de Europese Unie. Maar ook persoonlijk interesseert het mij. Met ons gezin gaan we elk jaar op reis naar een andere grote stad om Europa beter te leren kennen. We waren pas in Londen. Ik denk dat het op dit moment bijzonder belangrijk is om zich uit te spreken vóór Europa, tegen de nationalisten. Die mogen niet beslissen hoe het met Europa verdergaat. Voor Duitsland is het erg belangrijk in de EU te blijven.”
  • Christian Wilhelm, 37 jaar, Berlijn Foto (Ausschnitt): © Friederike Haupt
    Christian Wilhelm, 37 jaar, Berlijn

    “Op de betoging van “Pulse of Europe” wil ik laten zien dat ik voor Europa ben. Ook in het dagelijks leven trouwens: daarom heb ik in Kreuzberg een Europa-sweater gekocht. Ik vind het mooi dat Duitsland deel uitmaakt van Europa, samen zijn we veel sterker dan alleen. Europa is deel van mijn identiteit. Dat heb ik gemerkt toen ik burgerdienst deed in Hongarije. De crisis in Griekenland raakte mij persoonlijk. En nu ben ik zeer begaan met de Brexit en de verkiezingen in Frankrijk.”
  • Johann von Alversleben, 16 jaar, Berlijn Foto (Ausschnitt): © Friederike Haupt
    Johann von Alversleben, 16 jaar, Berlijn

    “Ik ben in het 3de middelbaar, we hebben net geleerd over de Europese Unie. Maar ook persoonlijk interesseert het mij. Met ons gezin gaan we elk jaar op reis naar een andere grote stad om Europa beter te leren kennen. We waren pas in Londen. Ik denk dat het op dit moment bijzonder belangrijk is om zich uit te spreken vóór Europa, tegen de nationalisten. Die mogen niet beslissen hoe het met Europa verdergaat. Voor Duitsland is het erg belangrijk in de EU te blijven.”
  • Johanna von Hellfeld (links) en Mia Schneemelcher, allebei 25 jaar, Bonn Foto (Ausschnitt): © Friederike Haupt
    Johanna von Hellfeld (links) en Mia Schneemelcher, allebei 25 jaar, Bonn

    “Europa betekent voor ons maximale vrijheid om te reizen. We kunnen ons niet voorstellen dat we voor gesloten grenzen zouden staan. Na ons middelbaar waren we samen in Spanje, waar we met een groepje Erasmusstudenten optrokken. Vandaag maken veel van onze vrienden zich zorgen over Europa. Daarom moeten we laten zien waar we voor staan. En we trekken liever old-school de straat op dan aan stemmingmakerij te doen op het internet.”