Social Business Ondernemen voor een betere wereld

De drie oprichters van “Was hab ich”?
De drie oprichters van “Was hab ich”? | © Amac Garbe

Ze zijn georganiseerd als kleine bedrijven, maar ze werken meer voor anderen dan voor de eigen winst. Onder de noemer ‘Social Business’ ontstaan steeds meer projecten die een eind willen maken aan maatschappelijke misstanden.

Een financieel investeerder zou wellicht meewarig het hoofd schudden: in de GemüseAckerdemie ontmoeten scholieren plaatselijke boeren om van hen iets te leren over groenteteelt. De vereniging AIAS maakt van studenten potentiële levensredders door registratie-acties voor stamceldonoren te organiseren aan universiteiten. En in het project Canto Elementar slaan senioren de handen in elkaar om traditionele liederen door te geven aan de volgende generatie. Allemaal spannende ideeën die veel beloven, behalve grote financiële winst. Toch werden ook deze ondernemingsconcepten in juni 2014 door bondskanselier Angela Merkel onderscheiden in het kader van de wedstrijd Start Social. Dankzij een beurs kunnen de verantwoordelijken hun project verder uitwerken met trainers uit de vrije economie. Op die manier kunnen veel van de ideeën onder de noemer ‘Social Business’ voortleven en groeien.

Het begrip ‘Social Business’ verwijst naar initiatieven die vaak als kleine ondernemingen georganiseerd zijn. Het verschil met traditionele bedrijven? Een Social Business heeft als doel maatschappelijke misstanden uit de weg te ruimen of milieuproblemen op te lossen. In Duitsland zijn sociale ondernemingen vooral gericht op thema’s als vorming en integratie. Boekt een onderneming winst, dan vloeit die terug naar het project. Het echte rendement is de vooruitgang voor de samenleving.

Muhammad Yunus zette het concept op de kaart

Achter zulke initiatieven zitten vaak jonge mensen, net klaar met studeren en vol bezieling. Maar ook oudere werknemers die lang actief waren in een gewone onderneming, kunnen hier deel van uitmaken: “Veel werknemers zijn op zoek naar een baan die echt zin heeft,” zegt Laura Haverkamp. Zij werkt voor Ashoka, een internationale non-profit organisatie ter bevordering van sociale ondernemingen. Ook Muhammad Yunus was een van de oprichters die door Ashoka ondersteund werden. Door zijn microkredieten, die vandaag in heel wat ontwikkelingslanden mensen helpen een eigen bestaan op te bouwen, werd het concept van de sociale onderneming wereldwijd bekend. Voor zijn engagement in Bangladesh won Yunus in 2006 de Nobelprijs voor de Vrede.

Ook een aantal Duitse Social Business-projecten is in de loop der tijd uitgegroeid van een regionaal initiatief tot een onderneming die over het hele land actief is. Het Hamburgse bedrijf Wellcome, dat in 2002 werd opgericht, telt ondertussen al meer dan 250 teams die jonge gezinnen bijstaan in de periode net na de geboorte van een kind. En toch weten succesvolle sociale ondernemers: een goed idee is niet genoeg, het moet op een professionele manier gerealiseerd worden, niet in de laatste plaats op bedrijfseconomisch vlak. Dus is het ook voor de initiatiefnemers van sociaal georiënteerde start-ups gebruikelijk financiële plannen uit te werken. Maar anders dan bij gewone ondernemingen mikken die plannen niet op maximale winst en razendsnelle groei. “In het plan kunnen ook giften of overheidssteun als financieringsbronnen worden opgenomen,” vertelt Laura Haverkamp. Zij is bovendien voorstander van een organisatie met beperkte personeelsbezetting. “Het gaat erom dat je flexibel blijft, en dat je er een neus voor hebt wanneer je de juiste medestrever aan boord moet halen.”

Ondersteuning vanuit de vrije economie

Vaak melden andere bedrijven zich aan om ondersteuning te bieden. Voor hen valt het engagement dan onder de noemer maatschappelijk verantwoord ondernemen (Corporate Social Responsibility). Zo is softwareproducent SAP partner van het programma Social Impact. Onder meer via beurzen biedt het jonge sociale ondernemingen de kans om op een rustige manier hun project te plannen en te realiseren. Ook de stichting Deutsche Bank steunt geëngageerde starters. Via het internetplatform Social Impact Finance kunnen zij op zoek gaan naar financieringsmogelijkheden.

Als het goed gaat, kan een sociale onderneming zichzelf overbodig maken. Zo hopen de beheerders van de succesvolle website Was hab’ ich? (Wat heb ik?) dat ze op den duur helemaal niet meer nodig zijn. Hun webportaal is bedoeld voor onzekere patiënten die als gevolg van moeilijk jargon hun eigen diagnose niet begrijpen. Een team van artsen en ervaren geneeskundestudenten vertaalt de diagnose in gewone taal. De uiteindelijke bedoeling is dat dit nieuwe medische Duits ook ingang zal vinden bij de medici zelf.