Logo Goethe-Institut

Nederland

|

17:00t/m 19:00 uur

Mephisto: over kunstvrijheid, macht en geweten

Panelgesprek|Maya Arad Yasur

  • Goethe-Institut Niederlande, Amsterdam

  • Engels
  • Bijdrage voor onkosten € 5 (incl. 1 drankje)
Eventbrite

Mephisto Still from Mephisto (1981), dir. István Szabó. © Kino Lorber.

Still from Mephisto Still from Mephisto © Kino Lorber

Klaus Manns Mephisto wordt dit jaar op toneel gebracht, en wel in Het Nationale Theater in Den Haag. De Israëlische dramaturg Maya Arad Yasur heeft de opdracht gekregen om de roman over acteur Hendrik Höfgen en zijn controversiële gedrag tijdens het naziregime voor het toneel te bewerken. Een proces dat gepaard gaat met vragen over kunstenaarschap in duistere tijden – toen en nu. Op 8 april spreken we hierover met Maya Arad Yasur (die via Zoom zal deelnemen), dramaturg Willemijn Barelds en schrijver Bettina Baltschev.
Moderatie door Klaus Bertisch.

In 1936 werd Klaus Manns roman Mephisto door de Amsterdamse uitgever Querido voor het eerst gepubliceerd, terwijl de auteur zich in zelfopgelegde ballingschap bevond vanwege het naziregime.

In november 2026 gaat voor het eerst een adaptatie van de roman bij Het Nationale Theater in Den Haag onder de regie van Belle van Heerikhuizen in première. De Israëlische dramaturg Maya Arad Yasur heeft de opdracht gekregen om de roman voor het toneel te bewerken.

De roman grijpt terug op thema's uit Goethes Faust en volgt het leven van acteur Hendrik Höfgen, een nauwelijks verhulde weergave van de Duitse acteur Gustaf Gründgens. Gründgens bleef in 1933 in Duitsland en maakte carrière in het Derde Rijk. Hij werd een icoon als acteur, regisseur en theatermanager. De carrière van Gustaf Gründgens – de belichaming van Mephistopheles – begon en eindigde op de podia van Hamburg. In 1960 bewerkte hij zijn Hamburgse Faust-productie voor de film, die legendarisch werd, met Will Quadflieg als Faust en hemzelf in de rol van Mephisto – met het masker dat sinds de jaren 30 onveranderd was gebleven.

Tijdens deze avond gaan we in gesprek over het artistieke proces van een theaterbewerking en over de centrale vragen die het werk Mephisto aan ons stelt:
Welke keuzes heeft een kunstenaar nog onder een totalitair regime? En hoe ver reikt de verantwoordelijkheid tegenover het eigen politieke geweten?

I.s.m. Het Nationale Theater Den Haag, Duitsland Instituut Amsterdam en Opleiding Theater Studies van de UvA

Met

  • Maya Arad Yasur is een internationaal geprezen Israëlische toneelschrijfster en dramaturg. De toneelstukken van Arad Yasur worden wereldwijd opgevoerd. Ze studeerde dramaturgie aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde aan de Universiteit van Tel Aviv op postdramatische theaternarratologie. Het korte toneelstuk How to Remain a Humanist after a Massacre in 17 Steps, dat ze tien dagen na het bloedbad van 7 oktober schreef, is over de hele wereld opgevoerd en gepubliceerd in het Engels, Duits, Hebreeuws, Japans, Russisch, Zweeds en meer. Haar bewerking van Mephisto gaat in november in première in HNT.

  • Willemijn Barelds is een Nederlandse dramaturg en theaterdeskundige, die sinds augustus 2017 werkzaam is als dramaturg bij het Nationaal Theater in Den Haag.
    Naast haar dramaturgische werk is Barelds ook adviseur bij het Fonds Podiumkunsten, voorzitter van het bestuur van Collectief Blauwdruk (sinds 2022) en actief als interviewster in de culturele sector.

  • Bettina Baltschev is schrijfster, publiciste en radiojournaliste. Ze studeerde cultuurwetenschappen, journalistiek en filosofie in Leipzig en Groningen en werkte daarna onder meer voor het Internationale Literaturfestival Berlin en als directeur van de Kurt-Wolff-Stiftung in Leipzig.
    Als redacteur bij MDR Kultur en als literair recensente doet ze regelmatig verslag voor de ARD-radio, de Deutschlandfunk en Deutschlandfunk Kultur. Haar boek Hel en paradijs over Amsterdam en de Duitse ballingschapliteratuur trok veel aandacht.
    Ze was door het Nederlandse Letterenfonds benoemd als curator van het Nederlands-Vlaamse gastland op de Boekenbeurs van Leipzig in 2024. Momenteel is ze tevens directeur van de Saksische Literatuurraad.
    Bettina Baltschev woont en werkt afwisselend in Leipzig en Amsterdam.

  • Klaus Bertisch is freelance dramaturg, regisseur en schrijver. Hij begon als dramaturg bij de Opera van Frankfurt. Daarna werkte hij voor het Siemens Cultureel Programma in München en bij operahuizen en festivals in heel Europa. Hij is al vele jaren hoofd dramaturgie bij de Nederlandse Nationale Opera in Amsterdam. Hij was docent aan de Universiteit van Amsterdam en gaf les aan de International Opera Studio Nederland, aan de Academie in Aix-en-Provence en aan de Academie voor Schone Kunsten in Stuttgart. Momenteel geeft hij les aan de Nederlandse Nationale Opera Academie in Amsterdam. Hij publiceerde onder andere de eerste Duitse biografie over de Nederlandse componist Leo Smit, getiteld Unerhörtes Talent.

Links over dit onderwerp