Friedrich Dahlhaus poleca Die Außenseiter

Die Außenseiter: Flucht, Flüchtlinge und Integration im modernen Europa - Philipp Ther © Suhrkamp Verlag Najnowsza książka Philippa Thera, „Die Außenseiter. Flucht, Flüchtlinge und Migration im modernen Europa“ ma, co zaznaczono na wstępie, charakter opracowania standardowego. Autor roztacza w niej rozległą perspektywę ruchów uchodźczych w Europie, począwszy od początków epoki nowożytnej i hugenotów uchodzących przed prześladowaniami religijnymi poprzez fale emigrantów politycznych pod koniec osiemnastego wieku, dalej przez ogromne rzesze uciekinierów podczas obu wojen światowych XX wieku a skończywszy na obecnej potężnej fali „kryzysu uchodźczego”.

Wymowa książki jest szczególnie mocna zwłaszcza wtedy, gdy autor przywołuje zapomniane fakty historycznie. Kto dziś jeszcze pamięta o exodusie ludności z greckiej części Azji Mniejszej po zakończeniu I wojny światowej? Lub kto pamięta o tych, którzy uciekali z Węgier w 1956 roku po stłumionej tam rewolucji albo uciekinierów politycznych z Czechosłowacji po wydarzeniach „praskiej wiosny”? Zwięzłe biogramy autentycznych uciekinierów oraz krótkie portrety głównych aktorów polityki uchodźczej jak UNHCR (Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców), sprawiają, że opis tamtych wydarzeń historycznych ożywa i nabiera barw.

Niewątpliwą zasługą książki jest również pokazanie, że ucieczki i uciekinierzy to zjawisko obecne od stuleci w historii Europy i często wywierające wpływ na jej historię. Nieco gorzej natomiast wypada ocenić próbę przybliżenia pojęcia integracji. Autor przywołuje przy tym wprawdzie liczne – głównie pozytywne – przykłady historyczne integracji, lecz odnosi się wrażenie, że w kontekście wydarzeń, jakie mają miejsce w Europie od 2015 roku, historyczne koncepcje integracji ustępują życzeniowemu zbliżaniu się do tego tematu.

Studium Philippa Thera można uznać za podręcznik, którzy przedstawia istniejące od wieków zjawisko uchodźców jako coś „normalnego”; jego lektura daje niewątpliwą korzyść poznawczą. Zwłaszcza, że znajdziemy tu wiele inspirującego materiału do dyskusji w kontekście aktualnych napięć wywoływanych przejawami nacjonalizmu, postawą humanitaryzmu, potrzebą integracji i polityki europejskiej wobec uchodźców.
 

Philipp Ther
Die Außenseiter. Flucht, Flüchtlinge und Migration im modernen Europa
Suhrkamp Verlag, Berlin, 2017
ISBN 978-3518427767
436 str.

E-Book do wypożyczenia w bibliotece internetowej Onleihe Goethe-Institut