Future Perfect Vernieuwend denken

Daan Roosegaarde, vormgever
Daan Roosegaarde, vormgever | Foto: © Studio Roosegaarde

Nieuwe ideeën voor de oude wereld. De enige manier om onze planeet te redden. Dat denkt Daan Roosegaarde, de milieubewuste ‘technopoëet’ onder de ontwerpers.

Het is donker op de snelweg van de toekomst bij Oss, zo’n 30 kilometer ten zuidwesten van Nijmegen. Pikdonker zelfs. Tot er opeens groenblauwe strepen langs de kant van de weg oplichten – drie rechts, drie links. Magisch is het. En helaas duurt het maar heel kort. Na 500 meter is de magie voorbij.
 
‘Voorlopig gaat het alleen maar om een testtraject’, legt Daan Roosegaarde uit. Hij heeft de lichtgevende strepen, glowing lines, samen met een bouwbedrijf ontwikkeld: ‘Het is een verf die zich overdag oplaadt met zonne-energie en dan in het donker tot wel acht uur licht kan geven. Bij slecht weer helpen we een beetje met zonnestroom. 

De visionair die dingen wil veranderen

 Daan Roosegaarde – 36 jaar, blond, tenger en zeer geëngageerd – wil de wegen licht laten geven. En de mensheid anders laten denken. De Nederlandse ontwerper heeft inmiddels niet alleen in Rotterdam, maar ook in Shanghai een atelier, en geldt als visionair onder de ontwerpers: ‘Ik zat een keer in de auto en verbaasde me erover dat wij miljoenen investeren in nieuwe auto’s, maar niets met onze wegen doen. Die zijn altijd nog precies zo als honderd jaar geleden. We houden ze in stand, maar dat is dan ook alles.’
 
China, Texas of Kaapstad, de belangstelling voor de glowing lines is nu al gigantisch. Niet alleen in ontwikkelingslanden, die kampen met een tekort aan elektriciteit: ‘Vanochtend belden er weer een paar sjeiks uit Saoedi-Arabië. “Wanneer kunnen jullie leveren?” wilden ze weten’, vertelt Roosegaarde lachend. Want de lichtgevende strepen zijn veel energievriendelijker en goedkoper dan traditionele wegverlichting. En dat is nog niet alles: ‘In tegenstelling tot lantaarnpalen kunnen ze ook niet gestolen worden – dat is in Zuid-Afrika een groot probleem.’
 
  • Daan Roosegaarde Foto: © Studio Roosegaarde
    Daan Roosegaarde
  • Crystal Roosegaarde Foto: © Studio Roosegaarde
    Crystal Roosegaarde
  • Crystal Roosegaarde Foto: © Studio Roosegaarde
    Crystal Roosegaarde

De denkende snelweg

Voor Roosegaarde zelf is dit allemaal nog maar het begin. Volgens hem heeft de Smart Highway de toekomst: ‘Binnenkort zullen er wegen zijn die elektronische auto’s onder het rijden opladen, dan zijn we eindelijk ook van die vreselijke oplaadpunten af!’ vertelt hij enthousiast. Er kunnen ook al verfstoffen worden ontwikkeld die temperatuurgevoelig zijn of op vocht reageren. ‘Die laten rode sneeuwvlokken in het asfalt oplichten zodra het glad wordt. Of ze waarschuwen de automobilist voor aquaplaning. Dan kunnen we de bijl zetten in dat lelijke en dure woud van borden en kabels langs de wegen,’ grapt Roosegaarde; ‘de weg wordt interactief, hij geeft zelf aan of hij nat of droog, glad of veilig is.’ 

De wereld verbeteren met technopoëzie

Dat uitgerekend een ontwerper wegenbouwbedrijven en civiele ingenieurs wil helpen, vindt hij niet vreemd. Het ene sluit het andere niet uit: ‘Ik maak technopoëzie’, zegt hij. En daarom heeft hij niet alleen een gewone ontwerpstudio, maar ook een laboratorium voor interactieve ontwerpproducten: ‘Mijn medewerkers en ik willen landschappen tot leven brengen, we laten techniek en poëzie versmelten en tegelijk werken we aan duurzaamheid en milieubescherming, op die manier maken we onze omgeving weer menselijker en mooier.’ Dat ziet hij als zijn missie als ontwerper: net zoals meer dan vijf eeuwen voor hem Leonardo da Vinci, wil hij met behulp van de techniek de wereld verbeteren.
 
Think big! luidt zijn credo. Precies op tijd voor het Van Gogh-jaar 2015 heeft Studio Roosegaarde bij Eindhoven een lichtgevend fietspad ontworpen, dat na het invallen van het donker als door een tovenaarshand aangeraakt  begint te gloeien en als een glinsterende loper door het nachtelijke landschap slingert: tienduizenden glassteentjes, die overdag licht hebben opgezogen, lichten dan op – in de kleuren blauw en geel, zoals op Van Goghs beroemde schilderij Sterrennacht

Smog? Gewoon opzuigen!

Metropolen zoals Peking, waar de inwoners permanent lijden onder de luchtvervuiling, kunnen binnenkort in parken of op kruisingen reusachtige smogstofzuigers plaatsen: installaties in de vorm van een grote ring of toren die de vervuilde lucht opzuigen en de smogdeeltjes kunnen omzetten in diamanten. ‘Duizend kubieke meter is genoeg voor één ring met een diamant.’ Het eerste prototype, een zeven meter hoge toren, wil Roosegaarde dit jaar nog in Rotterdam presenteren, daarna gaat hij ermee op wereldtournee. 

Geen ‘Ja, maar’

Een van zijn meest fantastische ontwerpen is de Lotus Dome, die al in Amsterdam, Lille en Jeruzalem te zien is geweest; een reusachtige bol van flinterdunne zilverkleurige blaadjes van folie, die reageren op lichaamswarmte. Als er genoeg voorbijgangers langslopen, gaat hij open en onthult zijn binnenkant. Een principe dat de ontwerper verder wil ontwikkelen voor kassen, die dan bij voldoende lichtinval vanzelf opengaan.
 
Momenteel werkt Roosegaarde aan de ontwikkeling van lichtgevende planten. Wat kwallen en vuurvliegjes kunnen, daar zouden bomen toch ook toe in staat moeten zijn! ‘Als we bomen en planten kunnen inzetten als straatverlichting, zou de wereld enorm veel energie kunnen besparen!’
 
Utopisch? Onmogelijk? Daan Roosegaarde schudt beslist zijn hoofd. Niets is onmogelijk - think big! Geen wonder dat hij aan twee woorden een enorme hekel heeft: ‘Ja, maar…’. Omdat ze elke vorm van creativiteit in de kiem smoren. Daarom heeft hij de ‘Ja-maar-stoel’ ontwikkeld: als je erop zit, krijg je zodra je ‘ja, maar’ zegt een kort, maar pijnlijk stroomstootje.